CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA LÝ TỰ TRỌNG – TUỔI 17 VÀ CON ĐƯỜNG KHÔNG CÓ ĐƯỜNG LUI Tác giả: Lý Hoàng Hải

Người thiếu niên đi tìm một con đường

Năm 1926, khi nhiều bạn bè cùng trang lứa còn đang sống trong những ngày tháng của tuổi thiếu niên, Lý Tự Trọng đã rời gia đình sang Quảng Châu.

Ở đó, anh được học tập, rèn luyện và tham gia hoạt động trong môi trường cách mạng.

Quảng Châu những năm ấy là một trong những địa điểm quan trọng đối với phong trào cách mạng Việt Nam.

Tại đây, những thanh niên Việt Nam yêu nước được đào tạo, được tiếp cận tư tưởng cách mạng và được chuẩn bị cho một nhiệm vụ lớn hơn:

trở về Việt Nam, xây dựng lực lượng và chuẩn bị cho tương lai của dân tộc.

Lý Tự Trọng là một trong những thiếu niên được lựa chọn.

Anh học tập.

Anh rèn luyện.

Anh làm công tác liên lạc.

Và quan trọng hơn, anh trưởng thành rất nhanh trong một thời đại mà mỗi người trẻ đều phải lựa chọn mình sẽ đứng về phía nào.

Trở về giữa lòng Sài Gòn

Năm 1929, Lý Tự Trọng được cử về nước hoạt động tại Sài Gòn – Chợ Lớn.

Nhiệm vụ của anh là làm công tác liên lạc, kết nối giữa các tổ chức cách mạng và hỗ trợ xây dựng lực lượng thanh niên. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia ghi nhận anh được giao nhiệm vụ vận động, tập hợp thanh niên trong các nhà máy, trường học để xây dựng tổ chức thanh niên cộng sản.

Sài Gòn khi ấy không phải một thành phố bình yên.

Thực dân Pháp tăng cường đàn áp.

Mạng lưới mật thám hoạt động khắp nơi.

Mỗi cuộc gặp gỡ phải được giữ bí mật.

Mỗi lá thư, mỗi tài liệu, mỗi chuyến đi đều có thể trở thành bằng chứng khiến một người phải đối diện với nhà tù và cái chết.

Nhưng Lý Tự Trọng vẫn đi.

Một chàng trai chưa đầy 17 tuổi.

Mang trên vai một nhiệm vụ mà người lớn cũng phải đối mặt với hiểm nguy.

Ngày tiếng súng vang lên

Ngày 8/2/1931, một cuộc mít tinh được tổ chức tại Sài Gòn nhân dịp kỷ niệm cuộc khởi nghĩa Yên Bái.

Lý Tự Trọng được giao nhiệm vụ bảo vệ cán bộ diễn thuyết.

Khi thực dân Pháp tìm cách đàn áp cuộc mít tinh, tình thế trở nên nguy hiểm.

Trong khoảnh khắc quyết định ấy, Lý Tự Trọng đã nổ súng vào tên mật thám Le Grand để bảo vệ đồng chí của mình.

Sau đó, anh bị bắt.

Một tiếng súng.

Một khoảnh khắc.

Nhưng nó đã đưa người thanh niên 16 tuổi ấy vào một con đường mà anh biết rất rõ có thể không có ngày trở về.

Những ngày trong Khám Lớn

Từ ngày bị bắt, Lý Tự Trọng trở thành mục tiêu của những cuộc thẩm vấn liên tiếp.

Thực dân Pháp muốn biết tổ chức cách mạng.

Muốn biết đồng chí của anh.

Muốn biết những cơ sở bí mật.

Muốn biến một người thanh niên thành một mắt xích để lần ra cả một mạng lưới.

Nhưng họ đã thất bại.

Tra tấn không khuất phục được anh.

Dụ dỗ không mua chuộc được anh.

Đe dọa không làm anh sợ hãi.

Bởi phía sau những câu hỏi của kẻ thù là một niềm tin mà Lý Tự Trọng đã lựa chọn từ rất sớm:

Đất nước phải được độc lập.

Anh không chiến đấu vì một lợi ích cá nhân.

Anh cũng không chiến đấu để được người đời nhớ tên.

Anh chiến đấu vì một tương lai mà chính anh có thể sẽ không bao giờ được nhìn thấy.

Phiên tòa của một người 17 tuổi

Ngày 18/4/1931, Tòa Thượng thẩm Sài Gòn đưa Lý Tự Trọng ra xét xử và kết án tử hình.

Một phiên tòa.

Một bị cáo còn quá trẻ.

Một người chưa kịp sống hết tuổi thanh xuân.

Có người muốn biện hộ rằng anh còn nhỏ tuổi, hành động chưa đủ suy nghĩ.

Nhưng Lý Tự Trọng không chấp nhận cách nhìn ấy.

Anh đứng lên.

Và nói về lựa chọn của mình.

