Câu chuyện thời hoa lửa – anh hùng Bùi Thị Cúc  (1)

Câu chuyện thời hoa lửa – anh hùng Bùi Thị Cúc

Nữ anh hùng liệt sĩ Bùi Thị Cúc “Sống anh dũng, chết vẻ vang” niềm tự hào của lực lượng Công an nhân dân. Dù những năm tháng chiến tranh đau thương đã lùi xa, những mất mát đang dần được khỏa lấp trong cuộc sống hòa bình hôm nay, nhưng lịch sử Việt Nam luôn khắc ghi đóng góp to lớn của những anh hùng liệt sỹ, trong đó có nữ anh hùng Bùi Thị Cúc, người con gái quê hương Hưng Yên, người Cộng sản kiên trung, bất khuất, mưu trí, dũng cảm, Chị đã anh dũng hy sinh khi vừa tròn tuổi 20. Tên tuổi của Chị đã đi vào sử sách với sáu chữ vàng: “Sống anh dũng- chết vẻ vang” do Chủ tịch Hồ Chí Minh trao tặng.

Liệt sỹ CAND Bùi Thị Cúc tên thật là Trần Thị Lan, sinh năm 1930 tại làng Vân Mạc, xã Quang Trung, huyện Ân Thi, nay là thôn Vân Mạc, xã Vân Du, huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên. Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo, nhưng giàu truyền thống cách mạng, nhà có 7 anh chị em, chị là con thứ 5. Bố mất khi chị còn nhỏ, do nhà nghèo nên từ khi 9 tuổi chị đã phải đi làm con nuôi – thực chất là con ở trừ nợ cho gia đình địa chủ trong làng. Khi cách mạng tháng 8 năm 1945 thành công, được chia ruộng đất, chị được trở về đoàn tụ với gia đình. Trong gia đình giàu truyền thống cách mạng, lại sẵn có lòng yêu nước và tính cần cù, chị giác ngộ cách mạng từ rất sớm, bốn anh trai và chị lần lượt tham gia hoạt động cách mạng, hai anh Trần Đình Cương và Trần Đình Kỷ là bộ đội, anh Trần Đình Vĩ là xã đội phó và người dẫn dắt Chị đến với cách mạng chính là người anh trai cả, cụ Trần Đình Bình (tức Bình Tích), một lão thành cách mạng, nguyên là Bí thư huyện ủy huyện Ân Thi lúc bấy giờ. Chị tích cực học bình dân học vụ và hăng hái tham gia sinh hoạt đoàn thể ở địa phương như: thanh niên, phụ nữ và làm công tác dân vận, chị làm công tác dân vận rất tốt. Được các đồng chí đảng viên tin tưởng giao nhiệm vụ và rèn luyện, thử thách, nên mọi nhiệm vụ được giao, dù bất kỳ hoàn cảnh nào chị đều hoàn thành xuất sắc. Cuối năm 1947 chị được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam- là nữ Đảng viên trẻ nhất xã, làm cán bộ phụ nữ xã, rồi làm cán sự Hội Phụ nữ huyện Ân thi.

Những năm 1947, 1948 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp ngày càng cam go ác liệt, địch ra sức khủng bố, đàn áp phong trào Cách mạng ở địa phương, nhiều nơi lâm vào hoàn cảnh khó khăn, gian khổ. Những ngày tháng đó, Ân Thi là một huyện “nóng” của tỉnh Hưng Yên, quân địch đóng bốt và lập căn cứ vùng tề ở hầu hết các xã trọng điểm, xã Quang Trung có 12 thôn thì có 4 thôn lập tề. Chúng xây dựng bốt Cảnh Lâm để khống chế các vùng lân cận và kiểm soát quốc lộ số 5. Tên Nguyễn Doãn Súy làm xếp bốt, Nguyễn Doãn Tín và Nguyễn Doãn Nhi (anh em vợ Súy), đều làm việc ở phòng nhì, chúng là địa chủ gian ác rất nguy hiểm cho cách mạng, chúng sử dụng nhiều tên Việt gian thu thập tin tức, lùng bắt cán bộ ta, bắt nhân dân phải quy hàng để phục dịch cho bộ máy cai trị của chúng.

Thực hiện đường lối của Trung ương, Tỉnh ủy Hưng Yên chủ trương bằng mọi cách phải giữ vững phong trào ở cơ sở, tăng cường cán bộ, giữ đất, giữ làng, tích cực phát triển lực lượng làm thất bại âm mưu bình định của địch, tổ chức lực lượng phá tề, trừ gian, đặc biệt tập trung tiêu diệt những tên Việt gian phản động nguy hiểm. Đứng trước tình hình đó, Đảng bộ huyện Ân Thi đã chủ trương phá tề, tiêu diệt bọn phản động và những tên đầu sỏ có nhiều nợ máu với nhân dân. Chủ trương của Công an tỉnh là chuyển hướng hoạt động từ “bao vây kinh tế địch” sang “nắm địch tình”, phát triển nhân mối trong quần chúng.

