CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA KIM ĐỒNG – CẬU BÉ MANG TUỔI THƠ GỬI LẠI CHO ĐẤT NƯỚC Tác giả: Nông Công Chung

Khi tuổi thơ gặp cách mạng

Kim Đồng sớm tham gia hoạt động cách mạng.

Cùng với những thiếu niên khác ở Nà Mạ, cậu trở thành một trong những đội viên đầu tiên của Đội Nhi đồng Cứu quốc, tổ chức được thành lập ngày 15 tháng 5 năm 1941 tại Pác Bó, Cao Bằng.

Năm đội viên đầu tiên gồm:

Nông Văn Dền – Kim Đồng;
Nông Văn Thàn – Cao Sơn;
Lý Văn Tịnh – Thanh Minh;
Lý Thị Nì – Thủy Tiên;
Lý Thị Xậu – Thanh Thủy.

Cậu bé Kim Đồng được giao làm đội trưởng.

Đội thiếu niên ấy không có đồng phục đẹp.

Không có sân chơi.

Không có những buổi sinh hoạt thiếu nhi như chúng ta hình dung ngày nay.

Công việc của các em là:

làm liên lạc, đưa đón cán bộ, quan sát, canh gác và bảo vệ cơ sở cách mạng.

Những công việc nghe có vẻ đơn giản.

Nhưng trong hoàn cảnh lúc ấy, mỗi lần làm nhiệm vụ đều có thể phải đối diện với nguy hiểm.

Cậu bé giữa những con đường núi

Kim Đồng thuộc từng con đường trong bản.

Biết từng lối mòn.

Biết từng con suối.

Biết những nơi có thể ẩn náu.

Và quan trọng hơn, cậu có khả năng quan sát rất nhanh.

Một người lớn đi giữa bản làng có thể bị chú ý.

Nhưng một đứa trẻ chăn trâu, đi chơi hay đi kiếm củi lại dễ dàng hòa vào cuộc sống bình thường.

Kim Đồng đã sử dụng chính vẻ ngoài của một đứa trẻ để thực hiện những nhiệm vụ mà người lớn khó làm được.

Cậu đưa thư.

Đưa cán bộ qua những đoạn đường nguy hiểm.

Theo dõi hoạt động của địch.

Báo tin khi có tình hình bất thường.

Có những nhiệm vụ tưởng như rất nhỏ.

Nhưng nếu chậm một bước, một cán bộ cách mạng có thể bị bắt.

Một cơ sở có thể bị phá.

Một cuộc họp có thể bị lộ.

Vì thế, mỗi bước chân của Kim Đồng đều mang một trách nhiệm lớn hơn tuổi đời của cậu.

Một cậu bé nhưng là một người chiến sĩ

Có lẽ điều khiến câu chuyện về Kim Đồng trở nên đặc biệt là cậu vẫn là một đứa trẻ.

Cậu vẫn có những người bạn.

Vẫn biết vui.

Vẫn có những ước mơ giản dị.

Nhưng chiến tranh đã buộc cậu phải trưởng thành quá sớm.

Có thể buổi sáng cậu vẫn là một cậu bé của bản làng.

Nhưng khi nhận nhiệm vụ, cậu trở thành một người liên lạc.

Cậu phải biết im lặng khi cần.

Phải biết quan sát.

Phải biết phán đoán.

Phải biết bảo vệ bí mật.

Và phải biết đặt sự an toàn của cán bộ, của tổ chức lên trên chính mình.

Đó là một sự trưởng thành mà không đứa trẻ nào đáng lẽ phải trải qua.

Nhưng chính hoàn cảnh lịch sử ấy đã tạo nên Kim Đồng.

Buổi sáng ngày 15 tháng 2 năm 1943

Đó là một buổi sáng ở vùng núi Cao Bằng.

Kim Đồng nhận nhiệm vụ canh gác và bảo vệ cán bộ đang hoạt động tại khu vực.

Cậu phát hiện quân Pháp và lực lượng tay sai đang tiến đến gần.