Câu nói của anh sau này trở thành một trong những lời nói bất hủ của tuổi trẻ Việt Nam:

“Con đường của thanh niên chỉ có thể là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác.”

Đó không chỉ là một câu nói.

Đó là lời tuyên bố về lý tưởng của một người thanh niên trước cái chết.

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia xác nhận câu nói này đã trở thành biểu tượng gắn với tên tuổi Lý Tự Trọng và được nhiều thế hệ thanh niên Việt Nam nhắc lại.

17 tuổi, đứng trước cái chết

Ngày 20/11/1931.

Lý Tự Trọng bị thực dân Pháp đưa đi xử tử tại Sài Gòn.

Anh mới vừa bước qua tuổi 17.

17 tuổi.

Một con số nghe thật nhỏ bé.

Nhưng người thanh niên ấy đã phải đối diện với điều mà rất ít người có thể tưởng tượng ở tuổi mình:

cái chết.

Không còn ngày mai.

Không còn những chuyến đi.

Không còn những người bạn.

Không còn cơ hội được trở về gặp gia đình.

Không còn một cuộc đời bình thường.

Nhưng có lẽ điều khiến kẻ thù lo sợ nhất không phải là một người thanh niên có vũ khí.

Mà là một người thanh niên không còn sợ cái chết.

Bởi khi một con người đã đặt lý tưởng lên trên sự sống của chính mình, sức mạnh tinh thần ấy rất khó bị đánh bại.

Lý Tự Trọng đã bước tới pháp trường như một người chiến sĩ.

Anh ngã xuống.

Nhưng tên tuổi anh không ngã xuống.

Một người không kịp nhìn thấy ngày độc lập

Lý Tự Trọng hy sinh năm 1931.

Cách mạng tháng Tám thành công năm 1945.

Anh không sống đủ lâu để nhìn thấy ngày lá cờ đỏ sao vàng tung bay trong ngày độc lập.

Anh không được nghe Tuyên ngôn Độc lập.

Không được chứng kiến một nước Việt Nam mới ra đời.

Nhưng chính những người như anh đã góp phần tạo nên nền móng tinh thần cho cuộc đấu tranh ấy.

Đó là nghịch lý đẹp mà đau đớn của lịch sử:

Những người gieo hạt đôi khi không được nhìn thấy mùa vàng.

Lý Tự Trọng đã gieo bằng tuổi trẻ của mình.

Và những thế hệ sau đã tiếp tục chăm sóc hạt giống ấy bằng máu, nước mắt và lòng quả cảm.

Từ một người thanh niên đến biểu tượng của tuổi trẻ

Có lẽ điều đặc biệt nhất ở Lý Tự Trọng là anh không chỉ được nhớ đến như một chiến sĩ cách mạng.

Anh trở thành biểu tượng của tuổi trẻ Việt Nam.

Bởi câu chuyện của anh đặt ra một câu hỏi mà hơn 90 năm sau vẫn còn nguyên sức nặng:

Tuổi trẻ để làm gì?

Nếu tuổi trẻ chỉ là những tháng ngày hưởng thụ, nó sẽ trôi qua rất nhanh.

Nếu tuổi trẻ có lý tưởng, có trách nhiệm và biết cống hiến, nó có thể để lại dấu ấn vượt qua cả một đời người.

Lý Tự Trọng đã sống tuổi trẻ của mình theo cách thứ hai.

Anh không có nhiều năm.

Nhưng những năm tháng ngắn ngủi ấy có ý nghĩa.

“Thời hoa lửa” của một thế hệ

Chúng ta thường gọi những năm tháng chiến tranh là “thời hoa lửa”.

Nhưng hoa lửa không chỉ là tiếng súng ngoài chiến trường.

Hoa lửa còn là những thanh niên âm thầm làm nhiệm vụ.

Là những người giao liên.

Là những người hoạt động bí mật.

Là những người bị bắt, bị tra tấn nhưng không khai báo.

Là những người chấp nhận hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ.

Lý Tự Trọng chính là một trong những người như thế.

Anh không có một cuộc đời dài.

Nhưng anh có một tuổi trẻ rất dài trong ký ức dân tộc.

Tuổi trẻ hôm nay và câu hỏi của Lý Tự Trọng

Hôm nay, chúng ta sống trong một đất nước hòa bình.

Một người 17 tuổi có thể đến trường.

Có thể chơi thể thao.

Có thể sử dụng Internet.

Có thể lựa chọn nghề nghiệp.

Có thể ước mơ về tương lai của riêng mình.

Những điều tưởng như bình thường ấy lại chính là những điều mà thế hệ Lý Tự Trọng không có.

Vì vậy, tưởng nhớ anh không có nghĩa là chúng ta phải sống lại những gian khổ của chiến tranh.

Điều quan trọng hơn là sống xứng đáng với sự hy sinh ấy.

