"Câu chuyện thời hoa lửa : Bồi hồi những ngày cùng đơn vị tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ của ông Nguyễn Chí Kiên”

"Câu chuyện thời hoa lửa : Bồi hồi những ngày cùng đơn vị tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ của ông Nguyễn Chí Kiên”

Đã 70 năm trôi qua nhưng ông Nguyễn Chí Kiên (thị trấn Thạch Hà, Hà Tĩnh) vẫn bồi hồi mỗi khi nhắc lại những ngày cùng đơn vị tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Ông Nguyễn Chí Kiên sinh năm 1921 tại xã Mỹ Lộc (Can Lộc), là con út trong một gia đình nông dân có 8 người con. Lớn lên trong cảnh đất nước lầm than, dưới ách đô hộ của thực dân Pháp và cai trị của chính quyền bù nhìn, ông Kiên đã sớm giác ngộ cách mạng.

Ngày 17/8/1945, khi đang giữ chức Trung đội trưởng dân quân xã Mỹ Lộc, ông đã trực tiếp tham gia cuộc đấu tranh giành chính quyền tại địa phương, sau đó tiếp tục hoạt động trong công tác Đoàn thanh niên của xã.

Đến cuối năm 1948, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, ông tình nguyện lên đường nhập ngũ, bắt đầu cuộc đời quân ngũ của mình.

Ông Nguyễn Chí Kiên từng nhớ lại: “Khi ấy, tôi vừa được kết nạp Đảng khoảng một tháng. Trong lúc đang chăn trâu ngoài đồng, nghe tiếng tù và gọi thanh niên tòng quân vang lên, tôi liền gửi trâu cho bạn rồi tham gia ngay. Khi biết mình trúng tuyển, tôi vô cùng xúc động, chỉ kịp nhờ người quen báo tin cho gia đình rồi theo đơn vị lên đường nhập ngũ.”

Sau khi nhập ngũ, ông được cử đi đào tạo tại Trường Quân sự Liên khu 4. Năm 1951, sau hơn hai năm học tập và rèn luyện, ông được bổ sung về Đại đội sơn pháo 755, Trung đoàn 675, Đại đoàn công pháo 351. Tại đây, ông tham gia nhiều chiến dịch quan trọng như Tây Bắc, Biên giới, Thượng Lào, đặc biệt là Battle of Dien Bien Phu, góp phần vào thắng lợi vẻ vang của quân và dân ta.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp nói chuyện với cán bộ, chiến sỹ Đại đoàn công pháo 351 trong Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Đêm 22/12/1953, sau khi Trung ương quyết định mở Battle of Dien Bien Phu, các đơn vị pháo binh khẩn trương hành quân lên Điện Biên với quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ đúng thời gian, bảo đảm an toàn về người và vũ khí, đồng thời giữ bí mật tuyệt đối.

Trong hành trình ấy, ông Nguyễn Chí Kiên cùng đơn vị đã vượt quãng đường hơn 500 km, phần lớn là những tuyến đường quân sự vừa được mở gấp, thường xuyên bị máy bay địch đánh phá tại các trọng điểm như Lũng Lô, Bản Chẹn, Cò Nòi.

Mặc dù phải đối mặt với nhiều khó khăn, hiểm nguy, nhưng với ý chí quyết tâm và sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng, sau 18 ngày đêm hành quân liên tục, Đại đoàn công pháo 351 cùng các đơn vị pháo binh khác đã đến vị trí tập kết tại Tuần Giáo an toàn, bí mật, hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ hành quân, sẵn sàng bước vào chiến dịch.

