CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA
Trong dòng chảy hối hả của cuộc sống hiện đại, có những ký ức vẫn nằm lặng yên nhưng chưa bao giờ phai nhạt trong tâm khảm của những người đi trước. Trở về xã Yên Khánh, mảnh đất Ninh Bình giàu truyền thống vào một ngày nắng ấm, được gặp bà Nguyễn Thị Lan (sinh năm 1955). Câu chuyện của bà không phải là những chiến công lẫy lừng trên sa trường, nhưng đó là một lát cắt chân thực về một "thời hoa lửa" nhìn qua đôi mắt trẻ thơ – nơi sự khốc liệt của chiến tranh đan xen với tình người ấm áp.
Tuổi thơ không có màu hồng năm 1965, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn cam go, bà Lan khi ấy mới chỉ là một cô bé mười tuổi. Ở cái tuổi lẽ ra được vui chơi hồn nhiên, bà đã sớm phải làm quen với tiếng rít xé toạc bầu trời của máy bay phản lực và tiếng bom dội rung chuyển mặt đất. Bà bồi hồi kể lại: “Ngày ấy, bầu trời không chỉ có mây xanh, mà thường xuyên bị bao phủ bởi khói bom và những vệt đuôi dài của máy bay địch. Còi báo động vang lên bất kể ngày đêm, dù đang ăn cơm hay đang ngủ, tất cả đều phải vội vàng buông bát, bỏ giấc để chạy thật nhanh xuống hầm trú ẩn.”
Có những trận bom oanh tạc ngay sát cạnh nhà, đất đá tung lên mù mịt vùi lấp cả lối đi. Gia đình bà phải sơ tán nhiều lần, cuộc sống bị đảo lộn hoàn toàn. Trong ký ức của bà, đó là những tháng ngày thiếu thốn đủ đường: từ tấm áo manh quần đến hạt gạo, củ khoai. Việc học chữ cũng trở thành một thử thách nghiệt ngã; những lớp học được dựng tạm dưới hầm tăng xê, sách vở nhuốm bụi đường sơ tán, tiếng đọc bài thường xuyên bị ngắt quãng bởi những hồi còi báo động khẩn cấp.
Ánh đèn dầu và sức mạnh từ tình người Thế nhưng, chính trong bóng tối của hầm trú ẩn, người ta lại thấy ánh sáng của tình người rực rỡ hơn bao giờ hết. Bà Lan chia sẻ rằng, dù đói nghèo và nguy hiểm cận kề, người dân Yên Khánh khi ấy vẫn đùm bọc nhau như người thân trong nhà. Bà nhớ nhất là những buổi tối cả xóm quây quần bên ánh đèn dầu leo lét. Trong không gian chật hẹp, những câu chuyện về sự dũng cảm, những lời động viên nhau cùng cố gắng đã trở thành liều thuốc tinh thần vô giá, giúp họ quên đi nỗi sợ hãi và cái đói đang cào xé.
“Chính tình làng nghĩa xóm, bát cơm sẻ nửa đã giúp chúng tôi vượt qua tất cả. Chiến tranh có thể tàn phá nhà cửa, nhưng không bao giờ đánh sập được ý chí và sự yêu thương của con người Việt Nam,” bà Lan xúc động nói, đôi mắt bà ánh lên niềm tự hào khó tả.
Nhịp cầu nối giữa hai thế hệ Hơn nửa thế kỷ trôi qua, chiến tranh đã lùi xa, mảnh đất Yên Khánh năm xưa giờ đây đã thay da đổi thịt với những con đường trải nhựa và những ngôi nhà cao tầng san sát. Thế nhưng, bà Lan vẫn giữ cho mình thói quen kể lại những câu chuyện cũ cho con cháu nghe. Với bà, kể chuyện không phải để khơi lại đau thương, mà là để nhắc nhở thế hệ mai sau về cái giá của độc lập, tự do.
Thông qua lời kể của bà Nguyễn Thị Lan, thế hệ trẻ chúng em hôm nay hiểu rằng: Hòa bình không phải là điều hiển nhiên, mà là sự đánh đổi bằng tuổi xuân và xương máu của lớp lớp cha ông. Câu chuyện của bà nhắc nhở chúng em phải sống trách nhiệm hơn, cống hiến hết mình để xứng đáng với những gì thế hệ đi trước đã gầy dựng.
