câu chuyện số 13

Trước tình hình cuộc chiến đấu đánh bình định trên chiến trường miền Nam diễn ra vô cùng gay go ác liệt, thì từ ngày 18 đến 30/12/1972, chính quyền Nich-Xơn ra lệnh tập kích chiến lược bằng không quân vào Hà Nội, Hải Phòng với 4.600 lượt máy bay, trong đó có 663 lượt máy bay B52, dội 10 vạn tấn bom xuống Hà Nội, Hải Phòng nhưng vẫn không lay chuyển được ý chí sắt đá của Nhân dân ta là: “Dù có phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn, Nhân dân ta cũng kiên quyết giành cho được độc lập” như lời dạy của Bác Hồ kính yêu.

Không lay chuyển được ý chí sắt đá của quân và dân Hà Nội, với thắng lợi quyết định của không quân Việt Nam trên bầu trời Hà Nội được ví như là trận “Điện Biên Phủ” trên không, buộc Chính quyền Hoa Kỳ (tổng thống Nich Xon) phải tuyên bố ngưng ném bom miền Bắc, chấp nhận ký kết Hiệp định Paris có hiệu lực từ ngày 27/1/1973, chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam.

Hiệp định Paris được ký kết ngày 27/1/1973 có nghĩa là quân Mỹ và quân đội các nước chư hầu của Mỹ phải rút khỏi miền Nam Việt Nam. Sau khi có Hiệp định Paris, tâm lý chán nản, sợ Mỹ bỏ rơi diễn ra lan tràn trong hàng ngũ địch. Tuy nhiên, với bản chất hiếu chiến, Mỹ - Ngụy trắng trợn vi phạm Hiệp định Paris tiếp tục thực hiện chiến lược “Việt Nam hoá chiến tranh” bằng các chiến dịch: “Tràn ngập lãnh thổ”, “Bình định cấp tốc”, diễn ra trên chiến trường Trà Vinh cực kỳ ác liệt.

Lúc này tại xã Ngũ Lạc, địch có 24 đồn, quân số khoảng 800 tên. Trước khi Hiệp định được ký kết, Chi bộ Ngũ Lạc được Huyện ủy phổ biến ý kiến chỉ đạo của Đảng là: Địch sẽ không thi hành Hiệp định Paris, chúng lợi dụng ngừng bắn để lấn chiếm vùng giải phóng của ta, từ đó ta không được chủ quan mất cảnh giác mà phải nắm chắc tay súng để giữ đất, giữ dân và mở rộng vùng giải phóng của ta. Thời điểm này, Văn phòng cấp ủy, du kích xã và một số cán bộ ấp Đường Liếu, Mé Láng, Cây Xoài, Bổn Thanh, Trà Khúp, Sóc Ruộng, Sóc Ớt ở tại căn cứ rừng ấp 15 xã Long Hữu, còn lại các ấp ven trong ở tại rừng chồi Thủy Triệu (giáp Long Sơn, Hiệp Mỹ). Các ấp đều bám được trọng điểm chỉ đạo của xã, trừ ấp Sóc Ớt và Lạc Thạnh B.

Cán bộ ấp nào vào ấp đó, bám ấp để phát động Nhân dân treo cờ, đấu tranh với địch. Ban Chỉ huy xã đội và du kích xã do đồng chí Nguyễn Minh Vĩnh - Huyện ủy viên - Bí thư Chi bộ xã chỉ đạo đứng chân ở ấp Lạc Sơn, Sóc Chuối, Huyện ủy phân công một tổ bảo vệ Huyện ủy, điều tổ du kích ấp 15, xã Long Hữu do đồng chí Tư Mùi - ủy viên Ban An ninh huyện chỉ huy cùng đồng chí Thạch Khanh - Phó Bí thư Chi bộ xã và các cán bộ ấp Trà Khúp đứng chân tại ấp Trà Khúp.

