CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA - Lãnh tụ Khởi nghĩa Đinh Công Tráng

I. THÔNG TIN NHÂN VẬT

Họ và tên: Đinh Công Tráng.

Năm sinh: 1842 - Năm mất: 1887.

Quê quán: Thanh Liêm, Hà Nam.

Sự kiện: Xây dựng và chỉ huy Cứ điểm Ba Đình (Nga Sơn, Thanh Hóa).

Đặc điểm: Bậc thầy về kiến trúc quân sự phòng ngự.

II. CÂU CHUYỆN LỊCH SỬ:

LŨY TRE XANH VÀ PHÁO ĐÀI BẤT KHẢ XÂM PHẠM

Năm 1886, phong trào Cần Vương bùng nổ dữ dội. Khác với lối đánh du kích ẩn nấp trong rừng sâu, Đinh Công Tráng – một cựu cai tổng có tài quân sự xuất chúng – đã quyết định xây dựng một căn cứ kháng chiến quy mô lớn ngay tại vùng đồng bằng Nga Sơn (Thanh Hóa). Đó là Căn cứ Ba Đình, được bao bọc bởi 3 ngôi làng: Thượng Thọ, Mậu Thịnh và Mỹ Khê.

Kỹ thuật xây dựng pháo đài Ba Đình của Đinh Công Tráng khiến các tướng lĩnh quân đội Pháp, được đào tạo từ các trường võ bị châu Âu, cũng phải há hốc mồm kinh ngạc. Ông không dùng gạch đá, xi măng, mà dùng chính những vật liệu mộc mạc của làng quê Việt Nam: Bùn, rơm rạ và tre gai. Ông cho đắp một vòng thành đất cao 3 mét, rộng hàng mét, trộn bùn với rơm rạ dầm chặt khiến đạn pháo bắn vào cũng không vỡ mà chỉ găm lại. Bên ngoài thành đất là một rào tre gai khổng lồ, ken đặc đan chéo vào nhau, tiếp đến là một hào sâu cắm đầy chông nhọn, ngập nước. Bên trong thành, hệ thống giao thông hào chằng chịt kết nối các hầm chiến đấu, giúp nghĩa quân di chuyển an toàn dưới làn đạn.

Từ cuối năm 1886 đến đầu năm 1887, quân Pháp huy động lực lượng lớn nhất từ trước đến nay ở Đông Dương, gồm hàng ngàn quân bộ binh, pháo binh và pháo hạm, mở nhiều đợt tấn công điên cuồng vào Ba Đình. Pháo binh Pháp nã đạn xối xả làm rung chuyển mặt đất, nhưng lũy tre xanh và thành đất trộn rơm vẫn sừng sững đứng vững. Mỗi khi lính Pháp xông lên, chúng lập tức bị vướng vào hàng rào tre gai và bị nghĩa quân từ trong lỗ châu mai bắn hạ hàng loạt. Suốt một tháng trời, đạo quân thiện chiến của Pháp bất lực, tổn thất nặng nề trước "pháo đài bùn" của Đinh Công Tráng. Chỉ đến khi Pháp dùng thủ đoạn tàn độc: Phun dầu hỏa đốt cháy hàng rào tre gai, nghĩa quân mới buộc phải mở đường máu rút lui. Sau đó, Đinh Công Tráng hy sinh trong một trận phục kích tại Nghệ An, nhưng căn cứ Ba Đình mãi mãi là đỉnh cao của nghệ thuật phòng ngự chiến tranh nhân dân.

III. CẢM NHẬN CỦA TÁC GIẢ

Đinh Công Tráng đã viết nên một bản hùng ca từ đất bùn và tre ngà. Ông chứng minh rằng, trí thông minh của người Việt có thể tạo ra những hệ thống phòng ngự lợi hại ngay từ những vật liệu giản dị nhất của quê hương. Lũy tre xanh không chỉ giữ làng, mà đã hóa thành thành lũy giữ nước. Câu chuyện Ba Đình dạy chúng ta bài học về sự sáng tạo, tận dụng mọi nguồn lực có sẵn quanh mình để tạo nên sức mạnh tự vệ vững chắc nhất.