CÂU CHUYỆN THỜI CHIẾN CỦA CỰU CHIẾN BINH LẠI VĂN THỬ

Nhắc đến những ngày tháng hào hùng của mùa Xuân năm 1975, trong ký ức của cựu chiến binh Lại Văn Thử, nguyên cán bộ Ban Chính trị Sư đoàn 316, vẫn vẹn nguyên hình ảnh khói lửa, tiếng súng, và cả những phút giây hồi hộp đến nghẹt thở ở chiến trường Tây Nguyên – nơi mở màn chiến dịch lịch sử giải phóng miền Nam. Ông kể, khi đó, Sư đoàn 316 được lệnh tham gia chiến đấu tại Buôn Ma Thuột – trận đánh then chốt mở đầu chiến dịch. Lúc ấy, ông đang là cán bộ nguồn của Ban Chính trị Sư đoàn, với nhiệm vụ đặc biệt: khi đơn vị chiến đấu có nhiều chiến sĩ hy sinh, sẽ được tăng cường cán bộ, bổ sung nhân lực kịp thời để giữ vững đội hình chiến đấu. Giữa đêm khuya, khoảng 12 giờ, đơn vị ông nhận được lệnh đột xuất – trông coi tù binh. “Lúc đó quân mình bắt được rất nhiều địch, hơn một nghìn tù binh,” – ông nhớ lại. – “Sư đoàn giao cho các cán bộ nguồn chúng tôi nhiệm vụ canh giữ. Cả đơn vị đang ngủ phải bật dậy ngay, nhìn thấy hàng dài tù binh được dẫn về, có cả đại tá Ngụy, rồi những binh lính trẻ mới nhập ngũ vài tháng. Cảnh tượng vừa lạ lẫm, vừa hồi hộp.” Địa điểm tạm giữ tù binh khi ấy rất nhỏ, trong khi lực lượng canh gác của ta lại ít. Ông cùng anh em chiến sĩ phải yêu cầu toàn bộ tù binh ngồi hoặc nằm xuống, còn bộ đội thì luân phiên canh gác suốt đêm. “Anh nào mệt quá thì được ngủ một chút, còn ai còn sức thì phải thức để trông chừng. Chỉ sợ họ nổi loạn, trốn chạy thì rất nguy hiểm.” Sáng hôm sau, đơn vị được lệnh đi chặt cây làm hàng rào, dựng khu vực tạm giam. Khi hàng rào hoàn thành, tù binh được phân loại: sĩ quan một khu, hạ sĩ quan một khu, lính mới một khu tất cả đều ngăn cách rõ ràng. Công việc tuy không trực tiếp cầm súng ra trận, nhưng lại đòi hỏi kỷ luật, sự tỉnh táo và tinh thần vững vàng. “Đến 6 giờ sáng, chúng tôi bắt đầu nấu cơm. Khoảng 10 giờ là phát cơm mỗi người, cả ta và địch, đều chỉ một nắm cơm với ít muối rang. Ăn uống đơn giản, khổ cực, nhưng vẫn phải cố gắng giữ trật tự, không để xảy ra hỗn loạn.”

Sau một tuần, việc phân loại tù binh hoàn tất. Theo lệnh quân khu, hơn một nghìn tù binh được chia về các đơn vị quản lý. Tuy không trực tiếp chiến đấu, nhưng nhiệm vụ canh giữ tù binh cũng đầy gian khổ. “Có khi họ quẫn trí, nổi loạn, đòi trốn, là chúng tôi lại phải căng mình ngăn chặn, trấn an để họ bình tĩnh trở lại. Cứ thế suốt hơn một tháng, tinh thần ai cũng mệt lắm, nhưng vẫn cố gắng vì nhiệm vụ”. Ông Thử trầm ngâm: “Công việc ấy tuy nhỏ, không phải là người trực tiếp ra trận, nhưng vẫn là góp một phần công sức cho đại thắng mùa Xuân năm 1975. Chỉ cần vì nước, vì dân, dù việc lớn hay nhỏ, mình cũng thấy tự hào và hạnh phúc”.