Nếu thế hệ Lý Tự Trọng chiến đấu để giành độc lập, thì thế hệ hôm nay phải có trách nhiệm giữ gìn độc lập, xây dựng đất nước và bảo vệ cuộc sống bình yên của nhân dân.

Đối với thanh niên, đó có thể là học tập nghiêm túc.

Là lao động sáng tạo.

Là làm chủ khoa học và công nghệ.

Là sống có trách nhiệm với cộng đồng.

Là không thờ ơ trước những vấn đề của đất nước.

Và đối với những người đang khoác trên mình màu áo của lực lượng Công an nhân dân, đó còn là trách nhiệm bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội và tận tụy phục vụ nhân dân.

Ngày hôm nay không còn những trận chiến như thời Lý Tự Trọng.

Nhưng những thử thách mới vẫn tồn tại.

Và đất nước vẫn cần những người trẻ có bản lĩnh.

Nếu Lý Tự Trọng đứng trước chúng ta hôm nay

Có đôi khi tôi tự hỏi:

Nếu Lý Tự Trọng có thể trở lại hôm nay, anh sẽ nói gì với những người trẻ?

Có lẽ anh sẽ không yêu cầu chúng ta phải làm những điều quá lớn lao.

Anh có thể chỉ hỏi:

“Các bạn đã sống tuổi trẻ của mình có ý nghĩa chưa?”

Bởi lý tưởng không nhất thiết phải bắt đầu từ những điều vĩ đại.

Nó có thể bắt đầu từ một người học sinh cố gắng học tập.

Một người công nhân làm việc có trách nhiệm.

Một cán bộ tận tụy với công việc.

Một chiến sĩ giữ bình yên cho nhân dân.

Một thanh niên dám sáng tạo, dám cống hiến và dám chịu trách nhiệm.

Mỗi người một vị trí.

Mỗi người một nhiệm vụ.

Nhưng nếu cùng hướng về lợi ích chung của đất nước và nhân dân, thì đó chính là cách thế hệ hôm nay tiếp nối ngọn lửa mà Lý Tự Trọng đã để lại.

Ngọn lửa tuổi 17

Có những ngọn lửa cháy lên rồi tắt.

Có những ngọn lửa càng qua thời gian càng sáng.

Ngọn lửa Lý Tự Trọng thuộc về loại thứ hai.

Anh hy sinh khi mới 17 tuổi.

Nhưng hơn 90 năm qua, mỗi khi tháng Ba về, mỗi khi nhắc đến tuổi trẻ, mỗi khi một thế hệ thanh niên đứng trước lựa chọn giữa sống cho riêng mình và sống có trách nhiệm với cộng đồng, cái tên Lý Tự Trọng lại được nhắc đến.

Không phải để thần tượng hóa quá khứ.

Mà để nhắc chúng ta rằng:

Tuổi trẻ chỉ thực sự có ý nghĩa khi con người biết mình sống vì điều gì.

Lý Tự Trọng đã biết.

Và anh đã lựa chọn.

Lời kết – Con đường vẫn tiếp tục

17 tuổi.

Một tuổi đời quá trẻ để nói lời vĩnh biệt.

Nhưng lại đủ trưởng thành để một người lựa chọn con đường mình tin là đúng.

Lý Tự Trọng đã bước lên con đường ấy.

Anh đi qua Quảng Châu.

Trở về Sài Gòn.

Hoạt động giữa vòng vây của kẻ thù.

Đứng trước phiên tòa.

Và cuối cùng bước tới pháp trường.

Anh không được nhìn thấy ngày độc lập.

Nhưng những thế hệ sau đã nhìn thấy.

Anh không được sống trong hòa bình.

Nhưng chúng ta đang sống trong hòa bình.

Anh không được có một tuổi thanh xuân bình thường.

Nhưng tuổi thanh xuân của anh đã trở thành một phần ký ức không thể phai mờ của dân tộc.

Bởi vậy, mỗi khi nhắc đến Lý Tự Trọng, chúng ta không chỉ nhắc đến một người anh hùng.

Chúng ta đang nhắc đến một lời nhắn gửi của lịch sử dành cho tuổi trẻ hôm nay:

Đừng để tuổi trẻ trôi qua vô nghĩa.

Và hơn 90 năm sau ngày anh ngã xuống, câu nói ấy vẫn vang lên:

“Con đường của thanh niên chỉ có thể là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác.”

Con đường hôm nay không còn là con đường của những người thanh niên phải cầm súng trong bóng tối.

Đó là con đường của tri thức, trách nhiệm, cống hiến, sáng tạo và phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân.

Con đường ấy vẫn tiếp tục.

Và ở đâu đó trong bước chân của những người trẻ hôm nay, vẫn có một chàng trai 17 tuổi đang đi cùng chúng ta.

Lý Tự Trọng.

Người đã gửi lại tuổi 17 cho lịch sử.

Và gửi lại cho các thế hệ mai sau một ngọn lửa:

Ngọn lửa của tuổi trẻ không khuất phục.