Câu chuyện thời hoa lửa Lý Tự Trọng

Ông sinh ngày 20 tháng 10 năm 1914 [1] tại làng Bản Mạy , tỉnh Nakhon

Phanom - Thái Lan. Quê gốc ông ở xã Thạch Minh, huyện Thạch Hà,

tỉnh Hà Tĩnh (nay thuộc xã Việt Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh). Cha ông là Lê Hữu

Đạt, mẹ là Nguyễn Thị Sờm, đều là những Việt kiều sống ở Nakhon; họ gốc của ông vốn

là Lê Hữu song đến đời ông thì được đặt thành Lê Văn. Ông có đông anh chị em gồm: Lê

Văn Đại, Lê Văn Tăng, Lê Văn Năng, Lê Thị Sáu, Lê Thị Bảy,...

Năm 1923, chỉ mới 10 tuổi, Lý Tự Trọng được sang Trung Quốc học tập và hoạt động

trong Hội Thanh niên Cách mạng đồng chí . Năm 1926, ông về nước hoạt động với nhiệm

vụ thành lập đoàn Thanh niên Cộng sản Đông Dương và làm liên lạc cho Xứ ủy Nam

Kỳ với Đảng Cộng sản Việt Nam .

Ngày 9 tháng 2 năm 1931, trong buổi kỷ niệm gặp mặt một năm cuộc khởi nghĩa Yên

Bái tổ chức tại Sài Gòn , Lý Tự Trọng đã bắn chết viên mật thám Le Grand để bảo vệ diễn

giả Phan Bôi đang diễn thuyết tại quảng trường Lareni. Tuy nhiên, sau đó ông đã bị bắt

giam vào Khám Lớn và bị kết án tử hình ngày 21 tháng 11 năm 1931 khi mới 17 tuổi. Sự

kiện này làm dấy lên một phong trào đấu tranh mạnh mẽ ở Khám Lớn khiến từ đó cai

ngục tại đây luôn gọi Lý Tự Trọng là "Ông Nhỏ". [2]

Vinh danh

Nhà thờ Lý Tự Trọng được xây trên nền nhà tổ tiên của dòng họ Lê tại xã Việt Tiến,

huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh (nay thuộc xã Việt Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh). Lý Tự Trọng

được Ban Bí thư Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh công nhận là

người Đoàn viên đầu tiên với tấm thẻ Đoàn viên danh dự số 1. [3] Tên của ông đã được đặt

cho tên của một giải thưởng của Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí

Minh dành trao tặng cho thanh niên. [4] Ngoài ra, tên ông cũng được đặt cho nhiều trường

học và con đường ở Việt Nam.

Câu nói

“ Tôi hành động không phải là không suy nghĩ. Tôi hiểu việc tôi làm. Tôi làm vì

”

mục đích cách mạng. Tuy tôi chưa đến tuổi thành niên thật, nhưng tôi đủ trí

khôn để hiểu rằng con đường của thanh niên chỉ có thể là con đường cách

mạng và không thể là con đường nào khác. Tôi tin rằng nếu các ông suy nghĩ

kỹ thì các ông cũng cần phải giải phóng dân tộc, giải phóng những người cần

lao như tôi đã làm.

Mộ phần

Theo thông tin của hội đồng hương Hà Tĩnh tại Thành phố Hồ Chí Minh, mộ của liệt sĩ

Lý Tự Trọng "được tìm thấy tại công viên Lê Thị Riêng" [5] . Còn theo một số thông tin địa

phương thì được tìm thấy dưới một ngôi nhà 3 tầng ở Thành phố Hồ Chí Minh, gần khu

vực tìm thấy mộ cố tổng bí thư Trần Phú .

Lý Tự Trọng – Bản hùng ca tuổi mười bảy

Giữa dòng chảy hào hùng của lịch sử dân tộc, có những cái tên dù chỉ xuất hiện trong

khoảnh khắc ngắn ngủi của đời người nhưng lại tỏa sáng bất tử qua năm tháng. Lý Tự

Trọng – người con của quê hương Hà Tĩnh – là một trong những biểu tượng như thế. Anh

đã sống, chiến đấu và hiến dâng tuổi xuân của mình cho lý tưởng cách mạng khi chưa

tròn 18 tuổi, để lại một dấu ấn sâu đậm về lòng yêu nước, ý chí kiên cường và tinh thần

bất khuất của người thanh niên Việt Nam.