Trước khi ký Hiệp định Paris, đồng chí Nguyễn Minh Vĩnh, Bí thư Chi bộ xã Ngũ Lạc, chỉ đạo đơn vị du kích xã Ngũ Lạc và giao cho Ban Chỉ huy xã đội gồm 3 đồng chí: Nguyễn Văn Vô (Ba Vô), Nguyễn Văn Tốt (Hai Tốt) Nguyễn Hùng Hảo (Tám Hảo), dùng trái và lựu đạn đánh thiệt hại đồn Chùa Lớn và đồn Lạc Sơn để làm cơ sở cho ta đứng chân tại ấp Lạc Sơn và Sóc Chuối, chia cắt hương lộ 21 từ xã về chi khu Cầu Ngang và Chi khu Long Khánh về Tiểu khu Trà Vinh. Đến 11 giờ trưa ngày 26/1/1973, tiểu khu Trà Vinh ra lệnh cho hai Chi khu Cầu Ngang và Long Khánh đưa đại đội bảo an 395 Cầu Ngang và đại đội bảo an 786 Long Khánh đánh vào 2 ấp Lạc Sơn, Sóc Chuối để giải tỏa cho đồn Lạc Sơn. Đơn vị du kích xã Ngũ Lạc, chiến đấu với địch từ 6 giờ sáng đến 4 giờ chiều, ta diệt chết và bị thương 16 tên địch, về ta bị thương nhẹ 1 đồng chí.

Ngay trong ngày Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam được ký kết ngày (27/1/1973), thì cũng ngay trong ngày 27/1/1973, Tổng đoàn dân vệ Ngũ Lạc càn quét vào ấp Lạc Sơn. Lúc này đồng chí Nguyễn Minh Vĩnh (Năm Vĩnh), Bí thư Chi bộ trực tiếp họp đơn vị phân công 3 đồng chí Nguyễn Hùng Hảo, Nguyễn Văn Tốt và đồng chí Nguyễn Văn Vô chỉ huy 02 tổ du kích bám lại hai ấp cùng cán bộ chính trị, phát động quần chúng nổi dậy, vận động binh sĩ bỏ súng về nhà vì Hiệp định đã ký kết. Song, khoảng 4 giờ sáng ngày 27/1/1973, bọn tổng đoàn dân vệ xã Ngũ Lạc đánh qua Lạc Sơn, 5 giờ sáng ta địch đánh nhau quyết liệt, gây cho địch một số thương vong và ta hy sinh hai đồng chí (trong đó có đồng chí Nguyễn Văn Vô, xã đội phó và đồng chí Nguyễn Văn Của). Rạng sáng địch đến cửa Chùa Lạc Sơn, đúng 7 giờ đồng chí Nguyễn Văn Lên cùng 1 tổ du kích đụng địch tại đây nhưng không bên nào nổ súng vì ta sợ vi phạm Hiệp định, nên rút qua ấp Sóc Chuối với ý định dùng lực lượng chư tăng tranh thủ địch buộc chúng phải thi hành Hiệp định. Nhưng lúc ta đang bàn bạc, thì địch đưa 1 đại đội Bảo an từ Long Khánh qua ấp Thốt Lốt lội tắc đồng đánh qua chiếm ấp Sóc Chuối. Vì lực lượng địch quá đông mà ta lại ở giữa vùng ruột xung quanh vẫn còn đồn bót nên ta tạm thời xuống hầm bí mật. Tại ấp Trà Khúp, 7 giờ sáng địch đưa 1 trung đội thám báo kết hợp lính đồn Đường Liếu và phòng vệ dân sự ấp Trà Khúp, Sóc Ớt đánh chiếm ấp Trà Khúp. Cùng ngày, các ấp còn lại cán bộ chính trị cũng vô bám ấp phát động nhân dân treo cờ chính phủ Cách Mạng lâm thời cộng hòa miền Nam Việt Nam, địch đến khủng bố, bắt bớ, dân đấu tranh không được, buộc phải gở cờ ta xuống, treo cờ 3 que của chúng lên, khi chúng đi thì dân treo cờ ta lên. Ở ấp Lạc Hòa, Mé Láng, Nhân dân dùng nhiều lý lẽ không chịu tháo cờ của ta xuống.

Trong thời điểm này, xã không còn ấp nào giải phóng. Cấp ủy, các cơ quan, ban, ngành xã, lực lượng vũ trang của xã vào rừng ấp 15, xã Long Hữu, xây dựng căn cứ bám trụ trong hoàn cảnh hết sức khó khăn. Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam, ngay trong những ngày đầu ký kết đã bị ngụy quyền Sài Gòn chà đạp trắng trợn. Ngày 2/2/1973, có lần theo tin gián điệp chỉ điểm, tề xã Ngũ Lạc đưa một trung đội dân vệ bí mật qua ấp Trường Bắn bắt 02 cán bộ xã, ấp là đồng chí Lâm Văn Chú (Tám Chú) và đồng chí Thạch Giỏi đang bám trụ tại đây.

