Câu chuyện ông Nguyễn Hán Hùng - cựu chiến binh xã Vân Bán

Mỗi khi chiều xuống, đứng trước sân nhìn ra triền đê, nơi những bụi tre già rì rào theo gió, ký ức ngày kháng chiến chống Pháp lại hiện lên rõ mồn một. Ngày ấy, tôi mới mười chín tuổi – cái tuổi mà người thanh niên Vân Bán chúng tôi chỉ biết một điều: nước mất thì nhà tan, phải đứng lên đánh giặc.

Tháng 11 năm 1951, sau trận giặc càn vào Đồng Lạng, làng tôi khói lửa mịt mù. Đêm ấy, tôi cùng mấy anh em trong trung đội du kích xã chạy dọc các bờ ruộng để đưa dân sang bên xóm chùa trú ẩn. Cũng từ khoảnh khắc đó, tôi quyết định xin tham gia bộ đội chủ lực. Tôi nhớ mãi buổi tiễn đưa ở đầu làng: Mẹ tôi dúi vội vào tay cái nắm cơm nắm muối vừng, đôi mắt đã ngấn lệ nhưng vẫn cố dặn: “Đi mạnh giỏi nghe con… Có chết, phải chết cho đáng mặt con trai Vân Bán!”. Lời mẹ theo tôi suốt những năm tháng chiến trường.

Tôi được biên chế vào Đại đội 212, chiến đấu chủ yếu trên khu vực Cẩm Khê – Thanh Ba – Thanh Thủy. Nhiệm vụ của chúng tôi là đánh phá đường tiếp vận, phục kích, quấy rối đồn bốt quanh sông Thao. Có những đêm hành quân dài đến mức đôi chân tưởng như không bước nổi nữa. Nhưng cứ nhìn thấy ánh đèn pin của đồng chí Chính trị viên bật lên ra hiệu, cả đơn vị lại siết chặt dây ba lô, lầm lũi bước tiếp.

Trận đánh tôi nhớ nhất là phục kích đồn Bợ năm 1953. Đơn vị chia làm ba mũi bao vây. Khi tiếng súng hiệu lệnh “đoàng!” nổ lên, cả cánh rừng rung chuyển. Lửa đạn sáng rực, tôi cùng đồng đội xông lên đánh giáp lá cà. Đến rạng sáng, đồn bị ta phá, quân địch bị tiêu diệt và rút chạy. Sau trận ấy, hai người bạn thân của tôi – anh Lưu và anh Độ, cũng người Vân Bán – đã hy sinh. Chúng tôi chôn các anh dưới gốc cây gạo già. Tôi đã khóc, khóc như chưa bao giờ khóc. Nhưng rồi lại lau nước mắt, siết chặt khẩu súng, thầm nhủ:
“Các anh ngã xuống để chúng tôi tiếp tục đứng lên.”

Cuối năm 1953, đơn vị tôi nhận lệnh lên Tây Bắc phục vụ cho chiến dịch Điện Biên Phủ. Chúng tôi vận chuyển đạn dược, kéo pháo, mở đường dưới mưa bom bão đạn. Mỗi bước chân là một thử thách, nhưng trong tim ai cũng cháy lên niềm tin chiến thắng. Ngày 7/5/1954, khi nghe tin chiến dịch toàn thắng, cả đơn vị ôm nhau mà khóc. Tôi lặng người nhìn lá cờ “Quyết chiến quyết thắng” tung bay giữa núi rừng, lòng chỉ nghĩ đến quê nhà Vân Bán – nơi mẹ tôi vẫn ngày đêm chờ tin.

Tôi trở về Vân Bán năm 1955, sau thắng lợi Điện Biên Phủ. Làng xóm vẫn nghèo nhưng yên bình. Mẹ tôi già đi nhiều, đôi mắt mờ hơn nhưng khi nhìn thấy tôi, bà chỉ kêu lên một tiếng rồi òa khóc. Không có gì đẹp hơn giây phút ấy – giây phút của một người lính trở về từ cõi chết. Những năm sau, tôi tham gia công tác ở khu, rồi làm Chi hội trưởng Cựu chiến binh cho đến ngày nghỉ. Mỗi khi kể lại chuyện xưa cho lớp trẻ, tôi luôn dặn: “Đất Vân Bán này được bình yên là nhờ biết bao xương máu của người đi trước. Các cháu bây giờ không phải cầm súng, nhưng phải giữ lấy truyền thống này bằng học hành, lao động, sống tử tế.”

Giờ đây, đứng trước bia tưởng niệm liệt sĩ xã, tôi vẫn nhìn thấy đâu đó bóng dáng của đồng đội cũ – những người đã nằm lại trong rừng sâu, trong chiến hào, trên bờ sông Thao đỏ nước. Họ ra đi khi tuổi đời còn đôi mươi. Còn tôi, kẻ may mắn được sống sót, chỉ mong kể lại câu chuyện này để thế hệ hôm nay hiểu rằng:

Sự bình yên của quê hương là cái giá được trả bằng máu.
Và ngọn lửa yêu nước của Vân Bán – không bao giờ tắt.