câu chuyện số 11

Tháng 12/1967, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá III, Hội nghị lần thứ 14, thông qua Nghị quyết của Bộ Chính trị về “Chuyển cuộc chiến tranh cách mạng ở miền Nam sang thời kỳ mới - Thời kỳ giành thắng lợi quyết định”. Về nhiệm vụ của quân và dân ta trong năm 1968, Trung ương Đảng nêu rõ: “Thực hiện cuộc Tổng công kích, tổng khởi nghĩa, quyết tiêu diệt giặc Mỹ và tay sai bán nước, giành thắng lợi quyết định cho cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước”.

Ở Trà Vinh, mở đầu chiến dịch Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân Mậu Thân 1968, bộ đội địa phương Trà Vinh tấn công đánh chiếm Dinh Tỉnh trưởng Trà Vinh. Các Chi khu quân sự địch ở các huyện bị bộ đội của huyện tấn công và bao vây, với mục tiêu là cầm chân Bảo an Chi khu cho các xã tự nổi dậy giải phóng xã. Lúc này, thực lực địch tại xã Ngũ Lạc còn đóng giữ 2 đồn: 1 đồn tề xã tại Cây Da (ấp Mé Láng) và 1 đồn Tổng đoàn Dân vệ tại đầu Giồng Nổi (ấp Rọ Say). Quân số địch còn khoảng 180 tên, được trang bị đầy đủ vũ khí có súng cối 60mm, 01 đại liên, 03 trung liên còn lại là tiểu liên...

Về thực lực ta, Chi bộ xã có 64 đảng viên. Du kích xã có 3 Tiểu đội:

- Chính trị viên xã đội: đồng chí Trang Trung Kiên.

- Xã đội Trưởng: đồng chí Nguyễn Văn Hiền (Năm Hiền).

- Xã đội Phó: có 02 đồng chí Đỗ Văn Lên (Tư Lên) và Sơn Mong (Ba Mong).

Vũ khí trang bị có 16 khẩu súng, 01 khẩu ga ran, 04 cạc bin, còn lại là súng trường. Lực lượng du kích mỗi ấp có từ 6 đến 10 chiến sĩ, cơ sở các đoàn thể đều khắp các ấp.

Khi nổ ra chiến dịch tổng tiến công, huyện để một bộ phận kềm chân địch ở Huyện lỵ, đại bộ phận lực lượng vũ trang huyện đứng chân trên ấp La Bang, Sóc Dụp, xã Long Sơn nằm trên tỉnh lộ 35 (nay là quốc lộ 53 và hương lộ 21) nhằm chia cắt địch tạo điều kiện cho xã Long Sơn, Ngũ Lạc, Hiệp Mỹ, Long Hữu giải phóng xã.

Nắm được thời cơ lúc này, bảo an Chi khu địch bị cầm chân tại Huyện lỵ không can viện được, Bí thư Chi bộ quyết định rút một số Đảng viên trẻ ở các ấp như đồng chí Phạm Văn Thơm (Tư Thanh), điều động đồng chí Thạch Sa Ron về giữ chức trung đội trưởng lực lượng vũ trang xã, điều động đồng chí Thạch Tuône bổ sung vào Ban Chỉ huy xã đội. Mỗi đêm, xã huy động hàng 200 dân công cùng xã đội, du kích đào 3 mũi chiến hào vào đồn tề xã: 1 mũi hào từ Mé Láng xuống, 1 mũi hào từ Cây Xoài lên, 1 mũi hào từ Chùa Tháp qua. Cả 3 mũi đều thọc sát vào đồn tề xã, quyết không cho địch ra khỏi đồn, có nhiều trận địch quyết đánh ra phá thế bao vây chiếm mũi hào của ta nhưng đều thất bại. Pháo từ Chi Khu Long Khánh và Chi khu Cầu Ngang bắn liên tục ngày đêm vào đường hào ta đang đào làm hai dân công hy sinh và một số bị thương nhưng với quyết tâm giải phóng xã, cuối cùng đường hào cũng được hoàn thành. Lúc này, xã thành lập một tổ hậu cần do đồng chí Nguyễn Văn Thắng (Mười Cồ) phụ trách, một ban tiếp tế do đồng chí Nguyễn Văn Bé làm trưởng ban.