Huyện ủy Ân Thi giao nhiệm vụ cho chị Cúc làm công tác địch vận, cử chị đi học lớp bồi dưỡng ngắn ngày ở Hải Dương do ngành Công an huấn luyện. Tháng 12/1949 chị Cúc trở thành cán bộ Công an, được phân công về đội công tác của Công an huyện, làm nhiệm vụ công tác phản gián và địch vận, nắm tình hình, thu thập tin tức, hoạt động của địch trong vùng, với vỏ bọc là cán bộ cầu an, thoái hóa biến chất, buôn bán làm giàu. Ngày ấy, vốn là một cô thôn nữ xinh đẹp, cởi mở, ăn nói có duyên, để thực hiện thành công nhiệm vụ của một nữ chiến sỹ điệp báo, tạo vỏ bọc hoạt động hợp pháp, tổ chức cấp cho chị một số vốn làm nghề buôn bán nhỏ. Nhân dân trong làng, xã và gia đình nghi ngờ chị cầu an, bỏ nhiệm vụ. Đau khổ, nhịn nhục trước những dị nghị và cả những lời nhục mạ của dân làng, chị âm thầm nén lại và vượt lên chính mình vì nhiệm vụ lớn lao mà Đảng và tổ chức giao phó. Hàng ngày với gánh muối trên vai, chị mang bán ở chợ gần bốt Cảnh Lâm thuộc xã Tân Việt, huyện Yên Mỹ để tìm cách làm quen với lính bốt và thu thập tin tức, tình hình địch báo cáo về chỉ huy. Sau một thời gian ngắn, nhờ sự khôn khéo, gan dạ và tính nết dịu dàng, thùy mị, cộng với sắc đẹp, chị đã tiếp cận làm quen với một số binh lính và sếp phòng nhì Nguyễn Doãn Nhi. Đây là tên sếp bốt khét tiếng trong vùng, đã gây nhiều tội ác với nhân dân, làm tổn thất lớn cho các cơ sở cách mạng trong vùng, làm cho một số cán bộ đảng viên của ta bị sa vào tay giặc. Vì nhiệm vụ cấp trên giao, chị đành nén tình riêng để thực hiện kế hoạch “mỹ nhân kế” đối với địch. Nhờ sự thông minh và xinh đẹp, Bùi Thị Cúc đã khiến tên Nguyễn Doãn Nhi hạ quyết tâm bằng mọi cách sẽ lấy bằng được chị làm vợ. Sau khi tạo được vỏ bọc và được tên Nhi tin cậy, chị Cúc đã khéo léo đưa đồng đội (anh Đệ- chính là người yêu của chị) vào hàng ngũ của địch để hoạt động. Qua một số việc làm, các cơ sở của ta đã chiếm được lòng tin của tên Nhi, cho nên những tin tức quan trọng của địch trong vùng đều bị ta nắm được và kịp thời có chủ trương đối phó.

Thực hiện kế hoạch chỉ đạo của tổ chức Công an, chị Cúc mời tên Nhi đến nhà chị bàn chuyện, lực lượng của ta được bố trí sẵn, chờ tên Nhi đến là ra tay tiêu diệt. Quen như những lần trước đây, sáng ngày 12/5/1950, tên Nhi ăn mặc bảnh bao, hào hứng đến nhà ông Ba (chú ruột chị) ở thôn Vân Mạc. Khi tên Nhi đến, theo kế hoạch, chị Cúc đi gọi anh Đệ, cụ Ba đang sang hàng xóm xin chè, anh Đệ đến và vào nhà trước để nói chuyện, bất ngờ anh Đệ ôm ghì lấy tên Nhi, còn anh Mỡ từ phía sau lao lên đoạt khẩu súng và lấy dao đâm nó luôn mấy nhát. Vốn to khỏe, nên tuy bị thương nặng, tên Nhi vẫn vùng khỏi tay hai anh và bỏ chạy ra cổng, nhưng vừa ra đến cổng thì bị cụ Ba ngăn lại. Liền sau đó, anh Đệ và anh Mỡ kịp thời túm được và kết liễu đời hắn. Tên Nhi đã phải đền tội, ta thu được 01 súng ngắn, 01 cặp tài liệu và rút ra căn cứ, an toàn. Xác tên Nhi được kéo ra ruộng khoai mới giỡ ở gần đó, vùi vội xuống.

Bị mất tên quan ba, ngay chiều hôm đó, thằng Tín- em trai Nhi, cho lính vây ráp, càn quét thôn Vân Mạc và các thôn lân cận, chúng bắt đi hơn 40 người, trong đó có một số là Đảng viên về giam dưới hầm, không cho ăn uống, chúng đã đánh đập, tra khảo rất dã man hòng tìm ra người đã giết tên Nhi.

Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, chị Cúc tạm lánh về thôn Yến Đô (thôn bên cạnh)