Ông Nguyễn Chí Kiên kể: “Đến bây giờ, tôi vẫn nhớ mãi lần cùng các đồng chí của mình kéo pháo vượt đèo Lũng Lô ra trận. Đây là trọng điểm bắn phá của địch, vì thế, chúng tôi phải hành quân vào ban đêm để tránh bị phát hiện. Thời tiết Tây Bắc mùa đông cực kỳ giá rét, đường lên đèo Lũng Lô vừa nhỏ hẹp lại trơn trượt, đi người không đã cực kỳ khó khăn chứ chưa nói đến kéo, khiêng pháo qua dốc. Để hoàn thành nhiệm vụ, 12 người của Tiểu đội sơn pháo chúng tôi phải tháo rời các bộ phận của pháo rồi phân công từng nhóm khiêng, vác… Cứ thế, bằng ý chí quyết tâm, chúng tôi đã xuyên đêm “cõng” vũ khí qua Lũng Lô, từ đó đưa pháo vào trận địa Điện Biên Phủ đúng kế hoạch”.

Ngày 25/2/1954, Đảng ủy và Bộ Tư lệnh Đại đoàn công pháo 351 tổ chức cuộc họp quan trọng nhằm thông qua kế hoạch sử dụng lực lượng pháo binh trong Battle of Dien Bien Phu. Theo kế hoạch, lực lượng pháo binh tham gia đợt tấn công đầu tiên gồm 234 khẩu pháo và cối các loại, tạo nên sức mạnh hỏa lực lớn để chi viện cho các đơn vị bộ binh trên chiến trường.

Trong đội hình đó, Trung đoàn 675 sơn pháo của ông Nguyễn Chí Kiên gồm hai đại đội sơn pháo, phối hợp cùng bốn đại đội cối (82 mm và 120 mm). Các đơn vị này hiệp đồng với pháo binh của các Đại đoàn 308 và 312, tổ chức thành các cụm pháo binh đại đoàn, bố trí ở hướng Đông và Đông Bắc Điện Biên Phủ, trực tiếp chi viện hỏa lực cho bộ binh tiến công đột phá vào khu trung tâm tập đoàn cứ điểm của địch.

Tại cuộc họp quan trọng này, Võ Nguyên Giáp đã căn dặn các cán bộ, chiến sĩ pháo binh bằng những lời đầy quyết tâm:

“Các đồng chí phải làm sao cho trận này quân địch phải khiếp sợ pháo binh, như chúng đã từng khiếp sợ bộ binh Việt Nam.”

Lời căn dặn ấy đã trở thành nguồn động viên lớn lao, tiếp thêm ý chí và quyết tâm cho toàn thể cán bộ, chiến sĩ pháo binh trước giờ bước vào trận đánh lịch sử

Bộ đội ta kéo pháo vào trận địa trong chiến dịch Điện Biên Phủ

Đúng 17 giờ 05 phút ngày 13/3/1954, theo lệnh của Bộ Chỉ huy chiến dịch, Trung đoàn 45 lựu pháo 105 mm thuộc Đại đoàn công pháo 351 đã vinh dự bắn phát đạn đầu tiên, chính thức mở màn Battle of Dien Bien Phu. Đây là loạt bắn chuẩn bị mang mật danh “Sấm rền”, tập trung hỏa lực vào các mục tiêu quan trọng của quân địch như Him Lam, phân khu trung tâm, sân bay Mường Thanh, các trận địa pháo và kho tàng của địch.

Sau loạt bắn mở màn, pháo binh ta tiếp tục bắn chế áp các trận địa pháo binh và súng cối của đối phương, đồng thời chi viện hỏa lực mạnh mẽ cho bộ binh xung phong tiến công. Nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng và sự chi viện hiệu quả của pháo binh, chỉ sau 5 ngày đêm chiến đấu, quân ta đã tiêu diệt các cụm cứ điểm Him Lam, Độc Lập, buộc quân địch tại Bản Kéo phải đầu hàng, phá vỡ tuyến phòng thủ phía Bắc của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, khiến quân địch rơi vào thế bị vây hãm từ nhiều phía.