Du kích các ấp được xã đội điều động lên bổ sung cho du kích xã, tham gia bao vây địch ngày đêm liên tục. Nhân dân trong xã tích cực tiếp tế lương thực hậu cần cho du kích bao vây. 15 tên địch bị du kích bắn chết và bị thương trong đồn, nhưng không có quân can viện đến để giải quyết thương vong, máy bay lên thẳng đến lấy thây, tải thương đều bị du kích bắn không xuống được. Xác chết bắt đầu thối rửa. Số bị thương kêu khóc rên la mà không có thuốc men điều trị. Gạo ăn, nước uống trong đồn hết sạch. Số lính chưa bị thương vong nhịn đói và hoang man lo sợ đến rã rời.

Về chính trị, binh vận, ta tiếp tục vận động gia đình binh sĩ và chư tăng các chùa liên tục kéo đến cửa đồn kêu gọi chồng, con, em bỏ đồn về nhà, về chùa cho thoát nạn. Ban Chỉ huy chiến dịch nhận xét là trong 01 hoặc 02 đêm nữa bọn địch sẽ trốn chạy, đồng chí Nguyễn Văn Năm (Năm Thẹo) Phó Chính trị huyện đội, Chỉ huy trưởng chiến dịch, điều động 01 trung đội địa phương quân, 01 trung đội du kích xã Long Hữu phục kích chặn đường rút chạy của địch theo đường chùa lớn - Sóc Ruộng thì ngay trong đêm 29/2/1968, tề xã Ngũ Lạc lén bỏ đồn chạy về Huyện lỵ Cầu Ngang, bỏ lại đồng bọn bị thương vong. Xã Ngũ Lạc một lần nữa được hoàn toàn giải phóng.

Từ năm 1964 đến 1968, du kích xã Ngũ Lạc lấy ấp Đường Liếu, Mé Láng, Sóc Ruộng, Cây Xoài xây dựng ấp chiến đấu, làm chỗ dựa tấn công địch. Văn phòng cấp ủy và cán bộ ban, ngành xã sống dựa vào dân nuôi chứa và bảo vệ ở các ấp Bổn Thanh, Trà Khúp, Sóc Ruộng, Thốt Lốt, Lạc Sơn, Lạc Hòa, tùy theo tình hình mà di dời từ ấp này sang ấp khác.

Ngay sau khi xã Ngũ Lạc được giải phóng, Huyện đội rút ngay 2 Tiểu đội du kích xã về Huyện hợp đồng bao vây Huyện lỵ. Chi bộ xã Ngũ Lạc tiếp tục lãnh đạo Nhân dân xây dựng ấp xã chiến đấu sẵn sàng đánh địch lấn chiếm bảo vệ vùng giải phóng, đẩy mạnh tăng gia sản xuất, đóng góp đảm phụ lạc quyên, vận động thanh niên lên đường tòng quân giết giặc.

Chị em phụ nữ các ấp trong xã gom góp gạo, nếp nấu cơm, gói bánh suốt ngày đêm gánh vào mặt trận tiếp tế cho bộ đội, du kích, dân công. Hàng trăm thanh niên gia nhập lực lượng vũ trang, đi dân công hoả tuyến phục vụ chiến trường, với một quyết tâm sắt đá là: “Cả tỉnh lên đường giải phóng Trà Vinh” rực rỡ trên ngực áo mỗi người dân Trà Vinh lúc bấy giờ.

Chiến lược “Chiến tranh cục bộ” với sự có mặt của quân Viễn chinh Mỹ và quân chư hầu, đế quốc Mỹ vẫn phải chấp nhận sự thất bại hoàn toàn sau chiến dịch Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân Mậu Thân 1968 của ta. Thất bại này, đã làm Chính phủ Mỹ phải bác bỏ đề nghị của Westmoreland về việc tăng thêm quân Mỹ ở chiến trường miền Nam Việt Nam, triệu hồi tên này về Mỹ và đưa Abram lên thay, ra lệnh xuống thang, ngưng ném bom hoàn toàn miền Bắc (Từ 30/10/1968) và chịu ngồi vào bàn đàm phán 4 bên với Chính phủ ta ở Hội nghị Paris. Vùng giải phóng xã Ngũ Lạc tiếp tục được củng cố và phát triển vững mạnh, tạo thành chỗ dựa vững chắc về sức người, sức của cho kháng chiến.

Từ thắng lợi lịch sử này của Cách mạng Việt Nam, đã làm cho Quốc hội và chính quyền Mỹ tuyệt vọng. Mâu thuẫn giữa Nhân dân và chính quyền và ngay trong nội bộ chính quyền Mỹ dâng cao, buộc Mỹ phải thay đổi chiến lược từ “Chiến tranh cục bộ” sang chiến lược “Việt Nam hoá chiến tranh”.