Câu chuyện thời hoa lửa (107)

Tô Vĩnh Diện Lấy Thân Chèn Pháo – Khúc Tráng Ca Giữa Vực Thẳm Pha Đinh

Trong giai đoạn chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ, một trong những nhiệm vụ nặng nề và gian khổ nhất của quân đội ta là vận chuyển những khẩu pháo cao xạ, pháo lựu nặng hàng tấn qua những dãy núi cao hiểm trở để tiếp cận lòng chảo. Khi Bộ chỉ huy chiến dịch thay đổi phương châm từ "Đánh nhanh, giải quyết nhanh" sang "Đánh chắc, tiến chắc", toàn quân lại nhận được mệnh lệnh vô cùng gian nan: Kéo pháo ra khỏi trận địa. Chính trong cuộc hành quân đầy thử thách giữa lòng đêm Tây Bắc, trên những cung đường đèo dốc đứng của đỉnh Pha Đinh, người chiến sĩ Tô Vĩnh Diện đã viết nên một huyền thoại bất tử về lòng quả cảm khi lấy chính thân mình để cứu pháo.

Tô Vĩnh Diện sinh ra trong một gia đình bần nông nghèo tại vùng đất Thanh Hóa giàu truyền thống cách mạng. Tham gia quân đội, anh được tuyển chọn vào lực lượng pháo cao xạ đầu tiên của quân đội ta và giữ chức vụ Khẩu đội trưởng khẩu đội pháo cao xạ 37 ly. Khẩu pháo này nặng hơn hai tấn, việc di chuyển hoàn toàn dựa vào sức người kéo bằng những sợi dây tời thô sơ. Con đường kéo pháo chỉ rộng chưa đầy hai mét, một bên là vách đá dựng đứng, một bên là vực sâu thăm thẳm, lại thường xuyên bị máy bay địch bắn phá, phong tỏa ngày đêm. Đêm ngày 1 tháng 2 năm 1954, đơn vị của Tô Vĩnh Diện được lệnh kéo pháo qua khu vực tời dốc Chuối – một ngọn dốc có độ nghiêng cực lớn và vô cùng hiểm trở.

Khi khẩu pháo đang được từ từ hạ xuống dốc trong đêm tối mịt mùng, một tai họa bất ngờ ập đến. Máy bay địch bất ngờ xuất hiện bắn pháo sáng rực trời và ném bom dữ dội xuống đoạn đèo. Một quả bom nổ gần khiến dây tời chính bị đứt phựt, khẩu pháo nặng hơn hai tấn mất đà lao băng băng xuống dốc dọc theo bờ vực sâu. Trong hoàn cảnh hỗn loạn ấy, đồng chí Nguyễn Văn Chi đang giữ càng pháo bị hất văng ra ngoài. Khẩu pháo lao ngày càng nhanh, có nguy cơ kéo theo cả khẩu đội và rơi xuống vực thẳm, đồng nghĩa với việc mất đi một vũ khí chiến lược quý giá của toàn chiến dịch.

Không một giây đắn đo suy tính, Tô Vĩnh Diện đã lập tức buông tay chèo, lao thẳng người ra phía trước, đem toàn bộ thân hình của mình chèn vào bánh xe pháo đang đà lao xuống. Thân thể anh bị bánh xe pháo nặng hàng tấn nghiến qua, ép chặt vào vách đá dựng đứng. Sự hy sinh phi thường của anh đã làm giảm tốc độ lao của khẩu pháo, tạo thời gian vàng ngọc cho các đồng chí trong khẩu đội kịp thời dùng gỗ chèn bánh xe, giữ chặt khẩu pháo đứng khựng lại ngay bên bờ vực thẳm. Khi đồng đội lao đến bế anh lên, Tô Vĩnh Diện đã bị thương rất nặng, hơi thở thoi thóp nhưng anh vẫn cố dồn chút sức tàn cuối cùng để hỏi một câu làm nghẹn ngào tâm can tất cả mọi người: "Pháo có làm sao không các đồng chí?". Anh ngã xuống khi tuổi đời còn rất trẻ, để lại tấm gương sáng ngời về tinh thần bảo vệ vũ khí, tài sản của Tổ quốc hơn cả mạng sống của chính mình.

Nguồn: Lịch sử Lực lượng Pháo binh Quân đội nhân dân Việt Nam (1946 - 2000), Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2001.