Đêm ngày 8/2/1973, một tổ cán bộ, cơ sở ta gồm 03 đồng chí: Trần Văn Điệt (Mười Điệt), Trần Văn Đèo (Năm Đèo), Nguyễn Văn Đen (Tư Đen) vào ấp Mé Láng vận động Nhân dân quyên góp, lọt vào ổ phục kích của trung đội dân vệ tề xã, chúng bắn đồng chí Trần Văn Điệt cơ sở ấp Mé Láng hy sinh. Sau khi nghe tiếng súng nổ, Trung sĩ Bảy xã trưởng (thay sếp Chóc) khét tiếng ác ôn và có nợ máu với Nhân dân, cùng với 1 lính bảo vệ chạy đến, đồng chí Nguyễn Văn Đen (Tư Đen) bắn mấy phát súng và đồng chí Trần Văn Đèo ( Năm Đèo) ném 1 quả lựu đạn, trung sĩ Bảy chết tại chỗ.

Trước tình hình trên, Tỉnh ủy và Huyện ủy liên tiếp chỉ đạo nội bộ và Nhân dân không được mơ hồ, trông chờ địch thi hành Hiệp định Paris mà phải tập trung mọi thực lực, sẵn sàng đẩy mạnh các hoạt động tiến công địch bằng 3 mũi giáp công: vũ trang, chính trị, binh vận. Huyện ủy xác định: Mặc dù so sánh tương quan về quân sự tại địa phương, địch mạnh hơn hẳn so với ta về quân sự, nhưng Huyện ủy cũng chỉ cho thấy, đây là thời cơ tốt nhất cho ta đẩy mạnh cao trào công tác binh vận. Nhiệm vụ của tất cả cán bộ, đảng viên và Nhân dân ta lúc này là phải là cho anh em binh sĩ và gia đình của họ thấy được bản chất “Việt Nam hóa chiến tranh” của Mỹ là “Thay đổi màu da trên xác chết”, bắt lính ngụy phải chết thay cho quân xâm lược Mỹ trên chiến trường miền Nam Việt Nam để tiếp tục cuộc chiến tranh “nồi da xáo thịt” dùng người Việt đánh người Việt “Cốt nhục tương tàn”, gây cảnh tang thương trong mỗi gia đình người dân Việt Nam trong khi chúng ta đã có một Hiệp định Paris hết sức vững chắc là: chấm dứt chiến tranh, lặp lại hòa bình ở Việt Nam. Khoảng 800 lính ngụy đang trú đóng tại 24 đồn ở 17 ấp của xã Ngũ Lạc lúc bấy giờ là đối tượng của sự “Cốt nhục tương tàn” mà “Việt Nam hóa chiến tranh” sẽ mang lại cho họ và gia đình họ trước mắt.

Trong khi đó thì Bí thư Chi bộ xã Ngũ Lạc Nguyễn Minh Vĩnh chỉ đạo cho xã đội Trưởng Nguyễn Văn Lên, Xã đội phó Nguyễn Văn Tốt chỉ huy đơn vị du kích xã và được anh Sơn Rộng, cơ sở nội ứng trong hàng ngũ địch phục vụ dẫn đường, đột kích vào sòng bạc tại ấp Thốt Lốt, bắt và diệt tên Chăng, phó đồn Giồng Ổi, thu 01 súng tiểu liên AR15. Sau đó, tiếp tục tập trung lực lượng bao vây cô lập đồn Đường Liếu. Cơ sở các ấp đang ở căn cứ rừng ấp 15, xã Long Hữu, rừng Thủy Triệu ấp Lạc Hòa giáp Long Sơn trở về bám ấp lãnh đạo Nhân dân tìm thời cơ đánh địch, bao bó không cho chúng ta khỏi đồn. Cùng với việc bao vây đồn Đường Liếu, xã Ngũ Lạc, Huyện ủy chỉ đạo bao vây cô lập đồn Đầu Bằng ấp 16 xã Long Hữu, đồn Giồng Chổi, xã Mỹ Long, đồn Giồng Tượng xã Hiệp Mỹ tạo thành thế liên hoàn cụm 4 đồn địch bị bao vây, trên địa bàn 4 xã, kéo Bảo an Chi khu về đây cho ta tiêu hao, tiêu diệt.

Đồn Đầu Bằng, xã Long Hữu bị ta bao vây, bức rút đến 03 lần, nhưng vì vị trí quan trọng nên địch đưa quân đến chiếm lại ba lần và ta cũng tiếp tục đuổi chạy ba lần mới giải phóng ấp. Bức rút được đồn Đầu Bằng, xã Long Hữu được một số ấp giải phóng có ý nghĩa rất quan trọng, đặc biệt là tạo cho Ngũ Lạc có nhiều thuận lợi đứng chân tấn công địch giải phóng xã.

