câu chuyện số 28

Trong những năm 1950–1954, nhà cụ Năm Lương ở xóm Cồn là nơi đặt hầm bí mật cho cán bộ tỉnh đội trú ẩn. Hầm chỉ rộng vừa đủ cho hai người ngồi co chân.

Mỗi đêm, khi gió biển thổi vào, cụ Năm lại lén nhóm một ngọn đèn dầu nhỏ dưới đáy vại để tránh ánh sáng lọt ra ngoài. Cụ thường nói:

“Đèn nhỏ thôi, nhưng người ở dưới hầm thấy sáng thì yên lòng.”

Một hôm, lính Pháp kéo tới khám nhà vào lúc khuya. Chúng lật tung vách lá, đập bàn thờ, đá tung lu nước. Chúng đứng ngay trên miệng hầm mà không hay biết.

Trong bóng tối, cán bộ dưới hầm nghe rõ từng bước chân, chỉ cần một tiếng động nhỏ là bị bắt ngay.

Nhưng cụ Năm đứng chắn trước miệng hầm, bình tĩnh nói:

“Nghèo rớt mùng tơi, có gì mà kiếm nữa? Ở đây chỉ có hai vợ chồng già.”

Lính Pháp tức tối bỏ đi. Khi tiếng chân chúng xa dần, cụ mới mở nắp hầm. Ánh đèn dầu nhỏ hắt xuống, soi gương mặt mệt mỏi nhưng đầy biết ơn của cán bộ.

Ánh đèn ấy – nhỏ bé nhưng kiên cường – là biểu tượng cho tinh thần bám trụ của người Ngũ Lạc.