Câu Chuyện Thời Hoa Lửa: 81 Ngày Đưa Đò Trên Dòng Sông Máu
Câu Chuyện Thời Hoa Lửa:
81 Ngày Đưa Đò Trên Dòng Sông Máu
"Có một dòng sông đã đi vào lịch sử không chỉ bằng dòng chảy của địa lý, mà bằng máu và hoa hồng của một thế hệ anh hùng. Đó là dòng Thạch Hãn của mùa hè đỏ lửa năm 1972. Trong suốt 81 ngày đêm chấn động địa cầu, con sông ấy đã trở thành cầu nối giữa sự sống và cái chết, nơi mỗi mét sóng vỗ đều mang theo hơi thở của những người con ưu tú đã ngã xuống vì độc lập dân tộc."Và từ chính con sông nhuốm đậm màu máu đỏ thiêng liêng của người lính hết mình vì Tổ Quốc không những tạo nên hòa bình mà còn chứa đựng những câu chuyện “Thời hoa lửa” khiến cho chúng ta chính là những thế hệ đi sau hiểu rõ hơn về lịch sử dân tộc của cha ông ta đã dốc hết sức mình để giữ lấy đất nước .
”Thời hoa lửa" không đơn thuần là một danh từ chỉ thời gian, mà là một biểu tượng bằng ngôn từ khắc họa vẻ đẹp bi tráng của một thế hệ. Chữ "Hoa" tượng trưng cho tuổi thanh xuân xanh cực, cho những tâm hồn đôi mươi trong sáng với bao ước mơ và tình yêu đôi lứa. Ngược lại, "Lửa" chính là sự khốc liệt của bom đạn, là ranh giới mong manh giữa cái chết và sự sống nơi chiến trường. Khi ghép hai hình ảnh đối lập ấy lại, ta thấy hiện ra một thời đại mà những cánh hoa đời mềm mại phải đương đầu với sức nóng tàn khốc của lửa đạn, nhưng chính trong ngọn lửa ấy, vẻ đẹp của lý tưởng và lòng quả cảm lại rực cháy hơn bao giờ hết. Đó là khúc tráng ca về sự hy sinh, nơi máu và hoa hòa quyện, minh chứng cho một sức sống mãnh liệt của con người Việt Nam: dù trong hoàn cảnh nghiệt ngã nhất, họ vẫn sống rực rỡ và tận hiến như những đóa hoa nở rộ giữa lòng chiến tranh.”
Tiếng bom đạn còn vang vọng trong đầu, tiếng thét đau đớn gọi "mẹ ơi" vẫn chập chờn trong giấc ngủ. Có 4 năm làm du kích nhưng có lẽ điều đọng lại lớn nhất với bà Nguyễn Thị Thu sau này chính là 81 ngày đêm lịch sử chèo đò đưa bộ đội vượt dòng Thạch Hãn.
Vượt mưa bom bão đạn đưa đồng đội qua sông
Những ngày cuối tháng 10, Quảng Trị bắt đầu vào mùa mưa, những trận mưa ào ạt khiến ruộng đồng chìm trong lũ, nước trên dòng Thạch Hãn dâng cao, đục ngầu chảy xiết. Những ngày mưa lớn như thế khiến nữ du kích Nguyễn Thị Thu (71 tuổi, xã Triệu Phong, Quảng Trị) nhớ về những ngày mưa dữ dội của hơn 50 năm trước. Ngày đó, từ trên trời không chỉ đổ nước mà còn trút cả bom, đạn, dưới mặt đất thì máu, mồ hôi và nước mắt của các chiến sĩ hòa vào từng tấc đất thành cổ.
Mùa hè đỏ lửa năm 1972, bà Thu tròn 17 tuổi, tham gia lực lượng du kích tại địa phương. Ở tuổi trăng tròn, bà gặp gỡ, nên duyên với ông Nguyễn Câu (cũng 17 tuổi), con trai ông Nguyễn Con - một ngư dân làm nghề cào hến trên sông Thạch Hãn. Cả hai chỉ mới làm lễ dạm ngõ đơn sơ, chưa kịp đám cưới thì trận chiến nổ ra. Ông Câu
sau đó vào miền Nam, bà Thu ở lại cùng bố chồng giúp bộ đội vượt sông Thạch Hãn.
