CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA - Danh tướng Đặng Tất

I. THÔNG TIN NHÂN VẬT

Họ và tên: Đặng Tất.

Năm sinh: 1357 - Năm mất: 1409.

Quê quán: Can Lộc, Hà Tĩnh.

Chức vụ: Quốc Công nhà Hậu Trần.

Chiến công: Đại phá quân Minh trong trận Bô Cô (1408).

II. CÂU CHUYỆN LỊCH SỬ:

TRẬN BÔ CÔ LỪNG LẪY VÀ NỖI OAN KHUẤT CỦA BẬC CÔNG THẦN

Khi nhà nước Đại Ngu (nhà Hồ) sụp đổ trước gót sắt quân Minh, đất nước chìm trong tang tóc. Đặng Tất, một vị quan cũ của nhà Trần, đã không chịu đầu hàng. Ông chiêu tập nghĩa binh ở Hóa Châu, rước Trần Ngỗi lên ngôi (tức Giản Định Đế - nhà Hậu Trần) để phất cờ khởi nghĩa. Đặng Tất là một vị tướng tài ba xuất chúng, được phong làm Quốc Công, nắm toàn bộ binh quyền.

Trận đánh để đời của Đặng Tất diễn ra tại bến Bô Cô (Nam Định) vào tháng 12 năm 1408. Tướng nhà Minh là Mộc Thạnh mang 4 vạn quân tinh nhuệ, trang bị súng ống hiện đại từ phương Bắc kéo sang nhằm đè bẹp lực lượng Hậu Trần. Đặng Tất đã dùng mưu kế dụ địch lọt vào bãi lầy ở Bô Cô, nơi quân giặc không thể triển khai kỵ binh. Khi quân Minh đang lúng túng tiến thoái lưỡng nan, Đặng Tất trực tiếp chỉ huy đội quân gồm những người nông dân quấn khăn đỏ, tay cầm giáo mác, giáo tre lao ra từ các lùm cây, xông vào đánh giáp lá cà vô cùng dũng mãnh. Quân Minh hoảng loạn, xác chết nghẽn cả dòng sông. Mộc Thạnh hoảng sợ tột độ, chỉ kịp nhảy lên một chiếc thuyền nhỏ chạy trốn thoát thân về thành Cổ Lộng. Trận Bô Cô là trận thắng lớn nhất, oanh liệt nhất của quân dân Đại Việt kể từ khi nhà Minh sang xâm lược.

Đáng tiếc thay, sau trận thắng lớn này, nội bộ nhà Hậu Trần nảy sinh mâu thuẫn. Vua Giản Định Đế muốn thừa thắng đánh thốc vào Đông Quan (Hà Nội), nhưng Đặng Tất với tầm nhìn chiến lược cẩn trọng, khuyên vua nên tiến chậm để củng cố lực lượng, vì thành giặc còn rất kiên cố. Bọn nịnh thần thừa cơ gièm pha, vu oan Đặng Tất có mưu đồ phản nghịch. Giản Định Đế u mê nghe lời sàm tấu, đã sai người bắt và giết hại oan uổng Đặng Tất. Sự ra đi tức tưởi của vị cột trụ triều đình đã làm tan vỡ sức mạnh của nhà Hậu Trần, khiến công cuộc kháng chiến chống Minh bị kéo lùi thêm nhiều năm.

III. CẢM NHẬN CỦA TÁC GIẢ

Trận Bô Cô minh chứng cho tài cầm quân xuất quỷ nhập thần của Quốc Công Đặng Tất. Cái chết oan khuất của ông là một bài học đắt giá về thuật dùng người của người lãnh đạo. Thiếu sự tin tưởng và nghe lời gièm pha thì dù có thành trì vững chắc đến đâu cũng sụp đổ. Qua tấm gương của Đặng Tất, tôi giáo dục học sinh về lòng dũng cảm, sự trung thực và đặc biệt là sự cần thiết của một tư duy sáng suốt, không bị những lời đồn thổi xấu xa đánh lừa trong cuộc sống.