Chiến thắng mở đầu chiến dịch đã giành được thắng lợi vang dội. Với những đóng góp xuất sắc trong trận đánh này, Đại đoàn công pháo 351 vinh dự trở thành đơn vị đầu tiên được Hồ Chí Minh trao tặng lá cờ “Quyết chiến, quyết thắng”, ghi nhận tinh thần chiến đấu anh dũng của lực lượng pháo binh trong chiến dịch lịch sử.

Cựu chiến binh Nguyễn Chí Kiên cùng vợ và con cháu, chắt ôn lại ký ức những ngày tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Sau trận mở đầu chiến dịch, ông Nguyễn Chí Kiên được cấp trên điều động sang bộ phận hậu cần của đơn vị. Chính trong thời gian này, ông có dịp gặp gỡ và làm việc cùng anh nuôi người dân tộc Nùng, sau này trở thành Phùng Văn Khẩu.

Ông Nguyễn Chí Kiên kể lại rằng khi được giao nhiệm vụ phụ trách công tác hậu cần cho đơn vị và các lực lượng chiến đấu, ông là người trực tiếp phối hợp với Phùng Văn Khẩu. Khi ấy, Phùng Văn Khẩu là một thanh niên người Nùng nhanh nhẹn, tháo vát và rất thông thạo địa bàn. Anh đảm nhiệm việc vận chuyển từng khẩu phần cơm nắm đến các tiểu đội, chiến sĩ trên trận địa, nhiều lần luồn lách qua những khu vực nguy hiểm dưới làn bom đạn để bảo đảm hậu cần cho bộ đội.

Một lần sau khi hoàn thành nhiệm vụ, Phùng Văn Khẩu bày tỏ mong muốn được học cách sử dụng pháo. Các chiến sĩ trong đại đội đã hướng dẫn sơ bộ cho anh. Không ngờ, chỉ sau một lần học, anh đã nhanh chóng nắm bắt các thao tác. Khi thực hành, anh lắp đạn, ngắm mục tiêu rồi khai hỏa chính xác, khiến nhiều lô cốt của địch bị phá hủy. Thành tích bất ngờ ấy khiến cả đơn vị vô cùng ngạc nhiên và phấn khởi. Sau trận đánh, cấp trên đã thưởng cho đại đội một con bò để liên hoan mừng chiến công.

Sau sự kiện đó, Phùng Văn Khẩu chính thức được tuyển vào đơn vị pháo binh và sau này được giao nhiệm vụ chỉ huy Khẩu đội sơn pháo 75 mm thuộc Đại đội sơn pháo 755, tiếp tục lập nhiều chiến công trong chiến đấu.

Đại tá Anh hùng LLVT Nhân dân Phùng Văn Khẩu và vợ thời trẻ - là đồng chí cùng đại đội chiến đấu với ông Nguyễn Chí Kiên.

Vào 17 giờ ngày 30/3/1954, Ban Chỉ huy chiến dịch quyết định nổ súng tấn công các mục tiêu của địch, mở đầu đợt 2 của Battle of Dien Bien Phu. Đến đêm 1/5/1954, quân ta bước vào đợt 3, tiến hành tổng công kích nhằm tiêu diệt toàn bộ quân địch tại tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Trong giai đoạn này, lực lượng pháo binh tiếp tục đảm nhiệm nhiệm vụ chi viện hỏa lực cho bộ binh tiến công các cứ điểm quan trọng như C1, C2, A1, A2, 505, 506 ở phía Đông và các cứ điểm 311A, 311B ở phía Tây sân bay Mường Thanh.

Trong các ngày 6 và 7/5/1954, pháo binh ta liên tục tập kích hỏa lực vào Sở Chỉ huy của Christian de Castries cùng nhiều điểm cao chiến lược, hỗ trợ bộ binh tiến công tiêu diệt những vị trí còn lại của địch. Đến chiều ngày 7/5/1954, Đờ Cát-xtơ-ri buộc phải đầu hàng, đánh dấu thắng lợi hoàn toàn của Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Từ khi bước vào đợt 2 của chiến dịch, ông Nguyễn Chí Kiên không còn trực tiếp chiến đấu trên trận địa mà được điều động đảm nhiệm công tác hậu cần. Dù ở vị trí mới, ông vẫn đóng góp quan trọng cho thành công chung của chiến dịch. Trong thời gian này, ông đã đến các địa phương như Phú Thọ và Tuyên Quang để vận động, thu mua hàng trăm tấn lương thực và thực phẩm, kịp thời tiếp tế cho chiến trường, góp phần bảo đảm hậu cần cho hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ đang ngày đêm chiến đấu.

