CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA “CÂY CẦU TRE GIỮ LỜI THỀ”

Ở một nhánh kênh nhỏ dẫn vào ấp Hòa Bạch, xã Hòa Tú 2, có một cây cầu tre mà người dân trong vùng gọi bằng cái tên rất đặc biệt: “cây cầu không gục ngã”. Nó không phải cây cầu lớn, cũng chẳng chắc chắn gì — chỉ là vài cây tre già, buộc bằng dây mây, đủ cho một người đi bộ hoặc chiếc xuồng nhỏ cập bến. Nhưng vào những năm tháng chiến tranh khốc liệt, nó là mạch sống, là đường dây máu nối lực lượng giao liên từ Hòa Tú sang Hoàng Ba (một địa danh thuộc tỉnh Bạc Liêu cũ).

Người giữ nhiệm vụ dựng chiếc cầu ấy là chú Năm Thới, một người đàn ông gầy gò, làm nghề đan tre từ thuở trai trẻ. Cả đời chú chỉ biết đến những công việc lam lũ: đan rổ, đan thúng, đan nia… nhưng khi cách mạng về làng, chú lại trở thành người có vai trò quan trọng hơn bất cứ ai nghĩ tới.

Địch biết chiếc cầu là đường đi bí mật của du kích, nên mỗi lần càn vào ấp, việc đầu tiên chúng làm là đốt cầu, phá cầu, thậm chí đặt mìn ngay đầu bến. Ban ngày, chúng phục kích; ban đêm, chúng rình trong những lùm ô rô hai bên kênh. Mục đích của chúng muốn cắt đứt đường tiếp tế, muốn chặn đường thoát của du kích, muốn buộc Hòa Tú phải khuất phục.

Nhưng chúng không ngờ rằng, cầu sập bao nhiêu lần, chú Năm Thới dựng lại bấy nhiêu. Có hôm, địch vừa rút quân khỏi ấp thì chú đã xách bó tre lên vai, lội bộ ra bến kênh. Chú cắm từng cọc tre xuống lòng nước, mồ hôi chảy hòa vào dòng kênh đục. Tiếng đục tre, tiếng nước quẫy lên giữa đêm nghe như nhịp thở của cả vùng quê đang cố gắng sống sót. Lúc du kích trở lại, cây cầu lại nằm đó — yên lặng mà kiên cường như chưa từng bị phá.

Có đêm mưa tầm tã, nước chảy xiết, địch soi đèn pin rà từ bờ này sang bờ kia. Dân trong ấp lo chú bị bắt, nhưng gần sáng người ta lại thấy chú lầm lũi từ hướng bờ kênh đi về, áo ướt sũng, tay còn cầm đoạn dây mây chưa buộc xong. Chú chỉ cười: “Cầu chưa xong thì tui chưa về được.” Người ta hỏi chú sao cứ liều mạng như vậy. Chú chỉ nói một câu: “Hễ còn có người cần qua cầu thì tui còn dựng cầu.”

Câu nói ấy trở thành lời thề không viết thành chữ, nhưng in sâu trong lòng mỗi người dân Hòa Tú. Du kích gọi chú là “người giữ nhịp nối”, còn bà con trong vùng kể rằng chú chính là người “dựng cầu bằng tấm lòng trước khi dựng bằng tre”.

Chú Năm Thới khi kể lại câu chuyện của mình và cây cầu tre xưa

Câu nói ấy trở thành lời thề không viết thành chữ, nhưng in sâu trong lòng mỗi người dân Hòa Tú. Du kích gọi chú là “người giữ nhịp nối”, còn bà con trong vùng kể rằng chú chính là người “dựng cầu bằng tấm lòng trước khi dựng bằng tre”.

Nhiều năm sau chiến tranh, cây cầu tre không còn nữa, thay bằng một cầu bê tông vững chãi. Nhưng với những người già ở ấp Hòa Bạch, mỗi lần đi ngang dòng kênh ấy, họ vẫn nhớ như in hình ảnh người đàn ông gầy gò, lội trong bùn nước giữa đêm, lặng lẽ buộc từng sợi dây mây. Nhờ chú, những mệnh lệnh kịp đến nơi, những người bị thương kịp thoát khỏi vòng vây, và nhiều cuộc phục kích của địch đã bị phá vỡ.

Cây cầu tre năm ấy không chỉ là cầu qua kênh. Nó là cây cầu của lòng dân Hòa Tú, dù chiến tranh có dữ dội đến đâu, cũng không bao giờ gục ngã.