CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA - Danh tướng Ngô Thì Nhậm
Năm 1788, 29 vạn quân Thanh do Tôn Sĩ Nghị chỉ huy ồ ạt kéo sang nước ta. Thế giặc mạnh như nước lũ. Tại Thăng Long, các tướng Tây Sơn là Ngô Văn Sở và Phan Văn Lân định dốc toàn lực ra quyết chiến một trận sống mái. Nếu đánh lúc đó, quân ta chắc chắn sẽ thua vì lực lượng quá mỏng so với địch.
I. THÔNG TIN NHÂN VẬT
Họ và tên: Ngô Thì Nhậm.
Năm sinh: 1746 - Năm mất: 1803.
Quê quán: Thanh Trì, Hà Nội.
Vai trò: Quân sư của Vua Quang Trung.
Kế sách: Rút quân về Tam Điệp (Kế sách quyết định chiến thắng Kỷ Dậu 1789).
II. CÂU CHUYỆN LỊCH SỬ:
NƯỚC CỜ LÙI ĐỂ TIẾN VĨ ĐẠI
Năm 1788, 29 vạn quân Thanh do Tôn Sĩ Nghị chỉ huy ồ ạt kéo sang nước ta. Thế giặc mạnh như nước lũ. Tại Thăng Long, các tướng Tây Sơn là Ngô Văn Sở và Phan Văn Lân định dốc toàn lực ra quyết chiến một trận sống mái. Nếu đánh lúc đó, quân ta chắc chắn sẽ thua vì lực lượng quá mỏng so với địch.
Trong giờ phút dầu sôi lửa bỏng, Ngô Thì Nhậm - vị quân sư lỗi lạc - đã đưa ra một kế sách táo bạo nhưng bị nhiều người phản đối: "Chủ động rút quân". Ông phân tích: "Nay thế giặc đang mạnh như lửa, ta như nước. Nước có thể dập lửa, nhưng nếu lửa quá to mà nước ít thì nước sẽ cạn. Chi bằng ta rút lui về đèo Tam Điệp (Ninh Bình) để bảo toàn lực lượng, cho giặc vào Thăng Long ngủ trọ một đêm, làm cho chúng kiêu ngạo, chủ quan. Đợi Chúa công (Nguyễn Huệ) ra Bắc, ta sẽ phản công, lúc đó đuổi chúng đi cũng chưa muộn".
Kế sách "Cho giặc ngủ trọ" của Ngô Thì Nhậm là đỉnh cao của tư duy chiến lược. Nhờ cuộc rút lui chiến thuật này, quân Tây Sơn không bị tiêu hao, đồng thời khiến Tôn Sĩ Nghị lầm tưởng quân ta sợ hãi bỏ chạy nên lơ là phòng bị, cho quân lính ăn chơi xả láng dịp Tết.
Khi Nguyễn Huệ ra đến Tam Điệp, nghe Ngô Thì Nhậm báo cáo, ông vỗ đùi khen ngợi: "Các ông chịu nhịn để tránh mũi nhọn của giặc, bên trong thì kích thích lòng quân, bên ngoài thì làm cho giặc kiêu căng. Kế ấy rất đúng!". Và đúng như dự đoán của Ngô Thì Nhậm, mùng 5 Tết Kỷ Dậu, quân Tây Sơn đã quét sạch quân Thanh. Chiến thắng vĩ đại ấy có một nửa công lao thuộc về tầm nhìn chiến lược của Ngô Thì Nhậm.
Ngô Thì Nhậm dạy cho chúng ta bài học về sự nhẫn nại và trí tuệ. Dũng cảm không có nghĩa là lúc nào cũng lao đầu vào chỗ chết. Đôi khi, biết lùi đúng lúc, biết nhẫn nhịn chờ thời cơ mới là dũng cảm và khôn ngoan nhất. Trong cuộc sống, tôi thường khuyên học sinh: Khi gặp khó khăn quá lớn, hãy bình tĩnh lùi lại một bước để quan sát và tìm giải pháp, đừng nôn nóng mà hỏng việc lớn.
