Câu chuyện thời hoa lửa (154)

Anh hùng Trần Văn Ơn và Ngọn đuốc phong trào học sinh sinh viên Sài Gòn chống khủng bố năm 1950.

Lịch sử đấu tranh cách mạng không chỉ ghi dấu những chiến công hiển hách trên chiến trường đầy khói súng, mà còn khắc họa những cuộc đối đầu trực diện vô cùng quả cảm của tầng lớp trí thức, học sinh, sinh viên ngay giữa lòng đô thị bị địch tạm chiếm. Đầu năm 1950, phong trào đấu tranh đòi quyền tự do học tập, chống khủng bố, bắt bớ học sinh của thực dân Pháp và chính quyền tay sai tại Sài Gòn bùng cháy dữ dội. Anh Trần Văn Ơn — một học sinh ưu tú của trường Pétrus Ký (nay là Trường Trung học phổ thông chuyên Lê Hồng Phong, Thành phố Hồ Chí Minh) — đã đứng lên dẫn đầu làn sóng phản kháng này.

Ngày 9 tháng 1 năm 1950, một cuộc biểu tình khổng lồ của hơn 2.000 học sinh, sinh viên và các nhân sỹ trí thức Sài Gòn - Chợ Lớn đã diễn ra trước dinh Thủ hiến Nam phần. Các biểu ngữ tiếng Việt và tiếng Pháp vang lên mạnh mẽ đòi trả tự do cho những học sinh bị bắt vô cớ trước đó. Hoảng sợ trước khí thế ngút trời của phong trào, chính quyền thực dân đã điên cuồng huy động lực lượng cảnh sát dã chiến mang theo dùi cui, vòi rồng và súng trường kéo đến đàn áp dã man, phong tỏa các ngả đường nhằm chia cắt đội hình biểu tình.

Giữa làn mưa đạn và khói cay mù mịt, Trần Văn Ơn cùng các bạn học cốt cán đã dũng cảm đứng thành hàng rào danh dự ở hàng tiền tuyến, lấy thân mình che chở cho các nữ sinh và những học sinh nhỏ tuổi phía sau đang bị cảnh sát vây đánh. Khi một tên lính Pháp chĩa súng định bắn vào nhóm học sinh, Trần Văn Ơn đã xông lên, hiên ngang chắn ngang họng súng quân thù. Tiếng súng chát chúa vang lên, anh bị trúng đạn vào ngực và anh dũng hy sinh khi vừa tròn 19 tuổi. Cái chết của Trần Văn Ơn đã làm rúng động toàn thành phố, biến đám tang của anh thành một cuộc biểu tình khổng lồ của hơn 30 vạn người dân Sài Gòn. Tấm gương lẫm liệt của anh đã hóa thành ngọn đuốc bất diệt, thắp sáng tinh thần yêu nước của thế hệ trẻ và ngày 9 tháng 1 đã chính thức trở thành Ngày truyền thống Học sinh, Sinh viên Việt Nam.

Nguồn: "Lịch sử phong trào học sinh, sinh viên Sài Gòn - Gia Định (1945 - 1975)", Thành đoàn Thành phố Hồ Chí Minh, Nhà xuất bản Trẻ, 1995.