Bà Thu chỉ vào mình thời còn là thiếu nữ du kích 17 tuổi chèo đò giúp bộ đội vượt sông Thạch Hãn.
"Lúc đó cả hai chúng tôi chưa tổ chức đám cưới, chỉ mới thăm hỏi nhưng cũng đã coi nhau như vợ chồng. Tôi tham gia lực lượng du kích địa phương, cùng bố chồng ở lại để phục vụ cách mạng, may thay hồi đó có chiếc đò làm phương tiện để đưa các chiến sĩ vượt sông, tiếp cận được thành cổ", bà Thu nhớ lại.
Di chứng bom đạn khiến bà Thu bây giờ nhớ nhớ quên quên. Thế nhưng có những ký ức không bao giờ rời khỏi trí óc, tiếng người bị thương gọi mẹ, tiếng rên la thất thanh, và những chuyến đò đêm mà bà biết nhiều người đi nhưng ít ai trở về.
"Kể từ khi chiến dịch bắt đầu, con đò của tôi đưa hàng ngàn chiến sĩ qua sông. Họ còn trẻ lắm, 18 - 20 tuổi. Đa phần là sinh viên các trường đại học ngoài Hà Nội mới gác bút cầm súng. Điều day dứt nhất là tôi đưa họ đi… nhưng chẳng mấy ai trở lại", bà Thu nghẹn ngào.
Gặp lại chiến sĩ năm xưa
Để bảo vệ Thành cổ Quảng Trị, hàng vạn sinh viên đã đặt bút xuống, khoác lên mình màu áo lính rồi tham gia huấn luyện chỉ trong vài tháng đã lập tức lên đường vào miền Nam. Đến Quảng Trị, họ được chia ra nhiều mũi, nhiều cánh quân để vượt sông Thạch Hãn, tiếp cận thành cổ và chiếc đò của bố con bà Thu chính là phương tiện sống còn. "Ban ngày địch đánh ác liệt, máy bay quần thảo thả bom, bắn phá. Hầu hết những chuyến đò của tôi đều phải chèo vào ban đêm. Đêm tối như mực, chỉ khi có ánh lửa từ bom đạn lóe lên mới nhìn được mặt nhau một thoáng", bà Thu kể.
Thời điểm đó, ở khu vực gần Thành cổ Quảng Trị chỉ có duy nhất bà Thu cùng ông Con là người đưa bộ đội vượt sông. Ngoài chèo đò, cả hai còn làm người dẫn đường cho các chiến sĩ tiếp cận thành cổ. Bà kể chiếc đò chỉ có 1, mỗi ngày đưa được 10 chuyến, mỗi chuyến chở không quá 10 chiến sĩ, số còn lại bơi vượt sông.
"Ban ngày địch đánh ác liệt, máy bay quần thảo thả bom, bắn phá. Hầu hết những chuyến đò của tôi đều phải chèo vào ban đêm. Đêm tối như mực, chỉ khi có ánh lửa từ bom đạn lóe lên mới nhìn được mặt nhau một thoáng", bà Thu kể.
Thời điểm đó, ở khu vực gần Thành cổ Quảng Trị chỉ có duy nhất bà Thu cùng ông Con là người đưa bộ đội vượt sông. Ngoài chèo đò, cả hai còn làm người dẫn đường cho các chiến sĩ tiếp cận thành cổ. Bà kể chiếc đò chỉ có 1, mỗi ngày đưa được 10 chuyến, mỗi chuyến chở không
quá 10 chiến sĩ, số còn lại bơi vượt sông.
Bức Cha con lão ngư dân Triệu Phong chở bộ đội và vũ khí tiếp sức Thành cổ của nhiếp ảnh gia Đoàn Công Tính
NỤ CƯỜI TRÊN SÔNG THẠCH HÃN
Trong Bảo tàng Thành cổ Quảng Trị, giữa vô số kỷ vật từ chiếc mũ rách nát, những khẩu súng hoen gỉ, những đồ vật đã in lên mình sự khốc liệt của chiến tranh và màu cũ kỹ của thời gian thì lại xuất hiện một bức ảnh hiếm hoi của một cụ ông nở nụ cười tươi đang lái đò, bên cạnh là một nữ du kích ôm súng, phía sau là gần 10 chiến sĩ cũng đang nở nụ cười tươi.
