CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA (4)

Về liệt sĩ Đặng Văn Sái (1930 – Bắc Mê) Sinh ra vào năm 1930, giữa núi rừng Bắc Mê , Đặng Văn Sái lớn lên trong cảnh quê nghèo nhưng ấm áp tình làng nghĩa xóm. Mảnh đất vùng cao nơi những cánh rừng bạt ngàn, nơi ngọn núi rồng sừng sững uốn quanh là con sông Gâm với màu xanh biếc. Ngày xưa còn thiếu thốn đủ đường: đường đi hiểm trở, đời sống vất vả, mùa đông gió buốt xuyên mái nhà vách đất. Nhưng chính trong gian khó đó, những người thanh niên như ông lại sớm hình thành lòng tự trọng, tính kiên cường và ý thức về quê hương. Những năm tháng đô hộ, Thực dân Pháp từng chọn xã Yên Cường tỉnh Tuyên Quang đặt Căng Bắc Mê – nhà giam những chiến sĩ cách mạng. Điều này khiến lòng căm thù giặc trong mỗi con người càng thêm sâu sắc và chính liệt sĩ Đặng Văn Sái cũng vây. Niềm xót thương đất nước bị chia cắt, nỗi đau ấy như là động lực để người con trai miền núi hun đúc ý chí kháng chiến mãnh liệt. Những năm sau hòa bình lập lại ở miền Bắc, khi đất nước chia cắt, phong trào tòng quân lên đường chống Mỹ lan khắp thôn xóm. Đặng Văn Sái – khi ấy đã 20 mấy tuổi – hiểu rằng vận mệnh đất nước không chỉ là chuyện của một ai, mà là trách nhiệm chung của tất cả. Ông rời quê với sự quyết đoán lặng lẽ, không phô trương, đúng kiểu người vùng cao: ít nói, nhưng nghĩ gì là làm đến cùng. Con đường ông đi là con đường của hàng vạn thanh niên Việt Nam thời ấy: Trường Sơn hun hút, dốc đá dựng đứng, mưa rừng trắng trời và bom đạn rình rập trên đầu. Có ngày hành quân gần như kiệt sức, có đêm mưa lạnh nước rừng ngấm từ lưng xuống chân, nhưng đơn vị vẫn động viên nhau bằng những câu chuyện quê, bằng nụ cười của những người cùng chung lý tưởng. Ông Sái vốn trầm tính nhưng sống rất tình cảm. Ai ốm ông gánh hộ ba lô. Ai mệt ông san sẻ phần cơm. Cuộc sống của người lính là vậy – thiếu thốn nhưng chan chứa nghĩa tình. Đồng đội sau này kể rằng ông ít khi than vãn, chỉ âm thầm làm, âm thầm gánh vác. Đến chiến trường Củ Chi – vùng đất bị cày xới bởi bom đạn – cuộc chiến càng ác liệt hơn. Những đường hầm quân giải phóng, những mảnh đất đỏ bị bom đánh nát, những buổi sáng khói súng còn chưa tan… tất cả đã trở thành ký ức không thể phai với thế hệ kháng chiến. Trong một đợt chiến đấu, đơn vị ông bị phục kích. Trận đánh ấy diễn ra ngắn nhưng dữ dội. Ông Sái ở trong tổ chiến đấu có nhiệm vụ giữ vững vị trí phía trước để đảm bảo đường rút cho cả đơn vị. Đó là nhiệm vụ nguy hiểm, nhưng ông nhận ngay, không chút đắn đo.