CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA ANH HÙNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG NHÂN DÂN, LIỆT SĨ PHAN NGỌC HIỂN
CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA
ANH HÙNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG NHÂN DÂN, LIỆT SĨ PHAN NGỌC HIỂN
Người thầy giáo – nhà báo – người lãnh đạo Khởi nghĩa Hòn Khoai
Trong lịch sử đấu tranh cách mạng của Nam Bộ, Phan Ngọc Hiển là một nhân vật tiêu biểu gắn liền với phong trào cách mạng ở vùng đất Cà Mau và cuộc Khởi nghĩa Hòn Khoai năm 1940. Ông được biết đến với nhiều vai trò: nhà giáo, nhà báo, nhà hoạt động cách mạng và Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Từ người thầy giáo đến người chiến sĩ cách mạng
Phan Ngọc Hiển sinh năm 1910, quê tại vùng Thới Bình – Cái Khế, Cần Thơ. Ông tốt nghiệp Trường Sư phạm Sài Gòn. Từ khi còn trẻ, ông đã thể hiện tinh thần yêu nước; năm 1926, ông tham dự lễ truy điệu nhà yêu nước Phan Châu Trinh, sau đó bị nhà chức trách gây khó khăn trong quá trình học tập và công tác.
Sau khi tốt nghiệp, ông được phân công đi dạy ở vùng xa. Năm 1931, ông về dạy học tại Rạch Gốc, Cà Mau. Tại đây, bên cạnh việc truyền đạt kiến thức cho học sinh, ông còn gần gũi với nhân dân, tuyên truyền tinh thần yêu nước và từng bước tham gia hoạt động cách mạng.
Khoảng tháng 3 năm 1936, Phan Ngọc Hiển được kết nạp vào Đảng và tích cực xây dựng cơ sở cách mạng ở Cà Mau. Ông cũng tham gia hoạt động báo chí, dùng ngòi bút để truyền bá tinh thần yêu nước và vận động quần chúng.
Người lãnh đạo Khởi nghĩa Hòn Khoai
Năm 1940, trong bối cảnh phong trào Nam Kỳ khởi nghĩa, Phan Ngọc Hiển được Tỉnh ủy Bạc Liêu phân công trực tiếp lãnh đạo cuộc khởi nghĩa tại Hòn Khoai.
Theo đề cương tuyên truyền chính thức của tỉnh Cà Mau, Hội nghị Tỉnh ủy mở rộng cuối tháng 11/1940 đã xác định Hòn Khoai là một trong những địa bàn quan trọng và giao Phan Ngọc Hiển phụ trách trực tiếp cuộc khởi nghĩa tại đảo.
Đêm 13/12/1940, lực lượng khởi nghĩa tiến công Hòn Khoai. Khoảng 21 giờ, lực lượng nghĩa quân mai phục và tiêu diệt tên sếp đảo Ôlivier, sau đó thu vũ khí và làm chủ đảo trong nhiều giờ. Một nguồn tư liệu của Báo Cà Mau ghi nhận Phan Ngọc Hiển cùng Bông Văn Nở và Dương Văn Giai thuộc tổ xung kích đánh chiếm khu vực tháp Hải đăng Hòn Khoai.
Sau khi giành được thắng lợi trên đảo, lực lượng khởi nghĩa trở về đất liền. Trên đường về, các chiến sĩ tiếp tục hoạt động và tiến công đồn Kiểm lâm ở Thủ Tam Giang, thu thêm vũ khí.
Những ngày cuối cùng
Sau cuộc khởi nghĩa, thực dân Pháp tổ chức truy lùng lực lượng tham gia. Phan Ngọc Hiển cùng các đồng chí bị bắt.
Ngày 12/7/1941, Phan Ngọc Hiển và 9 chiến sĩ tham gia Khởi nghĩa Hòn Khoai bị thực dân Pháp xử bắn. Chính quyền và nhân dân địa phương sau này thường xuyên tổ chức tưởng niệm 10 chiến sĩ đã hy sinh.
Sự hy sinh của Phan Ngọc Hiển và các đồng đội trở thành một phần quan trọng trong lịch sử cách mạng Cà Mau. Ngày 13/12, ngày diễn ra Khởi nghĩa Hòn Khoai, được tỉnh Cà Mau chọn làm Ngày truyền thống cách mạng của Đảng bộ, quân và dân tỉnh.
Từ người thầy giáo đến người anh hùng
Phan Ngọc Hiển được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Các nguồn chính thức và báo chí địa phương hiện nay đều ghi nhận ông là Anh hùng LLVTND, liệt sĩ, nhà giáo, nhà báo.
Tên tuổi của ông được đặt cho nhiều công trình, trường học, đường phố và Giải thưởng Văn học – Nghệ thuật Phan Ngọc Hiển của tỉnh Cà Mau. Điều đó thể hiện sự ghi nhận của địa phương đối với những đóng góp của ông đối với sự nghiệp cách mạng, giáo dục và báo chí.
Đặc biệt, hiện nay xã Phan Ngọc Hiển mang tên ông. Chính quyền và nhân dân địa phương vẫn tổ chức các hoạt động dâng hương, giáo dục truyền thống tại những địa chỉ gắn với cuộc Khởi nghĩa Hòn Khoai và cuộc đời hoạt động của ông.
Ý nghĩa đối với thế hệ trẻ hôm nay
Câu chuyện về Anh hùng, liệt sĩ Phan Ngọc Hiển không chỉ là câu chuyện về một người chiến đấu và hy sinh trong những năm đầu của cách mạng Nam Bộ. Đó còn là câu chuyện về một người thầy giáo đã lựa chọn đem kiến thức, lòng yêu nước và nhiệt huyết của tuổi trẻ để phục vụ quê hương.
Từ bục giảng đến hoạt động cách mạng, từ công việc của một nhà giáo, nhà báo đến vai trò người lãnh đạo Khởi nghĩa Hòn Khoai, Phan Ngọc Hiển đã để lại dấu ấn trong lịch sử vùng đất cực Nam của Tổ quốc.
Đối với thế hệ trẻ hôm nay, câu chuyện ấy nhắc nhở mỗi người biết trân trọng hòa bình, độc lập; ghi nhớ sự hy sinh của các thế hệ đi trước; có trách nhiệm với quê hương, cộng đồng và đất nước.
