Câu chuyện nữ thanh niên xung phong Ngã ba Đồng Lộc – bà La Thị Tám
Bà La Thị Tám là một trong những nữ thanh niên xung phong nổi tiếng gắn liền với Ngã ba Đồng Lộc – “tọa độ lửa” ác liệt nhất trên tuyến đường Trường Sơn trong kháng chiến chống Mỹ. Sinh ra tại Hà Tĩnh, bà tham gia lực lượng thanh niên xung phong khi tuổi đời còn rất trẻ. Nhiệm vụ của bà và đồng đội không phải trực tiếp cầm súng ngoài mặt trận, nhưng lại ở ngay nơi bom đạn nguy hiểm nhất: quan sát máy bay Mỹ, đếm số lượng bom rơi, đánh dấu bom chưa nổ và dẫn đường cho xe vận tải quân sự qua trọng điểm.
Theo lời kể của bà, Ngã ba Đồng Lộc gần như ngày nào cũng bị máy bay Mỹ đánh phá. Có ngày hàng trăm quả bom dội xuống khu vực nhỏ hẹp ấy. Đất đá bị cày xới liên tục, cây cối cháy đen, mặt đường vừa lấp xong lại bị bom phá nát. Công việc của thanh niên xung phong là sau mỗi trận bom phải lập tức lao ra mặt đường san lấp hố bom, kéo thương binh, tìm kiếm đồng đội và bảo đảm tuyến đường thông suốt trước khi đoàn xe quân sự tiếp tục hành quân vào Nam.
Điều đặc biệt ở bà La Thị Tám là nhiệm vụ “đếm bom”. Bà kể rằng mỗi khi máy bay Mỹ xuất hiện, bà đứng trên điểm cao quan sát hướng bay, đếm số lượng bom rơi xuống từng khu vực rồi báo cho lực lượng công binh xử lý. Công việc ấy cực kỳ nguy hiểm bởi người quan sát thường là mục tiêu dễ bị phát hiện. Có lúc bom nổ gần đến mức đất đá phủ kín người, tai ù đặc vì sức ép, nhưng khi máy bay vừa rời đi bà lại đứng dậy tiếp tục nhiệm vụ. Chính hình ảnh ấy sau này đã trở thành cảm hứng cho bài hát nổi tiếng “Người con gái sông La”.
Ký ức đau xót nhất với bà là sự hy sinh của 10 nữ thanh niên xung phong Đồng Lộc ngày 24/7/1968. Theo lời kể, hôm ấy sau nhiều đợt bom, các cô gái trẻ vừa san lấp hố bom vừa trú tạm trong hầm nhỏ ven đường. Một loạt bom bất ngờ rơi trúng cửa hầm khiến cả 10 người hy sinh. Bà kể rằng khi đào đất tìm đồng đội, ai cũng nghẹn ngào vì nhiều người mới hôm trước còn cùng hát, cùng chia nhau từng nắm cơm. Sự hy sinh ấy trở thành biểu tượng bất tử của tuổi trẻ Việt Nam thời chống Mỹ.
Sau chiến tranh, bà La Thị Tám trở về quê hương với nhiều thương tật nhưng vẫn tích cực tham gia các hoạt động xã hội, giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ. Mỗi lần nhắc về Đồng Lộc, bà luôn nói điều khiến mình tự hào nhất không phải là được nhiều người biết đến, mà là đã sống xứng đáng với đồng đội đã nằm lại. Câu chuyện của bà giúp người nghe hiểu rằng chiến thắng không chỉ được làm nên bởi những trận đánh lớn mà còn bởi sự hy sinh âm thầm của những cô gái thanh niên xung phong tuổi mười tám đôi mươi nơi tuyến lửa Trường Sơn.