Nguy hiểm đã ở ngay trước mắt.

Nếu để địch phát hiện cán bộ, hậu quả sẽ rất nghiêm trọng.

Kim Đồng nhanh chóng tìm cách báo động.

Cậu đánh lạc hướng quân địch, tạo điều kiện để cán bộ rút lui an toàn.

Trong lúc thực hiện nhiệm vụ, quân địch nổ súng.

Kim Đồng trúng đạn.

Cậu ngã xuống.

Ngày hôm ấy, Kim Đồng mới 14 tuổi.

Một cậu bé 14 tuổi.

Tuổi mà hôm nay có thể vẫn đang ngồi trong lớp học.

Tuổi mà một đứa trẻ đáng lẽ phải được cha mẹ bảo vệ.

Nhưng Kim Đồng đã dùng những giây phút cuối cùng của cuộc đời để bảo vệ người khác.

Cái chết của một cậu bé

Có lẽ không có cách nào kể về Kim Đồng mà không thấy nghẹn lòng.

Bởi khi nghĩ đến sự hy sinh của một người lính trưởng thành, chúng ta có thể hình dung họ đã lựa chọn con đường chiến đấu.

Nhưng Kim Đồng chỉ là một cậu bé.

Cậu chưa kịp lớn.

Chưa kịp có một nghề nghiệp.

Chưa kịp yêu.

Chưa kịp lập gia đình.

Chưa kịp đi xa khỏi những ngọn núi quê hương.

Chưa kịp nhìn thấy một đất nước độc lập.

Chưa kịp biết cuộc đời mình sẽ trở thành như thế nào.

Tất cả dừng lại ở tuổi 14.

Nhưng điều kỳ lạ của lịch sử là:

Một cuộc đời chỉ dài 14 năm lại có thể sống mãi trong ký ức của cả dân tộc.

Cậu bé không biết mình sẽ trở thành anh hùng

Tôi nghĩ Kim Đồng khi ấy có lẽ không nghĩ mình sẽ trở thành một người anh hùng.

Cậu chỉ biết mình có nhiệm vụ.

Và khi nguy hiểm đến, cậu làm điều mà một người đồng đội cần làm:

bảo vệ người khác.

Đó chính là điều làm nên vẻ đẹp của Kim Đồng.

Anh hùng đôi khi không bắt đầu từ những suy nghĩ lớn lao.

Nó bắt đầu từ một hành động rất giản dị:

Khi người khác gặp nguy hiểm, mình không bỏ chạy.

Kim Đồng đã làm như vậy.

Từ Nà Mạ đến lịch sử

Sau khi Kim Đồng hy sinh, nhân dân Nà Mạ vẫn luôn nhớ đến cậu.

Nơi cậu ngã xuống trở thành một địa danh lịch sử.

Tên Kim Đồng được đặt cho rất nhiều trường học, đường phố, tổ chức thiếu nhi trên cả nước.

Năm 1997, Kim Đồng được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Nhưng có lẽ danh hiệu lớn nhất đối với cậu không nằm trên một tấm bằng.

Đó là việc mỗi thế hệ thiếu nhi Việt Nam khi nghe đến cái tên Kim Đồng đều hiểu rằng:

Đã từng có một cậu bé giống mình, cũng từng có một tuổi thơ, nhưng đã hy sinh tuổi thơ ấy vì đất nước.

Điều đau nhất không phải là cái chết

Điều khiến câu chuyện Kim Đồng ám ảnh không chỉ là việc cậu hy sinh.

Mà là câu hỏi:

Nếu đất nước không có chiến tranh, Kim Đồng sẽ trở thành người như thế nào?

Có thể cậu sẽ trở thành một người nông dân.

Có thể là một giáo viên.

Có thể là một người thợ.

Có thể cậu sẽ lập gia đình, có con và sống một cuộc đời bình dị ở bản Nà Mạ.

Có thể mỗi sáng cậu vẫn đi qua những con đường núi.

Nhưng lịch sử đã không cho cậu cơ hội lựa chọn.