Sau thắng lợi của Battle of Dien Bien Phu, ông Nguyễn Chí Kiên tiếp tục được giao nhiều nhiệm vụ quan trọng phục vụ đất nước. Trong các năm 1955–1956, ông được cử tham gia công tác cứu đói tại Thanh Hóa và Nghệ An, góp phần hỗ trợ nhân dân vượt qua khó khăn sau chiến tranh.

Đầu năm 1957, ông được cử đi học tại Trường Lục quân I ở Sơn Tây để nâng cao trình độ quân sự. Đến tháng 3/1958, ông được điều động về công tác tại Tỉnh đội Hà Tĩnh. Trong giai đoạn 1967–1971, ông tiếp tục được Tỉnh đội biệt phái sang thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Ty Bưu điện Hà Tĩnh. Sau khi hoàn thành các nhiệm vụ được giao, ông nghỉ hưu và trở về địa phương sinh sống.

Dù rời quân ngũ, ông vẫn tích cực tham gia các hoạt động xã hội trong nhiều năm, tiếp tục đóng góp cho cộng đồng và phát huy tinh thần trách nhiệm của một người lính đã từng trải qua những năm tháng chiến đấu gian khổ vì Tổ quốc.

Ông Nguyễn Chí Kiên (thứ 4 từ trái sang) tại cuộc gặp mặt CCB nhân dịp kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ tại Hà Nội.

Trong quá trình tham gia chiến đấu và phục vụ trong quân đội, ông Nguyễn Chí Kiên đã được Đảng và Nhà nước trao tặng nhiều huân chương, huy chương và bằng khen ghi nhận những đóng góp và cống hiến của mình. Tiêu biểu như Huân chương Chiến thắng hạng Ba do Võ Nguyên Giáp ký trao tặng năm 1958; Huân chương Chiến sĩ vẻ vang do Hồ Chí Minh ký năm 1963; cùng Huân chương Kháng chiến hạng Nhất được trao tặng năm 1986.

Nhân dịp kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Battle of Dien Bien Phu (7/5/1954 – 7/5/2024), ông vinh dự là một trong tám cựu chiến binh Điện Biên tiêu biểu của tỉnh Hà Tĩnh được mời tham dự buổi gặp mặt tại Hà Nội. Đây không chỉ là niềm tự hào của cá nhân ông mà còn là sự ghi nhận đối với những đóng góp to lớn của thế hệ chiến sĩ đã từng chiến đấu trong những năm tháng lịch sử hào hùng của dân tộc.

Tạm biệt người chiến sĩ Điện Biên, đi về giữa những con đường rợp bóng cờ đỏ thắm trên những miền quê NTM của thị trấn Thạch Hà, lời căn dặn của cựu chiến binh Nguyễn Chí Kiên vẫn vang mãi trong tôi: “Chiến thắng Điện Biên Phủ là kết quả của sự đấu tranh bền bỉ, kết thúc 9 năm kháng chiến chống Pháp trường kỳ, mở ra ra trang sử mới cho dân tộc. Để có được điều đó, biết bao cán bộ, chiến sĩ, Nhân dân ta đã hy sinh xương máu, của cải. Ngày nay, thế hệ trẻ các cháu được sống trong hòa bình, đất nước ngày càng phát triển, hãy luôn ghi nhớ và trân trọng lịch sử dân tộc, trong đó có Chiến thắng Điện Biên Phủ lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”.