câu chuyện số 4: ĐẤU TRANH CỦA TÙ BINH CĂNG CÂY DỪA (1953 – 1954)

ĐẤU TRANH CỦA TÙ BINH[1]

Tháng 12-1953, thực dân Pháp bàn giao Căng Cây Dừa cho ngụy quyền cai quản. Lính ngụy đã thực hiện âm mưu thâm độc nhằm mua chuộc tù binh làm tay sai cho chúng nhưng không hiệu quả nên đã lật đổ chính quyền tự quản của tù binh, đưa tay chân lên nắm thay thế, bắt giam hàng trăm cán bộ, đảng viên của ta đưa vào trại biệt lập tra tấn cực kỳ dã man để khai thác cơ sở đảng trong Căng. Đây là thời kỳ ác liệt nhất ở Căng Cây Dừa nên việc tổ chức vượt ngục của tù binh cũng ngày càng khó khăn hơn.

Để đối phó, Đảng ủy kêu gọi tù binh các trại nâng cao cảnh giác, tiếp tục đấu tranh một cách khéo léo, bí mật hơn, trong đó có một số cuộc đấu tranh tiêu biểu như:

- Đấu tranh chống ngụy quyền lập danh sách tù binh

Khi thực dân Pháp và quân ngụy tiến hành bàn giao Căng, lính ngụy vào từng trại đối chiếu danh sách, nhận tù binh do thực dân Pháp bàn giao. Nhận thấy bản danh sách do Pháp giao được ghi một cách sơ sài nên khi nhận bàn giao xong, quân ngụy đã thực hiện âm mưu cho tù binh lập lại tờ khai để qua đó tìm những người lãnh đạo cốt cán trong tù binh.

Sở Chỉ huy Căng ra lệnh cho các trại phải nhất loạt phiên chế tù thành các đơn vị tiểu đội, trung đội lên đến tiểu đoàn, trung đoàn, lập danh sách nộp cho chúng. Mỗi trại là một trung đoàn, đại diện trưởng làm trung đoàn trưởng, đại diện phó làm trung đoàn phó.

Địch chuyển xuống các trại một danh sách mẫu, trong đó ghi rất tỉ mỉ và yêu cầu từng tù binh tự khai, giao cho trung đoàn trưởng, trung đoàn phó thu lại và chuyển cho chúng.

Đảng ủy Căng và Chi ủy các trại nhận định: đây là âm mưu của địch, dùng bản tự khai này để phân loại tù binh nhằm tìm những tù binh “cốt cán”. Vì vậy, tương kế tựu kế, Đảng ủy chỉ đạo các Chi bộ, tổ Đảng lãnh đạo đảng viên quần chúng lập danh sách biên chế theo như địch yêu cầu, song chỉ là trên giấy tờ còn trong sinh hoạt, quan hệ thực tế hàng ngày ta vẫn theo hệ thống địa phương, gia đình như cũ.

Về tờ khai, không khai trung thực, mà khai nội dung khác hơn với bản khai sau khi bị bắt kết án. Đối với tù binh thuộc đối tượng có vấn đề về tư tưởng mà các Chi ủy đang theo dõi, ta chỉ đạo họ khai như trước kia đã khai hoặc khai theo ý muốn. Tất cả các bản khai trên được Ban Đại diện thu gom nhưng không nộp cho địch, mà dùng để thu thập tài liệu về ý định và âm mưu của bọn tể, ngụy, phản động tay sai của địch, phục vụ công tác phòng gian của ta.

Để có bản tự khai nộp cho địch, Chi ủy cử anh em chép các bản tù binh đã khai vào một danh sách khác tùy từng đối tượng. Khi nhận được các bản khai trên, Ban Tác động tinh thần của địch chất vấn Ban Đại diện, nhưng ta nói dối là tù binh nhiều người không biết chữ nên không tự viết được, số người biết chữ không chịu khai nên phải hỏi họ rồi ghi hộ vào danh sách. Ban Tác động tinh thần của địch thấy bản danh sách không giúp ích được gì cho chúng, nhưng cũng không có cách gì để kết tội anh em nên phải chấp nhận bản ta tự làm.

Chúng phát lon cấp bậc cho trung đoàn trưởng, trung đoàn phó, nhưng anh em không đeo, nếu chúng có hỏi thì nói “quên”, hoặc tìm cách trả lời khéo cho qua chuyện. Địch thấy không thay đổi được gì nên sau đó lờ đi.

- Đấu tranh chống dịch lập Phoay-ê (Foyer)

Từ trung tuần tháng 12-1953, địch bắt đầu lập Phoay-ê (phòng thông tin), thực chất là một phòng để sách, báo giống như thư viện, đồng thời đưa phim vào từng trại chiếu cho tù binh xem.

Ban Tác động tinh thần của Sở Chỉ huy Căng âm mưu xây dựng Phoay-ê trong các trại giam, cho tù binh vào nghỉ ngơi và để sẵn sách, báo phản động của chúng, nhằm vào tâm lý tù binh đang thiếu tin tức sẽ đọc... Đảng ủy Căng chỉ đạo đại diện các trại “tương kế tựu kế”, tổ chức làm nhà để cho tù binh trú nắng, trú mưa khi chúng bàn giao tù đi làm khổ sai.

