CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA “ BÁC VĂN THỊ BẠCH CHÂN DUNG NGƯỜI THỦ LĨNH”

Ngày 23-8-2025, chúng tôi có dịp về thăm nhà bà Văn Thị Bạch, 89 tuổi (ngụ phường Mỹ Xuyên, TP Cần Thơ), là con gái lớn của đồng chí Văn Ngọc Chính, nhân ngày giỗ lần thứ 70 của ông. Cùng đi với chúng tôi có nghệ sĩ nhiếp ảnh Văn Ngọc Nhuần, con trai út của đồng chí Văn Ngọc Chính. Trong làn hương tỏa quyện, ngắm nhìn di ảnh đồng chí Văn Ngọc Chính khiến chúng tôi mường tượng đến hình ảnh người thủ lĩnh Nam Kỳ khởi nghĩa cách đây tròn 85 năm. Khi ấy, đồng chí mới 32 tuổi và người con gái đầu Văn Thị Bạch chỉ vừa tròn 4 tuổi.

Tác giả bài viết phỏng vấn bà Văn Thị Bạch, 89 tuổi, con gái lớn của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Văn Ngọc Chính

Trong ký ức của những người con, chúng tôi được nghe kể về đồng chí Văn Ngọc Chính, người chiến sĩ cách mạng dũng cảm, kiên cường với tinh thần yêu nước bất khuất. Đồng chí Văn Ngọc Chính sinh năm 1908 trong một gia đình nông dân nghèo làng Hòa Tú. Đồng chí sớm giác ngộ cách mạng, trở thành Đảng viên Cộng sản lúc 30 tuổi, sinh hoạt tại Chi bộ làng Hòa Tú, sau làm Bí thư chi bộ. Cùng với chi bộ, đồng chí đã lãnh đạo các tổ chức phản đế ở địa phương chuẩn bị sẵn sàng để hưởng ứng hành động khi có lệnh khởi nghĩa của Xứ ủy Nam kỳ.

Sau khi lãnh đạo thành công cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ ở làng Hòa Tú, đồng chí bị địch bắt, đưa ra tòa xử, kết án chung thân khổ sai, tịch thu gia sản và đày ra Côn Đảo. Cách mạng Tháng Tám 1945 thành công, đồng chí Văn Ngọc Chính được trở về đất liền và tiếp tục tham gia cách mạng.

Từ tháng 2-1950 đến tháng 7-1954, đồng chí được bầu vào Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Sóc Trăng, làm Bí thư Huyện ủy Thạnh Trị, sau là Trưởng Ty Canh nông. Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ 1954, đồng chí Văn Ngọc Chính được phân công ở lại miền Nam hoạt động, bám địa bàn, củng cố và xây dựng cơ sở cách mạng để bước vào cuộc đấu tranh mới. Ông luôn đem hết sức lực và khả năng của mình phục vụ cách mạng. Đến đâu, ở đâu, ông cũng được đồng bào yêu mến, đùm bọc, che chở.

Ông Văn Ngọc Nhuần lý giải, ngày 23-8 dương lịch hằng năm được gia đình chọn làm ngày cúng giỗ đồng chí Văn Ngọc Chính, chứ thật ra, không ai biết rõ ông hy sinh ngày nào. Ngày 23-8-1955 là ngày đơn vị tổ chức lễ truy điệu đồng chí Văn Ngọc Chính, gia đình chọn ngày này làm giỗ. “Địch lén lút thủ tiêu cha tôi, quăng mất xác, không sao tìm được. Ngày cha hy sinh, tôi chỉ mới hơn 1 tháng tuổi”, ông Văn Ngọc Nhuần ngậm ngùi.

Chuyện là vào ngày 5-6-1955, do có kẻ phản bội chỉ điểm, đồng chí Văn Ngọc Chính bị địch bắt trên đường đi công tác ở Hiệp Hòa (nay thuộc xã Gia Hòa). Chúng đem ông về Sóc Trăng tra tấn dã man nhưng không khai thác được gì nên đê hèn chọn cách thủ tiêu. Chúng bịt miệng ông, bỏ vào bao bố, dùng lưỡi lê đâm xuyên qua người cho đến chết rồi quăng xuống cầu Đại Ngãi để nước cuốn trôi mất tích.

***

"Thật hiếm có trên đất nước này, 3 anh em ruột cùng khởi nghĩa Nam Kỳ 1940 và cùng bị đày ra Côn Đảo. Cũng thật hiếm có trên cùng một bàn thờ, có 3 anh hùng an vị (mẹ và vợ của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Văn Ngọc Chính đều là Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng)". Trong đình Hòa Tú có ban thờ thờ đồng chí Văn Ngọc Chính trang trọng với tư cách là một vị Nhân Thần, được bà con ngày ngày khói hương thành kính. Đứng bên tượng người cha anh hùng, ông Văn Ngọc Nhuần xúc động trào dâng. Người cha mà ông không thể nhớ trong ký ức tuổi thơ nhưng lại hiển hiện qua từng trang sử, lời kể của quê hương, xứ sở thân yêu. Trước sân đình, một tượng đài uy nghiêm nổi bật với ngọn đuốc cháy sáng, cùng vách phù điêu rộng lớn lưu dấu Nam Kỳ khởi nghĩa làng Hòa Tú 1940. Lời thề của đồng chí Văn Ngọc Chính năm nào còn vang vọng như truyền lửa cho thế hệ hôm nay nguyện tiếp bước hào khí Nam Kỳ khởi nghĩa trên quê hương Cần Thơ anh hùng.