Câu Chuyện Thời Hoa Lửa

Lịch sử luôn được viết nên từ những con người thầm lặng mà phi thường. Trong ký ức về một thời lửa đạn trên mảnh đất Hàm Rồng anh hùng, hình ảnh bà Nguyễn Thị Hiền – người phụ nữ dân quân kiên trung – vẫn sáng lên như minh chứng cho ý chí, lòng quả cảm và sự hy sinh bền bỉ của con người Việt Nam.

Nguyễn Thị Hiền sinh năm 1946 ở làng Yên Vực, nay thuộc xã Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa. Bà là dân quân, trực tiếp tham gia bảo vệ cầu Hàm Rồng, nổi tiếng với hình ảnh vai khoác súng trường, tiếp tế, có sáng kiến làm mát nòng pháo, cải tiến hậu cần, quân nhu.

Nguyễn Thị Hiền kể lại câu chuyện về những ngày bà cùng đội nữ dân quân tự vệ làng Yên Vực (Hoằng Long, Hoằng Hóa nay là phường Tào Xuyên, TP Thanh Hóa), tham gia trận địa Hàm Rồng. Họ đều là những cô gái mười tám, đôi mươi căng đầy nhựa sống. Là người con của đất lửa Hàm Rồng, cũng như bao thanh niên cùng thời khác, bà tham gia đội nữ dân quân tự vệ của làng. Với nhiệm vụ bảo vệ cầu Hàm Rồng, bảo vệ mạch máu giao thông của 2 miền Nam – Bắc.

Nhắc đến chuyện xưa, mọi ký ức của “nữ tướng” dân quân tự vệ ngày ấy dường như sống lại, bằng một giọng thân tình, đầm ấm, bà kể: “Trước khi xảy ra chiến sự tại cầu Hàm Rồng, quân và dân ta đã sẵn sàng về mọi mặt để chờ đón đánh địch, quyết giành thắng lợi ngay trận đầu. Khi ấy, tôi mới 18 tuổi, đã được cấp trên cùng 6 chị em khác thành một trung đội nữ dân quân gồm 7 người. Chúng tôi có nhiệm vụ làm công tác cứu thương, tiếp tế và tăng gia sản xuất để phục vụ bộ đội”.

Trận đụng đầu lịch sử giữa ta và địch kéo dài vào các ngày 3 và 4-4-1965 đã thôi thúc hàng nghìn, hàng vạn công nhân, dân công, thanh niên, phụ nữ... ra trận với một khí thế sục sôi. Dưới làn mưa bom, bão đạn của địch, bà Hiền đã dẫn đầu 7 cô gái làng Yên Vực quả cảm chở hàng trăm lượt thuyền đạn vượt sông Mã sang bờ Nam cầu Hàm Rồng chi viện cho bộ đội ta đánh giặc. Do trận đánh kéo dài, khiến cho nòng pháo cao xạ 37mm của các khẩu đội quân ta nóng đỏ làm ảnh hưởng không nhỏ đến tốc độ và cự ly của đường đạn. Bà chính là người đã nhanh trí xé ống quần của mình, nhúng nước rồi đắp lên nòng pháo. Và sáng kiến “xé ống quần” của bà đã nhanh chóng được áp dụng ngay cho các trận địa pháo Yên Vực, cũng như các trận địa pháo bảo vệ cầu Hàm Rồng.