Còn sách, báo của địch, lãnh đạo trại quản lý chặt chẽ, khi địch để ở Phoay-ê thì lấy trước rồi phát cho các “gia đình” làm giấy vệ sinh.

Về phim, lúc đầu, chúng chiếu phim khoa học, phim phong cảnh giải trí. Sau đó, chúng dần dần đưa những phim tuyên truyền về cuộc sống quân ngũ của lính ngụy, về chế độ đãi ngộ của chúng để mua chuộc tù binh.

Nhưng do các trại làm tốt công tác giáo dục quần chúng từ trước nên khi địch chiếu phim, dù loa mời gọi ráo riết nhưng dần dần chẳng có tù binh nào đến xem.

Bọn địch biết mọi việc anh em làm, nhưng không có chứng cứ kết tội, đành bỏ kế hoạch lập Phoay-ê.

- Đấu tranh chống địch tuyển mộ dân công, âm mưu bắt lính

Cuối năm 1953, trên chiến trường, thực dân Pháp đang khủng hoảng về quân số, phong trào đào ngũ, rã ngũ lan rộng và phong trào nhân dân trong vùng địch chống bắt lính nổ ra mạnh mẽ. Thực hiện kế hoạch xây dựng 20 vạn ngụy binh để bổ sung quân số bị thương vong trên các chiến trường, địch tổ chức bắt lính trong các nhà tù, trại giam. Ngày 29-12-1953, tên Thiếu tá tình báo Phácxy (Farcy), Chánh Văn phòng của Thiếu tướng Tư lệnh Lục quân Pháp tại miền Nam Việt Nam, đã gửi văn thư số 0557/ca/Mil cho tên Thiếu tá Tôma (Thomas), đặc trách công tác Thủ hiến Nam Việt Nam để lưu ý về việc đánh giá tù kháng chiến, trong đó hắn viết: “Trong số họ, có rất nhiều người có tư cách; vì họ đã biết phải dấn thân cho một lý tưởng mà họ tin là cao cả; những Việt Minh này một khi đã được cải tạo theo lý tưởng quốc gia, họ rất có thể trở thành những người rất hữu ích cho dân tộc Việt Nam...”. Văn thư còn hướng dẫn các kiểu lung lạc, bịp bợm để người tù chịu theo chúng.

Thực hiện kế hoạch trên, giữa tháng 11-1953, nhiều tên phòng nhì Pháp đã được phái đến Phú Quốc cùng đại diện Căng tổ chức nói chuyện với tù binh các trại dụ dỗ tù binh đi dân công để bắt lính bổ sung vào quân đội. Nắm được âm mưu của địch, Đảng ủy Căng khẩn trương chỉ đạo các tổ Đảng lãnh đạo các địa phương, gia đình tiến hành giáo dục cho quần chúng không mắc mưu địch. Đồng thời, cảnh giác với những quần chúng có tư tưởng đi dân công, đi lính rồi tìm cách thoát ra khỏi nhà tù.

Chúng bắt đầu thực hiện kế hoạch từ trại B, viên đại úy Pháp, giám đốc Căng dẫn một tên trung tá ngụy và bọn phòng nhì có lính bảo vệ đi kèm vào trại B tuyên truyền về chính nghĩa quốc gia của Chính phủ, về quân đội quốc gia và công trình kiến thiết xa lộ mà hắn đang phụ trách. Sau đó, hắn kêu gọi tù binh ghi tên đăng ký tham gia “đi dân công hoặc tham gia vào quân đội quốc gia” để thoát khỏi cuộc sống lao tù khổ cực. Chúng hứa với người tù rằng ai đồng ý đi dân công hoặc vào lính chúng thả tự do ngay. Nếu là sĩ quan quân đội chúng sẽ giữ nguyên quân hàm, chức vụ cũ trong quân đội ngụy và hứa hẹn nhiều đãi ngộ khác cho họ cũng như gia đình. Hắn vừa nói xong, một tù binh khoảng 30 tuổi người Nam Bộ đứng lên nói: “Chúng tôi là công dân của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Chúng tôi chỉ có một Chính phủ do Cụ Hồ Chí Minh làm Chủ tịch. Nay chúng tôi là tù binh thì phải được sống đúng với chế độ tù binh, chúng tôi không đi đâu cả!”.

“Hoan hô ý kiến hay...!". Tiếng ồn ào của anh em phản ứng cùng với những tiếng hô “Không đi đâu! Không đi lính!". Bọn sĩ quan xô vào cùng bọn ác ôn định bắt anh thanh niên vừa phát biểu, nhưng anh em tù binh đã chen lấn làm cho bọn lính không vào đến chỗ anh thanh niên được. Viên Trung tá bẽ mặt và vô cùng tức tối, tên Đại úy Pháp vội vàng rút lui[2]. Cuộc đấu tranh chống tuyển mộ dân công, bắt lính của Đảng ủy Căng Cây Dừa đã thắng lợi.