CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA HẸN ƯỚC DƯỚI BÓNG DỪA VÀ KHÚC TRÁNG CA XUYÊN THẾ KỶ CỦA LIỆT SĨ HUỲNH VĂN QUÊN

CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA

HẸN ƯỚC DƯỚI BÓNG DỪA VÀ KHÚC TRÁNG CA XUYÊN THẾ KỶ

CỦA LIỆT SĨ HUỲNH VĂN QUÊN

Hình ảnh: Bóng dừa quê hương – nơi khởi nguồn cho lời hẹn ước kéo dài gần

sáu thập kỷ.

"Có những lời hẹn chỉ kéo dài vài ngày, có những lời hẹn theo suốt một

đời người. Và cũng có những lời hẹn phải mất gần sáu mươi năm mới được lịch

sử trả lời." Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng những mất mát mà nó để

lại vẫn còn hiện hữu trong ký ức của dân tộc. Bên cạnh những chiến công hiển

hách là biết bao câu chuyện thấm đẫm nước mắt về sự hy sinh, lòng thủy chung

và khát vọng đoàn viên. Hành trình tìm lại danh tính của liệt sĩ Huỳnh Văn Quên

và cuộc đời chờ đợi của bà Nguyễn Thị Lệ là một câu chuyện như thế – một

khúc tráng ca về người lính cách mạng, đồng thời là bản tình ca bất tử về lòng

son sắt của người phụ nữ Việt Nam.

2

Sinh ra tại xã Đức Tân, huyện Tân Trụ, tỉnh Long An, ông Huỳnh Văn

Quên thuộc lớp thanh niên trưởng thành trong những năm tháng đất nước chìm

trong khói lửa. Khi Tổ quốc cần, anh gác lại tuổi trẻ và tình yêu riêng để khoác

lên mình màu áo người lính. Là xạ thủ đại liên của Đại đội 2, Tiểu đoàn 1 Long

An, anh được đồng đội nhớ đến như một người lính hoạt bát, kỷ luật, gan dạ và

luôn sẵn sàng nhận những nhiệm vụ hiểm nguy nhất.

Hình ảnh: Ông Trần Hoài Nang kể về người đồng đội Huỳnh Văn Quên

3

Trong ký ức của người chỉ huy năm xưa – ông Trần Hoài Nang – Huỳnh

Văn Quên là mẫu chiến sĩ không bao giờ lùi bước trước hiểm nguy. Đầu năm

1967, trong trận đánh đồn Rạch Thiên, khi hỏa lực từ lô cốt địch chặn đứng

đường tiến công của đơn vị, anh đã dũng cảm lao lên giữa mưa đạn, ném lựu

đạn phá hủy lô cốt, mở đường cho đồng đội xung phong giành thắng lợi. Chiến

công ấy không chỉ góp phần vào thành công của trận đánh mà còn trở thành dấu

ấn đẹp về tinh thần quả cảm của người lính Long An.

Thế nhưng, mùa xuân năm 1968 cũng là mùa xuân định mệnh. Trong đợt

1 của Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân, tại khu vực cầu Chữ Y,

Huỳnh Văn Quên đã anh dũng chiến đấu đến hơi thở cuối cùng. Giữa làn bom

đạn ác liệt, người chiến sĩ tuổi đôi mươi ngã xuống khi nhiệm vụ còn dang dở.

Anh hòa mình vào đất mẹ, để lại phía sau tuổi trẻ chưa kịp trọn vẹn và một lời

hẹn còn chưa thực hiện với người con gái mình yêu.

Trước ngày vào nội đô chiến đấu, dưới bóng dừa quê nhà, anh chỉ kịp

nắm tay người yêu là Nguyễn Thị Lệ và hỏi bằng tất cả niềm tin của tuổi trẻ:

"Em chịu tui không? Chịu thì đánh xong trận này tui về ra mắt ba má rồi cưới

em." Không có nhẫn cưới, không có sính lễ, không có ngày lành tháng tốt. Chỉ

một cái gật đầu khe khẽ của cô gái tuổi đôi mươi cũng đủ để hai con người trao

nhau lời hẹn ước cho cả cuộc đời.

Nhưng chiến tranh đã cướp đi ngày trở về ấy. Tin anh hy sinh đến với gia

đình trong một tờ giấy báo tử ghi sai tên thành Huỳnh Văn Quyên. Sai sót nhỏ

trên giấy tờ đã khiến hành trình xác minh danh tính người liệt sĩ kéo dài qua

nhiều thập kỷ. Dẫu vậy, điều không bao giờ thay đổi là niềm tin của bà Nguyễn

Thị Lệ. Không có giấy đăng ký kết hôn, không có lễ cưới, không một danh phận

pháp lý.

Thế nhưng, trong trái tim mình, bà luôn xem Huỳnh Văn Quên là người

chồng duy nhất. Mẹ của anh Quên trao cho bà đôi bông tai như lời thừa nhận

người con dâu trưởng. Kể từ đó, bà lặng lẽ gánh vác trách nhiệm của một người

con trong gia đình. Suốt gần sáu mươi năm, bà ở vậy, chăm sóc cha mẹ anh

Quên như chính đấng sinh thành của mình cho đến những ngày cuối đời của các

4

cụ. Trên ngón tay gầy guộc của bà luôn có một chiếc nhẫn giản dị. Đó không

phải nhẫn cưới, nhưng là biểu tượng của một lời hứa không bao giờ thay đổi,

cũng là lời từ chối lặng lẽ trước mọi cuộc mai mối trong suốt cuộc đời.

