Câu chuyện số 45

tấm gương lẫm liệt của Thiếu tá Võ Đại An, Tham mưu trưởng Trung đoàn 4 Quân khu Trị Thiên Huế tại phía bắc rừng Bạch Mã cuối năm 1969. Khi quân đội Mỹ dùng máy bay truy bắt, chính ông là người đầu tiên dùng cây súng ngắn K.59 bắn trả. Ông chấp nhận hy sinh chứ nhất quyết không để sa vào tay giặc.

Về Phú Lộc những ngày này, gặp những cựu chiến binh năm xưa, nghe chuyện mới thấm và cảm phục những tấm lòng trung kiên của những người con quê hương đối với sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất giang sơn để trân quý những gì mà đất nước có được hôm nay. Những trường hợp dưới đây, chỉ tập trung vào thời khắc sinh - tử khi nhiều cán bộ, chiến sĩ đứng trước hoàn cảnh nghiệt ngã buộc họ phải lựa chọn: đầu hàng để giữ mạng sống hay chấp nhận hy sinh! Và thực tiễn cuộc chiến cho thấy, phần lớn trong số họ đã lựa chọn hy sinh tính mạng để giữ gìn khí tiết của người cộng sản.

Theo lời của ông Phan Văn Dần, trú tại xã Thủy Phù (thị xã Hương Thủy) và ông Nguyễn Xuân Hoành (trú tại xã Lộc Vĩnh, huyện Phú Lộc) vào thời điểm mà Liệt sĩ Phạm Hữu Xuân hy sinh, hai ông đều là chiến sĩ của Đội công tác vũ trang Phú Lộc có nhiệm vụ bảo vệ các đồng chí lãnh đạo thâm nhập đồng bằng xây dựng lực lượng, hỗ trợ Nhân dân nổi dậy, phá ấp chiến lược do Mỹ yểm trợ và chế độ Ngô Đình Diệm dựng lên.

Ông Phan Văn Dần kể lại:

Rạng sáng ngày 23/9/1963, trời mưa to, Đội công tác Phú Lộc 5 người đang trên đường trở về hậu cứ. Khi đến dốc khe nước đổ tiếp giáp giữa thôn Thủy Yên - Thủy Cam, xã Tân Lộc (nay là Lộc Thủy) có thể do bị chỉ điểm nên địch đã để 2 chiến sĩ dẫn đường là Nguyễn Thanh Hiếu, Nguyễn Xuân Hoành đi qua và đợi đồng chí Phạm Hữu Xuân (Bí danh là Biên, Phó Bí thư Huyện ủy, Chính trị viên Huyện đội Phú Lộc) đi đến mới bắn.

Ông Phan Văn Dần là người thứ 4 đi sau nghe tiếng súng nổ vội tìm nơi ẩn nấp. Khi phát hiện từng tốp lính bảo an từ những bụi rậm lao ra chặn đường, linh tính báo cho ông biết: “Thủ trưởng mình bị bắn rồi”. Sau tiếng súng là lời kêu gọi đầu hàng của địch: “Bỏ súng xuống”. “Hàng sống, chống chết!”. Thay bằng đầu hàng là tiếng súng đáp trả rồi im bặt. Từ nơi ẩn nấp, ông Phan Văn Dần quay lui tìm ông Nguyễn Văn (Tỉnh ủy viên, Trưởng ban quân sự Thừa Thiên) và báo tin dữ “Anh Biên đã bị rơi vào ổ phục kích”. Sau đó, từ nơi ẩn nấp, hai người đau xót chứng kiến cảnh địch kéo lê xác đồng đội mình lôi xuống dốc.

Phạm Thạch là một trong những thiếu niên giác ngộ cách mạng khá sớm. Ông ở Nong, quê ngoại của tôi.

Năm 1962, ông Phạm Thạch thoát ly tham gia cách mạng khi tròn 16 tuổi.

Trong 3 năm tham gia Đội công tác xã Hưng Lộc, theo nhận xét của Bí thư Hưng Lộc - Phạm Thi, ông Phạm Thạch là một trong những chiến sĩ gan dạ. Ông đã cùng đồng đội tham gia nhiều trận đánh ở Nong và phá thế kềm kẹp của địch, hỗ trợ Nhân dân xã Lộc Bổn nổi đậy làm chủ xóm làng.

Rạng sáng ngày 17/6/1965, trên đường cùng đội công tác trở về hậu cứ, khi đến mỏm đồi hoang nằm ở phía đông “miếu Ngói” của thôn I, gần bờ sông Nong, ông bị rơi vào ổ phục kích. Nhờ thông thuộc địa hình nên dù chỉ một mình ông luồn lách bắn trả kìm chân địch, tạo điều kiện cho đồng đội đi sau chạy thoát. Sau hơn một giờ chiến đấu, tiếng súng đã ngưng, địch kêu gọi ông đầu hàng. Không gian yên ắng, địch tiến hành lùng sục thì bất ngờ một tiếng nổ lớn vang lên. Từ nơi ẩn nấp, ông Phạm Thạch đã dùng quả thủ pháo cuối cùng tự sát. Chàng trai trẻ của làng An Nong hy sinh gây xúc động mạnh và để lại dấu ấn khó phai trong lòng Nhân dân.