Chiến tranh đã lấy đi tuổi thơ của rất nhiều đứa trẻ như Kim Đồng.

Và vì vậy, khi kể về cậu, chúng ta không chỉ kể về một người anh hùng.

Chúng ta còn phải kể về giá trị của hòa bình.

Tuổi thơ hôm nay

Hãy thử đặt hình ảnh Kim Đồng cạnh một em bé hôm nay.

Một bên là cậu bé 14 tuổi đi giữa núi rừng, làm nhiệm vụ liên lạc và canh gác.

Một bên là những em bé 14 tuổi hôm nay đến trường, học ngoại ngữ, chơi thể thao, sử dụng máy tính, đọc sách, theo đuổi những ước mơ riêng.

Khoảng cách ấy chính là khoảng cách của hòa bình.

Những điều hôm nay chúng ta xem là bình thường thực ra được xây dựng từ sự hy sinh của rất nhiều thế hệ.

Bởi vậy, tưởng nhớ Kim Đồng không phải là mong muốn trẻ em hôm nay phải sống như Kim Đồng.

Hoàn toàn ngược lại.

Điều đẹp nhất để tưởng nhớ Kim Đồng là để trẻ em hôm nay được sống đúng với tuổi thơ của mình.

Được học.

Được chơi.

Được mơ ước.

Được lớn lên trong một đất nước hòa bình.

Nhưng hòa bình không có nghĩa là quên trách nhiệm

Sống trong hòa bình không có nghĩa là sống vô trách nhiệm.

Nếu Kim Đồng đã bảo vệ cán bộ bằng chính mạng sống của mình, thì thế hệ hôm nay phải biết bảo vệ những giá trị mà cha ông để lại.

Đó là bảo vệ Tổ quốc.

Bảo vệ cộng đồng.

Tôn trọng pháp luật.

Sống có trách nhiệm.

Không thờ ơ trước những vấn đề của xã hội.

Và đối với mỗi người trẻ, đó còn là học tập, rèn luyện để trở thành những công dân có ích.

Nếu ngày trước Kim Đồng dùng đôi chân nhỏ bé của mình để đưa cán bộ qua núi rừng, thì hôm nay những người trẻ có thể dùng tri thức, khoa học, công nghệ và sức sáng tạo để góp phần xây dựng đất nước.

Hình thức thay đổi.

Nhưng tinh thần cống hiến thì không thay đổi.

Nếu Kim Đồng trở về hôm nay

Nếu một ngày Kim Đồng trở lại bản Nà Mạ, có lẽ cậu sẽ không nhận ra nơi mình từng sống.

Những con đường đã khác.

Những ngôi nhà đã khác.

Cuộc sống của đồng bào đã khác.

Và điều quan trọng nhất:

Không còn những toán lính Pháp đi lùng bắt cán bộ.

Không còn những đứa trẻ phải làm giao liên trong bí mật.

Không còn tiếng súng giữa núi rừng.

Có lẽ cậu sẽ nhìn thấy những em nhỏ đang đến trường.

Có những em mang trên vai chiếc cặp sách.

Có những em cười đùa bên bạn bè.

Có những em được cha mẹ đưa đến trường.

Có lẽ Kim Đồng sẽ đứng nhìn rất lâu.

Và nếu có thể nói một điều, có lẽ cậu sẽ nói:

“Các bạn hãy học thật tốt. Hãy sống thật vui. Hãy làm cho đất nước này ngày càng tốt đẹp hơn.”

Bởi đó chính là điều mà một người đã hy sinh tuổi thơ của mình có quyền mong muốn nhất cho những đứa trẻ đến sau.

Một người anh hùng không cần tuổi trưởng thành

Kim Đồng đã chứng minh một điều mà lịch sử nhiều lần khẳng định:

Tuổi tác không quyết định lòng yêu nước.

Một người 14 tuổi vẫn có thể có trách nhiệm với đất nước.

Một người rất nhỏ bé vẫn có thể làm nên một việc lớn lao.

Một người không có vũ khí vẫn có thể góp phần bảo vệ cách mạng.

