câu chuyện số 05

Năm 1930, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời. Cũng năm này, Chi bộ Đảng đầu tiên ở Trà Vinh được thành lập ở làng An Trường (Càng Long), làng Mỹ Long (Cầu Ngang). Ngày 04 tháng 9 năm 1933, ở làng Long Vĩnh, quận Bắc Trang thành lập Chi bộ Đảng đầu tiên do Thầy giáo Đỗ Xuân Quang làm Bí thư Chi bộ. Đó là những sự kiện quan trọng, có ý nghĩa hết sức lớn lao đối với phong trào Cách mạng ở các xã lân cận. Sự ra đời của tổ chức Đảng Cộng sản; rồi các Chi bộ Đảng ở An Trường, Mỹ Long, Long Vĩnh… đã có ảnh hưởng sâu sắc đến nhận thức chính trị của Nhân dân làng Ngũ Lạc lúc bấy giờ. Mục tiêu đấu tranh của Nhân dân được xác lập. Nhân dân thấy được nỗi nhục của người dân mất nước, nguyên nhân của sự đói nghèo khổ cực là do thực dân, phong kiến đàn áp, bóc lột. Con đường đấu tranh giành độc lập dân tộc, giành quyền áo ấm cơm no đã được mở ra. Đó là con đường đi theo Đảng.

Sau khi được thành lập, các Chi bộ Đảng ở An Trường, Mỹ Long, Long Vĩnh đẩy mạnh hoạt động với các nội dung chủ yếu như: vận động quần chúng Nhân dân đấu tranh:

- Đòi dân cày có ruộng.

- Đòi giảm tô, giảm tức, bỏ công lễ.

- Nam nữ bình quyền.

- Chống phạt vạ vô lý.

- Chia ruộng đất cho người nghèo.

- Đình bắt thuế thân.

- Giảm thuế cho dân nghèo.

- Đả đảo đế quốc Pháp và quan làng tay sai.

- Ủng hộ Cách mạng Tháng Mười Nga.

- Ủng hộ Đảng Cộng sản Đông Dương.

- Hoan hô ngày Quốc tế Lao động 1/5.

Các cuộc vận động và truyền bá tư tưởng cách mạng đó của tổ chức Đảng Cộng sản đã được sự hưởng ứng hết sức hâm hở và nhiệt tình của Nhân dân. Tiêu biểu của phong trào này trong quận Cầu Ngang là cuộc đấu tranh của hàng trăm nông dân làng Hiệp Thạnh vào cuối tháng 11/1936 đòi bỏ thuế thân, tự do dân chủ, cứu tế dân nghèo, thả tù chính trị, tố cáo cường hào cướp bóc của dân. Rồi cuộc bãi công của hơn 1.000 dân phu trong quận, trong đó có dân làng Ngũ Lạc, bị bắt đi phu làm đường ở Cầu Ngang. Các phong trào này, đã thu hút sự chú ý của dư luận trong cả nước và ngay cả báo chí Pháp. Nhân dân Khmer - Kinh làng Ngũ Lạc cũng từ đó mà ý thức được rằng: Thực dân Pháp là kẻ xâm lược nước ta. Địa chủ là tầng lớp giàu có dựa vào thế lực thực dân Pháp bóc lột nông dân.

Trước tình hình khí thế cách mạng ngày càng dâng cao và lan rộng ra các địa phương khác trong tỉnh, có nguy cơ đe dọa nghiêm trọng đến bộ máy chính quyền thực dân. Chính quyền thực dân Pháp thẳng tay đàn áp phong trào nổi dậy của Nhân dân. Một số đảng viên bị giết chết. Hàng loạt đảng viên và quần chúng tích cực tham gia phong trào nổi dậy đã bị địch bắt bớ, giam cầm. Ông Dung Văn Phúc – Bí thư Quận ủy Cầu Ngang bị giặc bắt ngay những ngày đầu vận động quần chúng nổi dậy. Phong trào nổi dậy đấu tranh Cách mạng của đồng bào các dân tộc trong tỉnh Trà Vinh tạm lắng xuống.

Đến năm 1934, đảng viên trong quận Cầu Ngang mốc nối hoạt động trở lại dưới các hình thức tổ chức biến tướng như: Hội ái hữu, Hội tương tế, Hội đá banh, Hội vạn cấy, Hội lân, Hội buôn bán, Hội phụ lão v.v… đó là thời kỳ sinh hoạt chính trị sôi nổi của Nhân dân để tập hợp quần chúng, truyền bá tư tưởng Cách mạng.

Từ phong trào sinh hoạt chính trị sôi nổi của các phong trào quần chúng đã ảnh hưởng tích cực đến tư tưởng một số quần chúng Cách mạng Ngũ Lạc, làm cho phong trào có sự trưởng thành nhất định. Năm 1937, tại nhà ông Lê Văn Trụ ở ấp Bổn Thanh, Chi bộ đầu tiên ở làng Ngũ Lạc được thành lập có 03 đồng chí: Lâm Văn U, Lê Văn Canh và Dương Văn Cày. Đồng chí Lâm Văn U làm Bí thư Chi bộ.