CÂU CHUYỆN “THỜI HOA LỬA” - GIÁP VĂN MẠO

Chiều mùa thu tháng Tám, trong không gian yên bình của khu phố Đa Mai (tỉnh Bắc Ninh), khó ai có thể hình dung người cựu chiến binh dáng người đậm, đôi chân không còn, đang ung dung đánh cờ tướng cùng bạn bè hàng xóm đã từng đi qua những năm tháng chiến tranh khốc liệt nhất của dân tộc. Đó là ông Giáp Văn Mạo, thương binh hạng 1/4, một nhân chứng sống của “thời hoa lửa”.

Sinh năm 1946, quê xã Vinh Quang, huyện Tân Yên (nay thuộc tỉnh Bắc Ninh), năm 1967, khi vừa tốt nghiệp Trường Trung cấp Sư phạm Hà Bắc, thầy giáo trẻ Giáp Văn Mạo nhận lệnh lên đường nhập ngũ. Hưởng ứng lời kêu gọi “vì miền Nam ruột thịt”, ông cùng 154 nhà giáo, giáo sinh khác gia nhập Đại đội Ngô Gia Tự – đơn vị đặc biệt gồm những người gác bút nghiên lên đường cầm súng.

Sau thời gian huấn luyện gian khổ, cuối năm 1967, Đại đội Ngô Gia Tự hành quân vào chiến trường Trị – Thiên – Huế. Ông Mạo tham gia Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, trực tiếp chiến đấu tại khu vực Động Toàn, Đông Ba. Những trận đánh đầu đời đã rèn giũa bản lĩnh, ý chí và tinh thần sẵn sàng hy sinh của người lính trẻ.

Từ năm 1970, ông được điều động về Thành đội Huế, hoạt động trong lực lượng biệt động nội thành – một trong những nhiệm vụ nguy hiểm nhất. Năm 1970, ông vinh dự được kết nạp Đảng. Trong vai trò biệt động, ông đảm nhận nhiều nhiệm vụ đặc biệt như đón cán bộ từ rừng về nội thành, bố trí cơ sở ăn ở, bảo đảm an toàn tuyệt đối cho các hoạt động cách mạng.

Tháng 2-1971, trong một lần đi đón đoàn cán bộ, ông và đồng đội rơi vào ổ phục kích của địch. Mìn Claymore phát nổ, đồng chí y tá hy sinh tại chỗ, còn ông bị cắt cụt một chân, mất máu nặng và rơi vào tay địch. Trong quá trình thẩm vấn và giam giữ, dù bị tra tấn dã man, thậm chí bị cắt nốt chân còn lại, ông vẫn kiên quyết không khai báo, giữ trọn khí tiết của người cộng sản.

Bị giam giữ qua nhiều nhà tù khét tiếng như Thừa Phủ, Phú Quốc, ông vẫn cùng các đồng chí tổ chức sinh hoạt bí mật, dạy học, kể chuyện lịch sử, động viên nhau giữ vững niềm tin cách mạng. Tháng 3-1973, theo Hiệp định Paris, ông được trao trả tù binh bên bờ sông Thạch Hãn.

Trở về với đời sống hậu chiến trong tình trạng thương binh đặc biệt nặng, ông Giáp Văn Mạo vẫn không khuất phục số phận. Ông xây dựng gia đình, tham gia lao động sản xuất, quản lý mô hình trồng hoa, cây cảnh với thu nhập ổn định, tích cực tham gia các hoạt động xã hội, thiện nguyện tại địa phương. Năm 2019, ông được vinh danh là thương binh tiêu biểu, đại diện dự Hội nghị thương binh tiêu biểu toàn quốc.

“Tôi là thương binh nặng, nhưng tàn mà không phế” – lời nói giản dị của ông chính là tinh thần tiêu biểu của thế hệ đã đi qua “thời hoa lửa”.

Cuộc đời và câu chuyện của cựu chiến binh Giáp Văn Mạo không chỉ là ký ức cá nhân, mà còn là bài học lịch sử sống động cho thế hệ hôm nay: về lòng yêu nước, ý chí kiên cường, sự hy sinh thầm lặng và trách nhiệm gìn giữ hòa bình mà bao thế hệ cha anh đã đánh đổi bằng xương máu.