Bức ảnh có tên Cha con lão ngư dân Triệu Phong chở bộ đội và vũ khí tiếp sức Thành cổ được nhiếp ảnh gia Đoàn Công Tính chụp vào năm 1972. Cụ ông lái đò và nữ du kích ôm súng trong bức ảnh chính là cụ Nguyễn Con và bà Thu.
"Năm 2007, tôi nhận được cuộc gọi hỏi rất kỹ về thông tin của bố tôi và vợ tôi. Họ hỏi có phải nhà tôi chèo đò trên sông Thạch Hãn không, tôi nói phải thì họ vui mừng rồi bảo sẽ vào gặp tôi", ông Nguyễn Câu nhớ lại. gười liên lạc với ông Câu chính là nhiếp ảnh gia Đoàn Công Tính. Đã hàng chục năm ông Tính đi tìm nhân vật trong chính bức ảnh của mình. Gặp lại vợ chồng bà Thu, ông Câu, người nhiếp ảnh gia trao tặng bức ảnh chụp 35 năm trước rồi được ông Câu dẫn đi thăm mộ cụ Nguyễn Con.
"Nhận bức ảnh tôi nghẹn ngào lắm, tôi cảm ơn ông Tính khi ông là người duy nhất chụp và giữ lại bức ảnh của bố tôi. Bố tôi mất đã lâu, nhưng chẳng có một bức ảnh nào, tôi nhớ gương mặt, nụ cười của ông và thật may mắn khi được ông Tính trao tặng bức ảnh quý giá này", ông Câu nghẹn ngào.
Theo ông Câu, sau khi kết thúc 81 ngày đêm lịch sử, bố của ông lại trở về sống những ngày tháng bình thường, tiếp tục chèo đò cào hến trên sông Thạch Hãn cho đến khi qua đời. Hòa bình lập lại, đất nước thống nhất, ông Câu và bà Thu tổ chức lễ cưới rồi có với nhau 4 người con. Hai vợ chồng nay đều đã qua tuổi 70, họ sống hạnh phúc trong mái nhà nhỏ bên sông Thạch Hãn. Đến dịp đặc biệt, ông Câu lại ra thăm mộ người bố anh hùng, bà Thu lại ghé thành cổ thắp hương cho những chiến sĩ trẻ tuổi được bà đưa đò năm ấy.
"Các cháu, các con cứ nghe đấy, thấy đấy mà nhớ. Nhờ sự hy sinh của các anh nên mới có hòa bình hôm nay", bà Thu nghẹn ngào. "
"Khép lại trang sử đỏ của mùa hè năm ấy, khi những làn khói súng đã tan đi và tiếng đại bác chỉ còn là dư âm của quá khứ, chúng ta vẫn nghe vang vọng giữa sóng nước mênh mang lời nhắn nhủ đầy xót xa nhưng cũng đầy kiêu hãnh: 'Đò lên Thạch Hãn ơi... chèo nhẹ đáy sông sâu, dưới đó bạn tôi nằm'. Lời nhắc nhở ấy không chỉ là nỗi đau thắt lòng của người ở lại, mà còn là bản tuyên ngôn về một tình đồng đội bất tử. Những người lái đò quả cảm năm xưa có thể đã đi vào dĩ vãng, thân xác họ có thể đã hòa tan vào dòng sông mẹ, nhưng dòng Thạch Hãn sẽ mãi mãi là một 'nghĩa trang không bia mộ', một nhân chứng sống động cho một huyền thoại bất tử.
Nơi đây, mỗi nhành cỏ, mỗi mét bùn non đều thấm đẫm một phần xương máu của những người con ưu tú đã ngã xuống khi tuổi đời còn xanh cực. Lòng yêu nước tại bến sông này đã vượt lên trên mọi giới hạn tận cùng của sự hy sinh, biến cái chết trở thành sự trường tồn trong lòng dân tộc. Để giờ đây, mỗi khi đứng trước dòng chảy lặng lờ này, thế hệ hôm nay không chỉ nhìn thấy một dòng sông địa lý, mà còn thấy cả một dòng chảy của niềm tin và khát vọng hòa bình được đánh đổi bằng cả một thời hoa lửa hào hùng."
