câu chuyện số 07

Khi các địa phương đang trên đà sôi sục chuẩn bị lực lượng cho phong trào diệt ác ôn phá thế kềm kẹp của địch thì Chi bộ xã Ngũ Lạc được Huyện ủy phổ biến Nghị quyết 15 (tháng 1/1959) của Trung ương Đảng là: “Giải phóng miền Nam khỏi ách thống trị của đế quốc và phong kiến xây dựng chính quyền Cách mạng”.

Theo Nghị quyết này, Chi bộ xã Ngũ Lạc ráo riết xây dựng lực lượng Tự vệ xã. Trong cùng với huyện, xã thành lập tổ Công trường sản xuất súng, lựu đạn, mã tấu, dao gâm trang bị cho dân quân. Ngoài những loại vũ khí đã được trang bị, ở các phum - sóc, đơn vị du kích xã và Nhân dân còn bí mật làm thêm hàng loạt súng giả bằng cây hoặc bập dừa nước, làm công cụ trực quan tuyên truyền kêu gọi đồng bào và binh sĩ yêu nước trong hàng ngũ địch chuẩn bị nổi dậy khởi nghĩa, cướp chính quyền. Quần chúng trong xã được Chi bộ tổ chức thành đội ngũ chuẩn bị cho phong trào Đồng Khởi. Tinh thần tự lực giải phóng thoát khỏi ách kềm kẹp của giặc đã bộc lộ một cách rõ rệt ở Chi bộ và đồng bào sư sãi xã Ngũ Lạc lúc bấy giờ. Điển hình nhất trong giai đoạn này, ở xã Ngũ Lạc là thực hiện chủ trương của Tỉnh ủy cho du kích xã Ngũ Lạc phối hợp lực lượng vũ trang của huyện dùng mưu mẹo phục kích địch bằng cách xã tập trung số cán bộ hợp pháp và bất hợp pháp, gần 20 đêm đào hầm bí mật tại đầu cầu Vĩ và sóc Ông Cui, đủ cho một trung đội, gồm 5 tiểu đội của tỉnh ém quân. Đồng chí Nguyễn Văn Cẩn (Ba Cẩn) cùng đồng chí Dương Chí Hòa (Bảy Biến) cùng với đồng chí Nguyễn Trãi và một tổ vũ trang của tỉnh tổ chức mít tinh, treo cờ khẩu hiệu, tại ấp Sóc Ớt. Sáng ngày 30/1/1960, tên Hờ dẫn một tiểu đội dân quân đi ấp Sóc Ớt để gỡ cờ trên đường đi ta chặn đánh tiêu diệt gọn tiểu đội Dân vệ địch tại Cầu Vĩ, ấp Lạc Hòa, trong đó tên Hờ, Ủy viên cảnh sát xã ác ôn, tên Thanh tiểu đội trưởng và bắt sống 4 hàng binh. Sau đó, Chi bộ xã họp dân các ấp Sóc Ớt, Đường Liếu, vũ trang tuyên truyền, cảnh cáo số tên có nợ máu với Nhân dân, phóng thích hàng binh là binh sĩ bị địch bắt buộc cầm súng. Sau đó, tháng 7/1960, một trận đánh của bộ đội địa phương quân tỉnh đánh trận tiêu diệt lớn quân địch thuộc Đại đội 125 từ miền Trung mới đưa vào cướp bóc tài sản Nhân dân tại ấp Đon, xã Long Hữu. Các hoạt động vũ trang của ta lúc này đã gây hoang mang lớn cho bộ máy kềm kẹp của địch tại xã Ngũ Lạc. Sau đó, truyền đơn cổ động thắng lợi của lực lượng vũ trang ta, tố cáo tội ác quân đội Mỹ - Diệm, xuất hiện nhiều nơi ở Trà Vinh làm cho bộ máy, cảnh sát và chính quyền Diệm từ tỉnh Vĩnh Bình đến Sở Trung ương tình báo Sài Gòn phải băn khoăn lo ngại.

Sau khi diệt ác ta có chủ trương phát động Nhân dân có cơ sở làm nòng cốt để diệt địch, đồng chí Nguyễn Thị Sang (Chín Sang) cấp ủy xã Ngũ Lạc tổ chức diệt địch tại ấp Cây Da nhưng ở xã Long Hữu đã tổ chức diệt tên Mưa nên địch xuống Ngũ Lạc rất dè dặt, có phần cảnh giác hơn. Trước tình hình đó, du kích ta chuyển sang đánh tên góp chợ của Ông Chà Sa Long (thầu chợ) ở Trà Vinh để tạo phong trào quần chúng nổi dậy cướp chính quyền.