Từ năm 1965-1972, giặc Mỹ đã trút xuống xã Hoằng Long 3.655 quả bom phá, 16 quả bom từ trường, 22.000 quả bom bi, 950 quả rốc két, 320 loạt đạn 20mm, làm chết 130 người, bị thương 200 người và làm đổ 650 nóc nhà... Trong đó, bố, mẹ, nhà cửa của gia đình bà cũng bị bom đạn của giặc Mỹ vùi lấp. Gạt nước mắt đau thương, một mình đưa các em về vùng sơ tán rồi quay về sát cánh cùng quân dân ta tiếp tục chiến đấu với từng chiếc máy bay của giặc. Khi nhắc về những ngày tháng bi hùng ấy, mắt bà lại nhòa đi: “Ngày đó, tôi không bao giờ quên được, đó là ngày 22-4-1965, khi đang chiến đấu cùng đồng đội, nhìn lượt bom rải xuống của giặc Mỹ, theo kinh nghiệm của bản thân, tôi biết có chuyện chẳng lành. Cũng như nhiều gia đình khác ở xã Hoằng Long, căn nhà của gia đình tôi cũng bị bom Mỹ đánh sập và xót xa hơn là mẹ tôi đang nằm trong đó. Trận đánh kết thúc, khi tôi về thì thi thể của mẹ đã được dân quân đưa ra. Không lâu sau, cha tôi cũng qua đời trong một trận mưa bom của giặc”.

Nhằm chặt đứt con đường huyết mạch chi viện cho tiền tuyến miền Nam, trong các ngày từ 21 đến 23-9-1966, máy bay Mỹ điên cuồng đánh phá cầu Hàm Rồng. Mặt bê tông của cầu bị phá hủy, trên đường ray chỉ còn trơ lại những thanh dọc... các phương tiện vận tải không qua được bờ Nam. Để có đạn cho trận địa pháo, không sợ hiểm nguy, cô gái bé nhỏ ấy đã vác những hòm đạn nặng gấp đôi trọng lượng cơ thể mình đi trên những thanh ray qua cầu chi viện cho phía Nam.

Trong cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân ra miền Bắc (1965 - 1973), đế quốc Mỹ đã tổ chức hơn 1.000 trận tập kích bằng không quân, ném xuống 70.600 tấn bom, bắn hàng nghìn quả tên lửa, rốc két... nhưng cầu Hàm Rồng vẫn trụ vững, nhờ sự kiên cường chiến đấu của quân và dân ta, trong đó có lực lượng dân quân tự vệ mà bà Hiền và những dân quân làng Yên Vực là những người tham gia quả cảm nhất. Trong những năm tháng bảo vệ cầu Hàm Rồng, cô gái Nguyễn Thị Hiền đã xông vào thay thế pháo thủ bị thương và chiến đấu 380 trận, bị B52 chôn sống đến 4 lần...

Sau các trận đánh, bà lại cùng đồng đội san lấp hố bom, đào hào công sự, cấp cứu thương binh đưa đến nơi an toàn; tìm bom, tìm thi thể bộ đội và dân quân đã hy sinh để mai táng; tổ chức giúp nhân dân đi sơ tán, tuần tra canh gác, bảo vệ xóm làng; tham gia sản xuất, chi viện cho tiền tuyến... tất cả đều trở thành công việc thường nhật của những người con gái chân yếu tay mền như bà thời bấy giờ.

Với những cống hiến to lớn đó, bà đã được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam ngay tại trận địa và phong tặng danh hiệu dũng sĩ bắn máy bay; bà đã được tặng thưởng 1 Huân chương Kháng chiến hạng Ba, 2 Huân chương Chiến công hạng Nhì và hạng Ba, 2 Huy hiệu Bác Hồ, 2 Huy hiệu Chiến sĩ thi đua dân quân tự vệ cấp Trung ương, 24 bằng khen, giấy khen từ cấp Trung ương đến địa phương... Còn với người dân xứ Thanh bà mãi mãi là một “Nữ anh hùng”.

Những đóng góp của bà Nguyễn Thị Hiền đã góp phần quan trọng vào thắng lợi trong cuộc chiến bảo vệ cầu Hàm Rồng, thể hiện rõ tinh thần dũng cảm, kiên cường của lực lượng dân quân địa phương trong kháng chiến chống Mỹ. Cuộc đời và sự cống hiến của bà không chỉ mang ý nghĩa lịch sử mà còn có giá trị giáo dục sâu sắc đối với các thế hệ hôm nay. Tấm gương ấy nhắc nhở thế hệ sau phải ghi nhớ công lao của những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, biết trân trọng hòa bình và tiếp tục phát huy truyền thống yêu nước, tinh thần trách nhiệm trong học tập, lao động và xây dựng quê hương, đất nước.