Nhưng câu chuyện ấy cũng nhắc chúng ta một điều khác:

Không nên lãng mạn hóa chiến tranh.

Kim Đồng trở thành anh hùng bởi cậu đã sống trong một hoàn cảnh mà trẻ em không đáng phải sống.

Sự hy sinh của cậu không phải điều chúng ta mong muốn lặp lại.

Điều chúng ta cần tiếp nối là lòng dũng cảm, tinh thần trách nhiệm và tình yêu quê hương, chứ không phải sự đau thương của chiến tranh.

Đó mới là cách nhìn đầy đủ và nhân văn nhất về Kim Đồng.

Ngọn lửa từ một cậu bé

Có những ngọn lửa bắt đầu từ những điều rất lớn.

Nhưng cũng có những ngọn lửa bắt đầu từ một trái tim rất nhỏ.

Trái tim của một cậu bé 14 tuổi.

Kim Đồng đã sống giữa núi rừng Cao Bằng trong những năm tháng khắc nghiệt nhất.

Cậu nhận nhiệm vụ.

Cậu hoàn thành nhiệm vụ.

Và cậu hy sinh.

Không một lời than trách.

Không có cơ hội để nhìn thấy thành quả của những gì mình đã làm.

Nhưng ngọn lửa ấy đã được truyền lại.

Từ thế hệ thiếu nhi này đến thế hệ thiếu nhi khác.

Từ bản Nà Mạ đến mọi miền đất nước.

Tên Kim Đồng trở thành một phần của tuổi thơ Việt Nam.

Lời kết – Hãy để Kim Đồng được sống lại trong hòa bình

Có một nghịch lý rất đẹp:

Kim Đồng được nhớ đến bởi một tuổi thơ đã mất.

Nhưng ý nghĩa lớn nhất của việc nhớ về Kim Đồng là bảo vệ tuổi thơ của những đứa trẻ hôm nay.

Để không một đứa trẻ nào phải cầm súng.

Không một đứa trẻ nào phải làm giao liên giữa vòng vây của quân thù.

Không một đứa trẻ nào phải nhìn thấy người thân hy sinh vì chiến tranh.

Để mỗi đứa trẻ được đến trường.

Được vui chơi.

Được ước mơ.

Được lớn lên.

Và được tự mình viết tiếp câu chuyện cuộc đời.

Đó có lẽ là món quà đẹp nhất mà chúng ta có thể dành cho Kim Đồng.

Bởi cậu đã gửi lại tuổi thơ của mình cho đất nước.

Còn chúng ta có trách nhiệm biến sự hy sinh ấy thành một tương lai nơi trẻ em được sống trong hòa bình.

Hơn 80 năm đã trôi qua kể từ ngày cậu bé Nông Văn Dền ngã xuống.

Những con đường núi vẫn xanh.

Những dòng suối vẫn chảy.

Bản Nà Mạ vẫn còn đó.

Và tên Kim Đồng vẫn được gọi lên bởi hàng triệu thiếu nhi Việt Nam.

Một cậu bé 14 tuổi đã đi vào lịch sử.

Không phải bởi cậu đã sống thật lâu.

Mà bởi trong 14 năm ngắn ngủi ấy, cậu đã biết sống vì người khác.

Và có lẽ đó là câu chuyện đẹp nhất của “thời hoa lửa”:

Có những đứa trẻ đã gửi lại tuổi thơ cho Tổ quốc, để những đứa trẻ hôm nay được nhận lại một tuổi thơ trong hòa bình.

Kim Đồng – cậu bé của núi rừng Cao Bằng – đã đi qua cuộc đời như một tia sáng.

Tia sáng ấy không chói lòa.

Nhưng đủ để nhiều thế hệ nhìn thấy con đường phía trước:

Sống có trách nhiệm.
Biết yêu quê hương.
Biết bảo vệ điều tốt đẹp.
Và biết trân trọng hòa bình.

Cậu bé năm xưa đã không còn.

Nhưng ngọn lửa trong trái tim cậu,

vẫn còn cháy.