CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA - Doanh điền sứ Nguyễn Công Trứ

I. THÔNG TIN NHÂN VẬT

Họ và tên: Nguyễn Công Trứ.

Năm sinh: 1778 - Năm mất: 1858.

Quê quán: Nghi Xuân, Hà Tĩnh.

Chức vụ: Doanh điền sứ, Tướng quân nhà Nguyễn.

Chiến công: Khai hoang lấn biển, lập ra huyện Kim Sơn và Tiền Hải.

II. CÂU CHUYỆN LỊCH SỬ:

TƯỚNG QUÂN CẦM CÀY VÀ KỲ TÍCH LẤN BIỂN

Nguyễn Công Trứ là một con người kỳ lạ bậc nhất lịch sử Việt Nam. Ông văn võ song toàn, tài hoa phóng khoáng, cuộc đời làm quan lên bổng xuống trầm (từ chức Thượng thư cao nhất bị giáng xuống làm lính trơn) nhưng ông lúc nào cũng giữ thái độ ngạo nghễ, lạc quan. Ông quan niệm: "Đã mang tiếng ở trong trời đất / Phải có danh gì với núi sông".

Sự nghiệp vĩ đại nhất của Nguyễn Công Trứ không phải là dẹp loạn trên chiến trường, mà là chiến công "mở mang bờ cõi" ngay trên quê hương. Năm 1828, nhận thấy vùng bãi bồi ven biển các tỉnh Nam Định, Thái Bình đất đai màu mỡ nhưng bị bỏ hoang, trong khi nông dân lại thiếu ruộng đói khổ, ông dâng sớ xin triều đình cho phép chiêu mộ dân nghèo đi khai hoang lấn biển.

Được phong chức Doanh điền sứ, Nguyễn Công Trứ trực tiếp xắn quần lội bùn, cắm tiêu, đo đạc, lãnh đạo hàng vạn nông dân đắp đê ngăn mặn, thau chua rửa phèn. Dưới cái nắng cháy da và gió biển mặn chát, ông cùng nhân dân đào kênh mương, biến những bãi sình lầy ngập mặn thành những cánh đồng lúa xanh tốt bạt ngàn. Sự quyết tâm và năng lực tổ chức tuyệt vời của ông đã tạo ra một kỳ tích: Trong thời gian ngắn, ông lập nên 2 huyện mới sầm uất là Kim Sơn (Ninh Bình) và Tiền Hải (Thái Bình), cấp hàng vạn mẫu ruộng cho dân nghèo cày cấy, ổn định cuộc sống.

Khi triều đình nghe lời gièm pha, giáng chức ông xuống làm lính trơn đóng ở biên giới, ông bình thản mặc áo lính tay nải lên đường, không một lời oán thán. Khi được phục chức, ông lại tận tụy làm việc. Đến tận năm 80 tuổi, khi liên quân Pháp - Tây Ban Nha nổ súng tấn công Đà Nẵng (1858), ông già râu tóc bạc phơ ấy vẫn dâng sớ xin Vua Tự Đức cho cầm quân đi đánh giặc.

III. CẢM NHẬN CỦA TÁC GIẢ

Nguyễn Công Trứ là một người đàn ông sống hết mình, cống hiến hết mình cho dân cho nước. Công cuộc lấn biển lập ấp của ông là bản anh hùng ca về sự chinh phục thiên nhiên, mang lại no ấm cho hàng vạn sinh linh.

Tinh thần lạc quan, bản lĩnh "lên voi xuống chó không màng" của ông là bài học vô giá về thái độ sống. Ông dạy chúng ta rằng: Giá trị của con người nằm ở những việc làm ích quốc lợi dân, chứ không phải ở chức tước cao hay thấp. Tôi luôn giáo dục các em học sinh về lòng tự hào và khát vọng sống cống hiến như chí nam nhi của cụ Nguyễn Công Trứ.