CÂU CHUYỆN : "THẦN ĐÈN" SỬA MÁY IN TRONG HANG ĐÁ TỈNH ỦY CAO BẰNG

Trong những ngày chuẩn bị cho Chiến dịch Biên giới 1950, tờ báo "Chống giặc" (cơ quan ngôn luận của tỉnh ủy) đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc truyền đạt mệnh lệnh và động viên tinh thần quân dân. Nhà in được giấu sâu trong một hang đá ẩm ướt ở Hòa An. Do độ ẩm quá cao và thiếu linh kiện thay thế, chiếc máy in offset thủ công bằng tay duy nhất của xưởng bị gãy mất bánh răng truyền động chính, toàn bộ công tác in ấn truyền đơn bị đình trệ.

Ông Nông Văn Phới, thợ cả cơ khí của nhà in, được anh em mệnh danh là "Thần đèn cơ khí" vì tài phục hồi máy móc lỗi thời. Thiếu phôi thép chuẩn để đúc bánh răng mới, ông Phới đã nảy ra sáng kiến dùng những mảnh tôn bọc thùng phi dầu của Pháp, cắt nhỏ rồi dùng búa tay rèn đập, xếp chồng hàng chục lớp lên nhau, ép chặt bằng đinh tán để tạo độ dày tương đương một bánh răng thép đặc.

Suốt hai ngày đêm ròng rã dưới ánh đèn dầu tù mù và làn khói than khét lẹt, đôi mắt đỏ ngầu vì thiếu ngủ, ông Phới kiên trì dùng dũa tay gọt giũa từng chiếc răng một trên bánh răng tự chế. Khi lắp thử vào máy, các bánh răng khớp nhau một cách kỳ diệu, máy in hoạt động trở lại êm ru. Hàng vạn tờ truyền đơn, bản tin chiến thắng đã được xuất xưởng kịp thời ngay trong đêm, chuyển ra mặt trận, tiếp thêm luồng sinh khí mạnh mẽ cho các chiến sĩ ngoài tiền tuyến.