Câu chuyện thời hoa lửa Gánh gạo lên Vị Xuyên

Trong ký ức về những năm tháng bảo vệ biên giới, người ta thường nhắc đến những người lính trên trận địa, những điểm chốt giữa núi cao hay những cuộc chiến đấu đầy gian khổ. Nhưng để những người lính có thể bám trụ nơi tuyến trước, phía sau họ còn có biết bao con người âm thầm làm nhiệm vụ.

Có người mở đường. Có người vận chuyển đạn dược, vật tư. Có người mang từng bao lương thực vượt núi đến nơi cần thiết.

Ông Hà Thanh Nồng, sinh năm 1942, là một trong những người như thế.

Năm 1979, khi tình hình biên giới phía Bắc bước vào những ngày tháng căng thẳng, ông tham gia lực lượng dân công hỏa tuyến, làm nhiệm vụ tại Vị Xuyên, Hà Giang.

Khi ấy ông đã ở tuổi ba mươi bảy. Không còn là chàng trai mười tám đôi mươi, nhưng khi quê hương cần người phục vụ nhiệm vụ nơi tuyến trước, ông vẫn lên đường.

Công việc của ông nghe rất giản dị: gánh gạo.

Nhưng trên những cung đường miền núi Hà Giang, một gánh gạo không chỉ đơn thuần là vài chục cân lương thực.

Đó là sức nặng đặt trên đôi vai người dân công qua từng con dốc.

Đường đến những khu vực làm nhiệm vụ khi ấy không thuận lợi như ngày nay. Có những nơi phương tiện cơ giới khó tiếp cận, việc vận chuyển phải dựa rất nhiều vào sức người. Những người dân công gánh gạo, mang lương thực đi qua đường rừng, đường núi, vượt những đoạn dốc cao và những nơi trơn trượt để đưa nguồn tiếp tế về phía trước.

Một đầu quang gánh là gạo.

Đầu bên kia cũng là gạo.

Ở giữa là đôi vai của người dân công.

Mỗi bước đi phải chắc chắn. Đường bằng đã nặng, lên dốc càng khó khăn hơn. Khi xuống dốc, người gánh lại phải ghìm từng bước để giữ thăng bằng. Nếu gặp mưa, đường đất trở nên trơn trượt; nếu gặp rét, sức người càng nhanh cạn.

Nhưng gạo phải đến nơi.

Bởi phía trước là những đơn vị đang làm nhiệm vụ.

Trong hoàn cảnh chiến trường, lương thực không chỉ là một nhu cầu sinh hoạt. Một bữa cơm đủ no giúp người lính có thêm sức để hành quân, bám chốt và tiếp tục nhiệm vụ. Vì vậy, từng gánh gạo mà lực lượng dân công chuyển đi đều góp phần duy trì sức mạnh cho tuyến trước.

Những người như ông Hà Thanh Nồng không trực tiếp cầm súng chiến đấu, nhưng họ là một phần không thể thiếu của hậu phương phục vụ chiến trường.

Công việc ấy ít có những khoảnh khắc hào hùng được kể lại.

Phần lớn chỉ là những bước chân nối tiếp nhau.

Đi hết một đoạn đường, đặt gánh xuống nghỉ, lau vội những giọt mồ hôi rồi lại tiếp tục. Vai đau vì sức nặng, chân mỏi vì đường xa, nhưng đoàn dân công vẫn tiến về phía trước.

Có lẽ trong những ngày ấy, điều giúp con người vượt qua mệt nhọc chính là ý thức rằng phía trước đang có những người cần đến số gạo mà mình mang theo.

Mỗi người góp một phần sức.

Người lính giữ trận địa.

Người quân y cứu chữa thương binh.

Người làm đường mở lối.

Và những người dân công như ông Hà Thanh Nồng mang lương thực để những người ở phía trước có thể tiếp tục đứng vững.

Nhiều thập kỷ đã qua kể từ năm 1979.

Vị Xuyên hôm nay đã đổi khác. Những con đường từng phải gánh từng bao gạo bằng sức người giờ đây đã thuận lợi hơn rất nhiều. Xe cộ có thể đi qua những nơi mà ngày trước dân công phải mất hàng giờ, thậm chí lâu hơn, để vượt bằng đôi chân.

Nhưng không có con đường hiện đại nào có thể xóa đi ký ức của những bước chân năm ấy.

Với ông Hà Thanh Nồng, một phần ký ức thời hoa lửa không nằm trong tiếng súng mà nằm trên đôi vai từng oằn xuống dưới những gánh gạo trên đường tới Vị Xuyên.

Đó là một công việc bình dị, nhưng phía sau sự bình dị ấy là trách nhiệm với những người đang ở nơi tuyến trước.

Lịch sử của một thời chiến đấu không chỉ được làm nên bởi những người trực tiếp đứng trong chiến hào. Nó còn được làm nên bởi những con người lặng lẽ phía sau, bằng từng bữa cơm, từng chuyến hàng và từng bước chân vượt núi.

Ông Hà Thanh Nồng đã đi qua thời hoa lửa như thế – không mang súng trên vai, mà mang những gánh gạo nặng trĩu, góp phần tiếp sức cho những người đang ngày đêm bảo vệ biên cương Tổ quốc.