Sau 3 tháng bao vây, lực lượng Bảo an Chi khu, Tiểu khu không đều không can viện được cho quân địch đóng giữ 24 đồn tại xã Ngũ Lạc. Do ảnh hưởng chiến trường chung toàn miền Nam nên Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 14 Sư đoàn 9 Ngụy rút khỏi địa bàn Cầu Ngang. Đầu năm 1974, đồn Đầu Bằng (ấp 16, xã Long Hữu); đồn Giồng Chổi (ấp 05, xã Mỹ Long) rút chạy.

Qua việc bức rút đồn Đầu Bằng và kết quả bao vây bức hàng, bức rút đồn bót vừa qua, Huyện ủy đã rút kinh nghiệm và chỉ đạo: Một là phải nắm chắc tình hình của địch, nhất là tâm lý và thực lực bọn lính đóng giữ trong đồn để có kế hoạch tấn công cho phù hợp; Hai là phải kết hợp 3 mũi giáp công; Ba là phải tinh tưởng khả năng của ta, tin vào khả năng Cách mạng của Nhân dân, kiên trì vượt qua gian khổ, chấp nhận hy sinh; Bốn là bằng nhiều hình thức, không cho bọn can viện lấy thương vong bọn địch trong đồn, cắt đứt mọi thông tin bên ngoài, cắt đứt lương thực, chặn đánh quân can viện.

Trong thời gian này, ta có đầu đạn 155 ly của địch bị lép sửa lại và kỷ thuật phóng đầu đạn của công binh huyện và du kích xã tương đối chính xác làm cho bọn giữ đồn càng hoang mang hơn.

Cùng với tấn công vũ trang, mũi chính trị binh vận cũng phát triển mạnh mẽ, Nhân dân, chư tăng nổi dậy cùng gia đình binh sĩ liên tục tấn công vào tư tưởng làm cho tinh thần binh sĩ vốn bị khủng hoảng lại càng hoang mang giao động hơn. Trong thời gian này, việc binh sĩ đào bỏ ngũ càng tăng, có trường hợp binh sĩ rã ngũ trên đường về bị địch bắt lại, nên gia đình và chư tăng mang theo áo cà sa khi binh sĩ ra khỏi đồn là mặc vào về chùa làm lễ quy y.

Huyện ủy chỉ đạo đơn vị 507, địa phương quân huyện với sự phối hợp hỗ trợ của đơn vị 512, địa phương quân tỉnh và huy động lực lượng vũ trang hai xã Long Hữu và Ngũ Lạc do Ban Chỉ huy xã đội chỉ huy gồm các đồng chí: Nguyễn Hùng Hảo, Nguyễn Văn Tốt, tiếp tục bao vây đồn Đường Liếu. Đồn Đường Liếu lúc bấy giờ có 2 đồn đóng kề nhau, 01 đồn dân vệ và 01 đồn phòng vệ, quân số hơn 100 tên, trong đó có tên Trung úy Kỳ được tỉnh trưởng tăng cường hỗ trợ; Vũ khí địch trang bị có súng đại liên, trung liên và XM79. Sau 10 ngày đêm bị bao vây, cả trăm quân trong đồn không còn lương thực. Bảo an chi viện không đường nào đến được. Lính đồn bị thương vong đau đớn, đói khát, rên la, kêu cứu. Gia đình viên trưởng đồn, trung úy Kỳ đã đấu tranh quyết liệt gây sức ép với tỉnh trưởng, kiêm tiểu khu trưởng Vĩnh Bình để cho Trung úy Kỳ rút chạy khỏi đồn Đường Liếu, làm cho tinh thần binh sĩ địch trong đồn, hoang man lại càng hoan man hơn. Lợi dụng đêm tối, hàng trăm quân lính đồn Đường Liếu bỏ đồn trốn chạy tán loạn. đồng bào phát hiện địch chạy, hò hét tri hô. Đại đội du kích phối hợp truy đuổi địch, chúng quăng bỏ súng chạy lấy người. Du kích và Nhân dân thu 10 súng, có cả súng đại liên và gần 01 tấn đạn các loại. Sau khi bỏ chạy, địch đóng 2 đồn tiền tiêu: đồn đường xuồng xếp Sâm địch chúng vừa đóng bọn chỉ huy đóng đồn vừa rút đi thì bị du kích bao vây chỉ trong vòng 4 đêm bị bao vây, bọn lính hoang mang bỏ đồn chạy về xã Ngũ Lạc. Một đồn tại đầu lộ Trà Khúp giáp Rọ Say, địch cho một tiểu đội dân vệ và phòng vệ dân sự ấp Trà Khúp, Sóc Ớt trấn giữ nhưng được ba đêm bị du kích và đơn vị 512 của tỉnh bao vây, đuổi chạy.