Sinh ra nơi đất khách – bản Mạy, vùng biên giới giữa Lào và Thái Lan – trong bối cảnh

gia đình phải ly hương để tránh sự đàn áp của thực dân, Lý Tự Trọng (tên thật là Lê Hữu

Trọng) sớm được nuôi dưỡng trong môi trường giàu truyền thống yêu nước. Tuổi thơ của

anh không gắn với sự bình yên, mà là những câu chuyện về chí khí quật cường, về khát

vọng giành lại độc lập cho dân tộc. Được học tập trong các lớp học do những nhà yêu

nước tổ chức, rồi tiếp tục trau dồi ngoại ngữ, anh sớm bộc lộ trí tuệ sắc sảo và tinh thần

cầu tiến hiếm có.

Bước ngoặt cuộc đời đến vào năm 1926, khi Lê Hữu Trọng được lựa chọn sang Quảng

Châu để đào tạo, chuẩn bị cho sự nghiệp cách mạng. Từ đây, anh mang tên mới – Lý Tự

Trọng – một cái tên sẽ đi vào lịch sử. Trưởng thành giữa những biến động dữ dội của

phong trào cách mạng, anh nhanh chóng trở thành một chiến sĩ trẻ tuổi nhưng đầy bản

lĩnh, đảm nhận những nhiệm vụ quan trọng trong hệ thống liên lạc của tổ chức Đảng tại

Sài Gòn – Chợ Lớn.

Trong vai một công nhân nhặt than tại bến Nhà Rồng với bí danh “Trọng Con”, anh âm

thầm hoạt động giữa lòng địch. Công việc nguy hiểm, áp lực nặng nề, nhưng người thanh

niên ấy vẫn hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ, góp phần quan trọng vào việc kết nối các

cơ sở cách mạng và chuẩn bị cho sự ra đời của tổ chức thanh niên cộng sản.

Đỉnh cao của tinh thần quả cảm được khắc họa rõ nét vào ngày 8/2/1931. Trong một

cuộc мит tinh chớp nhoáng nhằm tố cáo tội ác thực dân, khi đồng chí bị đe dọa bởi mật

thám Pháp, Lý Tự Trọng đã không do dự. Phát súng của anh không chỉ cứu đồng đội mà

còn vang lên như lời tuyên bố đanh thép về ý chí phản kháng của dân tộc Việt Nam.

Bị bắt sau đó, anh phải chịu đựng những đòn tra tấn tàn bạo nhất của kẻ thù. Nhưng tất

cả đều vô nghĩa trước ý chí sắt đá của người chiến sĩ trẻ. Trước những lời dụ dỗ về một

cuộc sống sung túc nơi xứ người, anh dứt khoát từ chối: “Ta sinh ra không phải để ăn thứ

thức ăn ấy.” Đó không chỉ là lời đáp trả, mà còn là tuyên ngôn về nhân cách và lý tưởng

sống.

Tại phiên tòa, đối diện với án tử hình khi tuổi đời còn rất trẻ, Lý Tự Trọng không hề

run sợ. Anh biến vành móng ngựa thành diễn đàn để khẳng định niềm tin cách mạng, để

gửi gắm thông điệp bất diệt:

“Con đường của thanh niên chỉ có thể là con đường cách mạng, không thể là con đường

nào khác.”

Rạng sáng ngày 21/11/1931, khi lưỡi dao tử thần khép lại cuộc đời ngắn ngủi của anh,

tiếng hô “Việt Nam! Việt Nam!” vẫn vang vọng giữa không gian, như một lời thề gửi lại

cho muôn thế hệ mai sau. Anh ra đi khi mới 17 tuổi – cái tuổi của những ước mơ còn

dang dở – nhưng lý tưởng mà anh theo đuổi thì trường tồn vĩnh viễn.

Ngay cả những người ngoại quốc như nhà báo Pháp André Violis cũng không khỏi

khâm phục trước khí phách phi thường ấy. Họ nhìn thấy ở người thanh niên Việt Nam

một vẻ đẹp vượt lên trên huyền thoại – vẻ đẹp của lòng yêu nước thuần khiết và ý chí

không khuất phục.

Hơn một thế kỷ đã trôi qua, nhưng tên tuổi Lý Tự Trọng vẫn sống mãi trong trái tim

dân tộc. Anh không chỉ là niềm tự hào của Hà Tĩnh, mà còn là ngọn lửa truyền cảm hứng

cho bao thế hệ thanh niên Việt Nam. Trong một thời đại mới, khi đất nước không còn

tiếng súng chiến tranh, trách nhiệm của tuổi trẻ hôm nay chính là tiếp bước con đường

anh đã chọn – sống có lý tưởng, học tập không ngừng và cống hiến hết mình cho Tổ

quốc.

Lý Tự Trọng – một cuộc đời ngắn ngủi, nhưng là bản hùng ca bất tử của lòng yêu nước

và khát vọng tự do.