Suốt gần 60 năm, bà Nguyễn Thị Lệ gìn giữ lời hẹn và chăm sóc cha mẹ liệt sĩ

như cha mẹ ruột.

Có lẽ, trong lịch sử chiến tranh Việt Nam, hiếm có sự chờ đợi nào bền bỉ

đến vậy. Gần sáu mươi năm trôi qua, biết bao mùa mưa nắng đi qua, biết bao

người lính đã được gọi đúng tên. Nhưng người bà yêu vẫn chưa một lần được

trở về. Rồi điều kỳ diệu cũng đến.

Hình ảnh: Di vật tìm thấy trong quá trình quy tập đã trở thành căn cứ quan

trọng để xác định danh tính liệt sĩ.

Trong Chiến dịch tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại khu vực Công viên

Lê Thị Riêng, nơi trước đây là nghĩa địa Chí Hòa, lực lượng chức năng phát

5

hiện một bộ hài cốt cùng nhiều di vật quý giá. Đặc biệt, một mảnh giấy còn lưu

rõ dòng chữ "Huỳnh Văn Quên" và phiên hiệu đơn vị 962. Mảnh giấy nhỏ bé ấy

đã trở thành chiếc chìa khóa mở ra cánh cửa của lịch sử.

Với sự phối hợp của các cơ quan chuyên môn và sự hỗ trợ của các chuyên

gia đến từ Đại học Texas Tech (Hoa Kỳ) trong việc giải mã phiên hiệu đơn vị,

đơn vị 962 được xác định là Tiểu đoàn 1 Long An. Những chứng cứ lịch sử dần

được nối kết, giúp trả lại đúng tên tuổi cho người chiến sĩ đã nằm lại chiến

trường gần sáu mươi năm trước.

Ngày 18 tháng 7 năm 2026, thêm một dấu mốc đầy nhân văn được ghi lại.

Chính quyền tỉnh Tây Ninh chính thức công nhận bà Nguyễn Thị Lệ là vợ của

liệt sĩ Huỳnh Văn Quên. Quyết định ấy không chỉ hoàn thiện hồ sơ pháp lý cho

một gia đình liệt sĩ mà còn là sự ghi nhận đối với gần sáu mươi năm gìn giữ trọn

vẹn một lời hứa thủy chung của người phụ nữ Việt Nam.

6

Có người nói rằng thời gian có thể làm phai nhạt mọi ký ức. Nhưng câu

chuyện của Huỳnh Văn Quên và Nguyễn Thị Lệ đã chứng minh điều ngược lại.

Thời gian có thể phủ bụi lên những trang hồ sơ, có thể làm mờ những dòng chữ

trên tờ giấy báo tử, có thể khiến người lính nằm lại giữa lòng đất suốt gần sáu

thập kỷ. Nhưng thời gian không thể xóa đi tình yêu, lòng thủy chung và sự biết

ơn của những người còn sống. Ngày hài cốt liệt sĩ được gọi đúng tên cũng là

ngày lời hẹn dưới bóng dừa năm nào cuối cùng được thực hiện theo một cách rất

đặc biệt. Người lính đã trở về với quê hương, với đồng đội và với người con gái

đã dành cả cuộc đời để chờ đợi anh.

Câu chuyện ấy không chỉ là ký ức của một gia đình, một vùng quê hay

một đơn vị chiến đấu. Đó còn là biểu tượng đẹp về phẩm chất của con người

Việt Nam trong chiến tranh: người chiến sĩ sẵn sàng hiến dâng tuổi xuân cho độc

lập, tự do của Tổ quốc; người phụ nữ âm thầm giữ trọn nghĩa tình, biến sự chờ

đợi thành sức mạnh để gìn giữ đạo hiếu và lòng son sắt.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng những câu chuyện như của liệt sĩ Huỳnh Văn

Quên và bà Nguyễn Thị Lệ vẫn tiếp tục nhắc nhở các thế hệ hôm nay rằng hòa

bình không tự nhiên mà có. Đó là thành quả được đánh đổi bằng máu, bằng

nước mắt, bằng tuổi trẻ và cả những lời hẹn còn dang dở. Bởi vậy, tri ân những

người đã ngã xuống không chỉ là nghi thức trong những ngày tháng Bảy, mà còn

là trách nhiệm của mỗi người Việt Nam trong việc gìn giữ ký ức lịch sử, chăm lo

cho thân nhân liệt sĩ và tiếp nối những giá trị cao đẹp mà các thế hệ cha anh đã

gửi lại.

Và rồi, khi bóng dừa quê hương vẫn còn reo trong gió, câu chuyện về lời

hẹn năm nào sẽ còn được kể mãi như một khúc tráng ca bất tận – nơi tình yêu,

lòng trung nghĩa và tinh thần "Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh" hòa quyện

thành một giá trị vĩnh cửu trong tâm hồn dân tộc Việt Nam.

Vị Thanh 1, ngày 20 tháng 7 năm 2026

Tác giả

7

Lê Trí Khanh