Câu chuyện: Những chiếc lá thốt nốt mang mật lệnh ở mật khu Vĩnh Tế

Vào giai đoạn khốc liệt những năm 1970, vùng biên thùy dọc theo con kênh Vĩnh Tế (Châu Đốc, An Giang) luôn chìm trong không khí ngột ngạt của súng đạn. Để bẻ gãy các đường dây liên lạc của lực lượng du kích mật, quân đội Mỹ và lính bảo an cho phong tỏa toàn bộ các lối mòn từ bờ kênh dẫn vào các phum sóc. Địch dựng các chòi canh cao ngất, đêm đêm rọi đèn pha, ngày ngày cho mật thám cải trang lùng sục nhằm triệt hạ các cơ sở Đảng địa phương.

Lúc bấy giờ, chi bộ xã Vĩnh Tế cần truyền đạt một mật lệnh chuyển quân khẩn cấp của Huyện ủy vào cứ núi Cấm để bộ đội kịp thời chuẩn bị cho trận tập kích đêm. Nhiệm vụ sinh tử này được giao cho anh Chau Danh, một thanh niên đồng bào Khmer, vốn là một cơ sở liên lạc bí mật có vỏ bọc là người đi cắt lá thốt nốt về làm nón và dệt tranh lợp nhà.

Cái khó là địch kiểm tra rất gắt gao hành lý của bất kỳ ai đi qua vàm kênh, chúng sẵn sàng dùng lưỡi lê đâm nát các bó lá để tìm tài liệu. Sau một hồi suy tính, nhìn những cây thốt nốt cao vút kiêu hãnh giữa đồng biên giới, anh Chau Danh đã nghĩ ra một phương thức ngụy trang vô cùng mưu trí, dựa vào chính đặc tính tự nhiên của loài cây quê hương.

Lá thốt nốt khi còn non có những thớ lá xếp nếp rất chặt và dày như những nếp gấp của một chiếc quạt giấy lớn. Anh Chau Danh đã khéo léo dùng một chiếc kim may bao, cẩn thận rạch một đường nhỏ dọc theo phần gân chính bên trong nếp gấp sâu nhất của một chiếc lá non nằm ở giữa bó. Bản mật lệnh được viết bằng mực hóa học trên một dải giấy mỏng như dải lụa, được cuộn tròn lại rồi luồn gọn gàng vào trong lòng thớ lá đó. Sau đó, anh dùng nhựa cây thốt nốt trộn với chút bùn non để dán khít nếp gấp lại. Nhìn bề ngoài, chiếc lá hoàn toàn bình thường, nằm lẫn giữa hàng chục chiếc lá xanh rì, thô mộc khác trong gánh hàng.

Buổi chiều hôm ấy, anh Chau Danh quẩy gánh lá thốt nốt cồng kềnh thong thả đi về phía trạm gác ven kinh Vĩnh Tế. Tiếng quát lớn vang lên, hai tên lính dân vệ mang súng AR15 chặn anh lại, hầm hầm sấn sổ bước tới bắt hạ gánh xuống để lục soát.

Giữa lằn ranh sinh tử, khi mật lệnh hành quân của toàn đơn vị đang nằm sát nút kẻ thù, anh Chau Danh vẫn giữ khuôn mặt bình thản, chất phác của một người đi rừng. Anh chủ động hạ gánh, dùng tiếng Kinh hơi ngọng nghịu đon đả chào hỏi: "Mấy thầy đi gác trưa nắng mệt quá ha. Con tranh thủ leo mấy cây thốt nốt ngoài bờ kinh cắt ít lá về cho mẹ già dệt nón, chứ thân nghèo này có chữ nghĩa gì đâu mà mấy thầy xét kỹ dữ vậy."

Một tên lính nghi ngờ, hắn xách mã tấu sấn tới, chặt mạnh một nhát vào đầu bó lá ngoài cùng làm lá xanh rơi lả tả dưới đất. Hắn lật qua lật lại gánh lá, thấy toàn thớ lá thô ráp, bám đầy bụi đường và gai cào xước. Sự chủ quan và tâm lý khinh rẻ người dân lam lũ khiến địch nghĩ rằng đây chỉ là một anh chàng tiều phu người Khmer tội nghiệp, không thể là giao liên cách mạng. Tên đồn trưởng xua tay, chửi đổng một tiếng rồi cho anh đi qua.

Anh Chau Danh bình thản quẩy gánh lá bước đi, đôi chân thoăn thoắt tiến sâu vào con đường mòn khuất sau những rặng sậy già. Ngay đêm hôm đó, dưới ánh đèn dầu le lói trong lòng hầm bí mật, chiếc lá thốt nốt non được rạch ra, bản mật lệnh khô ráo, nguyên vẹn được trao tận tay chỉ huy du kích để kịp thời phát lệnh tấn công.

Câu chuyện về những chiếc lá thốt nốt của anh Chau Danh bên dòng kinh Vĩnh Tế là một sự thật lịch sử sinh động về sự mưu trí và tình đoàn kết kiên cường của đồng bào Kinh - Khmer vùng biên thùy An Giang thời hoa lửa. Bằng việc tận dụng những sản vật tự nhiên của quê hương và bản lĩnh thép trước họng súng quân thù, những người con kiên trung dưới sự dẫn dắt của chi bộ Đảng đã giữ vững mạch máu thông tin liên lạc, góp phần dệt nên chiến thắng hoàn toàn của dân tộc.