CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA “MẸ SUỐT – NGƯỜI MẸ TRÊN DÒNG NHẬT LỆ”

Tôi gặp Mẹ Suốt lần đầu vào một buổi chiều cuối thu năm 1967, khi đang cùng các anh em dân quân chuẩn bị vượt sông Nhật Lệ để sang phía bắc thành phố Đồng Hới. Chiến tranh lúc đó ác liệt lắm — bom Mỹ cày nát hai bờ sông, nước Nhật Lệ đục ngầu, đầy những xoáy mạnh vì những quả bom vừa nổ không lâu. Ai cũng bảo: “Chiều ni, có Mẹ Suốt chèo đò đó. Đi chuyến ni là yên tâm!” Tôi tò mò lắm. Nghe tiếng Mẹ từ lâu rồi, nhưng chưa gặp bao giờ.

Lần đầu nhìn thấy Mẹ Mẹ bước ra từ trong căn lều nhỏ sát mép nước. Một người phụ nữ dáng nhỏ, lưng hơi còng, tóc đã bạc nhiều, nhưng đôi mắt thì sáng lạ thường. Mẹ mặc bộ áo nâu giản dị, tay nắm chắc mái chèo, bước đi nhanh nhẹn như chưa từng biết sợ hãi là gì. Giữa tiếng máy bay còn văng vẳng trên đầu, Mẹ mỉm cười với chúng tôi — một nụ cười hiền hậu mà kiên cường: "Mấy chú cứ lên thuyền với Mẹ. Bom đạn ri chớ, mình sợ là tụi hắn mừng." Câu nói làm tôi lạnh sống lưng nhưng cũng ấm mãi trong lòng.

Trên chuyến đò giữa làn bom Chiếc đò nhỏ rẽ nước, còn Mẹ thì đứng ở mũi thuyền, hai tay chắc mái chèo, gương mặt hướng về phía trước. Mỗi lần máy bay Mỹ lao xuống, tiếng bom nổ chát chúa, nước tung lên trắng xóa. Có người bảo phải quay lại, nhưng Mẹ vẫn kiên quyết: "Mấy chú cần sang bờ để đánh giặc thì Mẹ phải đưa. Mẹ còn chèo được thì cứ chèo!" Tôi nhìn xuống đôi tay gầy guộc nhưng mạnh mẽ của Mẹ, mà thấy như đang nhìn vào sức sống của cả một vùng đất. Chèo qua dòng nước dữ, Mẹ Suốt như một cột mốc vững chãi giữa trời bom. Một lần khác, bom nổ ngay sát mạn thuyền. Nước hắt tung vào mặt. Người ngồi sau run lẩy bẩy. Nhưng Mẹ chỉ quay lại, cười: "Cúi thấp xuống chút, rồi lại chèo tiếp, không răng mô!" Lúc ấy, tôi hiểu: chính thần thái ấy — sự can trường của một người mẹ bình thường mà phi thường — đã nâng bước biết bao chiến sĩ qua sông.

Mẹ – người giữ nhịp sống Đồng Hới Ngày ngày, Mẹ Suốt chở bộ đội, dân công, vũ khí, thương bệnh binh… bất kể nắng mưa, bất kể bom đạn. Có hôm, Mẹ chèo gần mười chuyến, áo ướt đẫm vì mồ hôi và nước nhưng chưa một lời than vãn.

Bà con Đồng Hới ai cũng thương Mẹ. Mỗi khi nghe tiếng bom rơi gần bến, mọi người chạy ra hô gọi: “Mẹ ơi, vô trú một lát đã!” Nhưng Mẹ chỉ lắc đầu: “Mấy chú cần Mẹ ngoài ni hơn.” Có lần tôi hỏi: “Mẹ ơi, răng Mẹ không sợ chết?” Mẹ cười hiền: “Mẹ cũng là người, cũng biết sợ chứ. Nhưng mấy chú đi đánh giặc còn không sợ, răng Mẹ lại sợ? Còn sống phút mô, Mẹ làm phút nớ." Những lời giản dị ấy theo tôi đến suốt cuộc đời.

Ngày Mẹ không còn chèo nữa Năm 1968, khi nghe tin Mẹ hy sinh trong một trận bom, tôi lặng người bên bến sông Nhật Lệ. Con nước vẫn trôi, bến cũ còn đó, nhưng hình ảnh người phụ nữ nhỏ bé đứng chèo trong đêm, giữa tiếng bom đạn, như hiện lên rõ mồn một. Đối với tôi, đối với cả quê hương Quảng Bình, Mẹ không chỉ là người lái đò. Mẹ là niềm tin. Mẹ là sức mạnh. Mẹ là biểu tượng của lòng yêu nước, của ý chí không bao giờ chịu khuất phục.

Mẹ trong trái tim thế hệ sau Giờ đây, mỗi khi trở lại bến sông xưa, nhìn dòng Nhật Lệ hiền hòa, tôi lại nhớ Mẹ. Nhớ tiếng chèo khua, nhớ dáng người nhỏ bé giữa trời bom, nhớ nụ cười kiên cường của người mẹ đã đưa cả một thế hệ qua dòng lửa. Với lớp trẻ hôm nay, câu chuyện về Mẹ Suốt không chỉ là một trang sử, mà là một lời nhắc nhở: Có những người bình thường đã làm nên những điều phi thường. Có những người mẹ không cầm súng, nhưng lại trở thành anh hùng. Mẹ Suốt – người mẹ của đất nước – mãi mãi là bông hoa bất tử trên dòng Nhật Lệ, trong trái tim mọi người Việt Nam.