CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA: HOÀNG DIỆU – NGƯỜI GIỮ THÀNH HÀ NỘI ĐẾN NHỮNG GIÂY PHÚT CUỐI CÙNG

Hoàng Diệu là một quan lại triều Nguyễn và là người được biết đến nhiều nhất qua việc chỉ huy bảo vệ thành Hà Nội năm 1882. Ông sinh năm 1829 tại Quảng Nam và từng giữ nhiều chức vụ trong bộ máy nhà Nguyễn.

Khi làm Tổng đốc Hà Nội, Hoàng Diệu phải đối mặt với áp lực ngày càng lớn từ thực dân Pháp. Năm 1882, quân Pháp dưới quyền Henri Rivière tiến ra Bắc và gây sức ép với thành Hà Nội.

Hoàng Diệu nhận thức rõ sự chênh lệch về vũ khí và lực lượng nhưng vẫn tổ chức phòng thủ. Ông yêu cầu quân sĩ giữ thành và chuẩn bị đối phó.

Ngày 25 tháng 4 năm 1882, quân Pháp tấn công thành Hà Nội. Trước ưu thế lớn về hỏa lực, quân phòng thủ gặp rất nhiều khó khăn. Thành thất thủ trong thời gian ngắn.

Sau khi thành mất, Hoàng Diệu rời khỏi khu vực chiến đấu. Theo sử liệu, ông đến Văn Miếu rồi tuẫn tiết. Cái chết của ông trở thành biểu tượng về trách nhiệm của một vị quan đối với thành trì được giao bảo vệ.

Câu chuyện Hoàng Diệu thường được kể cùng với Nguyễn Tri Phương, người từng chỉ huy bảo vệ Hà Nội trước đó. Cả hai đều trở thành những biểu tượng của tinh thần giữ thành trong những năm Pháp từng bước chiếm Bắc Kỳ.

Hoàng Diệu không thể cứu được thành Hà Nội, nhưng hành động của ông cho thấy thái độ kiên quyết trước nhiệm vụ. Ông không tìm cách trốn tránh trách nhiệm khi thành thất thủ.

Ngày nay, tên Hoàng Diệu được đặt cho nhiều đường phố. Câu chuyện về ông nhắc lại một giai đoạn đau thương của lịch sử dân tộc, đồng thời thể hiện phẩm chất trách nhiệm và lòng tự trọng của một người đứng đầu trong lúc đất nước gặp biến cố.