Câu chuyện thời hoa lửa (114)

Anh hùng Tô Vĩnh Diện và Kỳ tích dùng thân chèn pháo trên dốc chuối Điện Biên năm 1954

Trong chiến dịch Điện Biên Phủ, công tác kéo pháo bằng sức người qua những rặng núi cao vút, dốc thẳm vực sâu của mười vạn bộ đội, dân công là một trong những trang sử huyền thoại, gian khổ bậc nhất. Để bảo đảm bí mật và an toàn trước sự đánh phá của máy bay Pháp, các khẩu pháo cao xạ 37ly nặng hơn 2,4 tấn phải được kéo hoàn toàn bằng tay, vượt qua những con đường lâm nghiệp dốc đứng từ 30 đến 40 độ trong đêm tối mịt mùng. Khẩu đội trưởng Tô Vĩnh Diện cùng các đồng chí thuộc Đại đội 827, Tiểu đoàn 394, Trung đoàn Pháo cao xạ 367 đã ròng rã suốt nhiều tuần liền dầm mưa, dãi gió, kéo pháo vào trận địa rồi lại nhận lệnh kéo pháo ra theo phương châm chiến lược mới "đánh chắc tiến chắc".

Đêm ngày 1 tháng 2 năm 1954, trên đường kéo pháo ra qua đoạn dốc Chuối — một con dốc cực kỳ nguy hiểm với một bên là vách đá dựng đứng, một bên là vực sâu thăm thẳm — tai nạn nguy hiểm đã xảy ra. Khi khẩu pháo đang được xuống dốc, một loạt pháo từ cứ điểm Pháp bắn vu vơ trúng vào công sự phía trên, làm đứt dây tời chính. Khẩu pháo khổng lồ mất đà, lao băng băng xuống dốc, cuốn theo cả hệ thống dây định hướng, hất văng các chiến sĩ cản pháo ra hai bên. Trong bóng tối dày đặc, khẩu pháo đang lao thẳng về phía vực sâu, nguy cơ pháo tan xác và kéo theo hàng chục đồng chí xuống vực đang cận kề trong tích tắc.

Trước tình huống ngàn cân treo sợi tóc, ý thức bảo vệ tài sản quý giá của quân đội và tính mạng đồng đội đã lấn át mọi nỗi sợ hãi cá nhân. Tô Vĩnh Diện lập tức buông dây tời phụ, lao người lên phía trước, dùng hết sức bình sinh ghì chặt lấy một thanh gỗ cản, rồi dũng cảm lấy chính thân hình của mình làm một chiếc chêm sống, chèn thẳng vào càng pháo và bánh pháo. Sức lao khủng khiếp của khối thép nặng hơn hai tấn ép chặt thân hình anh vào vách đá, nhưng đà lao bị khựng lại, khẩu pháo được giữ chặt bên bờ vực thẳm. Khi đồng đội lao đến ứng cứu, Tô Vính Diện chỉ còn hơi thở thoi thóp, anh gượng hỏi một câu cuối cùng: "Pháo có việc gì không?" trước khi trút hơi thở cuối cùng. Sự hy sinh của anh đã hóa thành tượng đài bất tử về lòng trung thành và tinh thần bảo vệ vũ khí của người chiến sĩ pháo cao xạ Việt Nam.

Nguồn: Lịch sử Pháo binh Quân đội nhân dân Việt Nam (1946 - 2001), Bộ Tư lệnh Pháo binh, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, 2001.