Phát huy thắng lợi này, đơn vị du kích xã Ngũ Lạc với sự tăng cường của đơn vị 507, địa phương quân huyện, tiếp tục bao vây cụm hai đồn ở Bào Cát. Đêm đầu tiên ta tiêu diệt trung đội dân vệ của địch. Lính đồn nổ súng làm ta hy sinh 01 đồng chí, bị thương 01 đồng chí. Qua đêm sau ta tiếp tục bao vây. Chỉ có 2 đêm đọ sức với đầu đạn 155 ly mà Nhân dân đào lấy trước đây của địch bắn lép cho du kích chế tạo lại thành bệ phóng, phóng vào đồn địch. Bọn địch giữ đồn rất sợ loại vũ khí lợi hại này vì sát thương và sức công phá của nó rất lớn. Quân địch giữ 2 đồn Bào Cát rút chạy. Các vị chư tăng và đồng bào 5 ấp: Đường Liếu, Sóc Ớt, Bổn Thanh, Trà Khúp, Ông Cuôi kéo ra san bằng đồn bót.

Phát huy thắng lợi, du kích xã Ngũ Lạc tiếp tục đuổi chạy các đồn Lạc Hòa, Sóc Ruộng, Rọ Say, Sóc Ớt, Bổn Thanh. Sáu ấp liên hoàn của xã được giải phóng. Thế trận tiến công địch của quân ta cứ thế liên tiếp mở rộng đánh tiêu diệt và đuổi chạy hàng loạt đồn bót địch vùng Long Sơn, Nhị Trường. Tháng 9/1974, hai đồng chí Bùi Văn Đình và Nguyễn Hùng Hão chỉ huy đơn vị có 10 chiến sĩ du kích xã Ngũ Lạc đứng chân 02 ngày đêm, đuổi chạy 03 đồn địch. Tháng 10/1974 chị Nguyễn Thị Hoàng (Ba Hoàng) cơ sở của ta phục vụ cho đồng chí Thạch Lèo, cán bộ an ninh ấp và đồng chí Võ Minh Thắng, cán bộ an ninh tỉnh, cải trang ém quân giết chết tên trưởng ấp Huône ác ôn giữa ban ngày, tại ấp Cây Xoài làm cho bọn địch càng hoang man dao động, đến cuối tháng 12/1974, các cụm phân chi khu Long Sơn, Nhị Trường, Hiệp Mỹ, Long Hữu, Đôn Châu, đều bị ta đánh tiêu diệt hoặc bị đuổi chạy đến lần thứ hai, thứ ba. Các đồn địch còn lại tuyến Hương lộ 21 xã Ngũ Lạc, chạy dồn về xã đóng tại Cây Da, ấp Mé Láng cố thủ chờ tiểu khu chi viện.

Cuộc tiến công và nổi dậy của quân và dân xã Ngũ Lạc bao vây uy hiếp các đồn bót địch trong xã, giằng co gần 4 năm (1971-1974) đã làm cho quân số địch bị suy giảm lớn. Tinh thần chiến đấu sa sút trầm trọng. Từ khi có Hiệp định Paris, trên chiến trường chung toàn miền Nam: Mỹ rút quân về nước, viện trợ quân sự cho quân Ngụy bị cắt giảm. Do đó, khả năng máy bay ném bom giải tỏa, phi pháo chi viện cho các đồn bị bao vây rất hạn chế. Bọn lính dân vệ đóng giữ các đồn lúc này phải tự đối phó và phòng thủ lấy. Trong thời gian gần 4 năm (1971 - 1974), du kích và đồng bào xã Ngũ Lạc bao vây đuổi chạy gần 20 lượt đồn bót địch. Có đồn đuổi chạy đến lần thứ ba.

Thời cơ giải phóng xã đã đến. Khí thế Cách mạng đang sôi sục trong mỗi người dân xã Ngũ Lạc. Khát khao lớn của mỗi người dân, mỗi cán bộ, đảng viên, mỗi chiến sĩ du kích Ngũ Lạc lúc bấy giờ là giải phóng xã, góp phần cho sự nghiệp giải phóng miền Nam, hoàn thành vẻ vang cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước kéo dài 21 năm đầy hy sinh gian khổ.