CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG Trần Thị Lành
Trên bờ sông Thạch Hãn mùa lũ đỏ ngầu, nơi bao dòng lịch sử đã lặng lẽ trôi qua, có một người con gái tên Trần Thị Lành, sinh năm 1949, quê ở Triệu Phong, Quảng Trị. Thuở nhỏ Lành mồ côi cha, một tay mẹ nuôi bằng nghề đan lát, rồi khi chiến tranh lan về, căn nhà rơm ven sông trở thành chỗ trú tạm cho những người lính Trường Sơn hành quân qua. Năm 1967, cô gái mười tám tuổi ấy chính thức trở thành giao liên bí mật của huyện, nhận nhiệm vụ đưa thư và dẫn đường cho bộ đội vượt sông, chuyển vũ khí vào vùng giải phóng. Đêm đầu tiên, Lành run đến mức nghe rõ từng nhịp tim trong ngực. Bên kia sông là đồn địch. Ánh pháo sáng quét ngang, tiếng nước vỗ oàm oạp như thở dài của đất, còn cô – tay ôm bó củi như người gánh hàng – trong đó giấu hai khẩu súng K44 bọc lá chuối. Một chiến sĩ áp tai nói khẽ: — Em đi trước. Tụi anh theo sau năm phút. Nếu có gì bất trắc, đừng quay lại. Lành chỉ cười, cái cười nhỏ mà cứng như lưỡi dao. Không có đường lui trong thời cuộc ấy. Cô lội qua lòng sông, nước lạnh buốt, số phận đất nước đặt lên đôi vai gầy vừa mới biết rung lên vì yêu. Ba năm hoạt động, Lành thuộc như lòng bàn tay từng khúc rễ cây, lối tắt, con lạch, từng cây gạo cao nhất có thể quan sát đồn bốt. Có đêm cô phải nằm sát đất hàng giờ để tránh chó nghiệp vụ. Có ngày, dưới bom nổ rền trời, cô dẫn một trung đội đặc công men theo vườn chuối, luồn dưới giao thông hào để tập kích địch. Trong mắt người dân vùng ấy, Lành như chiếc bóng – xuất hiện rồi biến mất giữa lửa đạn, không ai biết rõ cô ở đâu. Tháng 4 năm 1972, khi chiến sự Quảng Trị trở nên ác liệt, Lành nhận nhiệm vụ khó nhất: vận chuyển một tài liệu chiến lược ra Cổ Thành. Nếu rơi vào tay địch, cả tuyến chiến lược đường 560 có thể bị lộ. Tối ấy, mưa tầm tã như trút cả bầu trời, tiếng pháo 130 ly từ bên kia sông xé ngang bầu đêm. Lành ôm tài liệu sát ngực, lao xuống nước. Mỗi nhịp bơi, mỗi hơi thở đều là đánh cược giữa sống và chết. Nửa sông, pháo sáng bùng lên, địch quét đèn pha. Lành chìm người dưới mặt nước, nín hơi, để dòng sông cuốn đi. Đúng lúc tưởng như buông xuôi, một bàn tay kéo cô vào bụi lau rậm – là tổ trinh sát đang chờ. Cô ho sặc sụa, nhưng hai bàn tay vẫn giữ chặt bọc tài liệu như ôm sinh mệnh Tổ quốc. Tài liệu ấy được chuyển đi, góp phần cho chiến dịch phản công sau đó. Nhưng Lành thì không trở về ngay. Vài ngày sau, cô bị thương trong trận đánh phá kho bom địch. Một mảnh đạn cắm vào vai, để lại vết sẹo hằn sâu suốt đời. Cô chỉ nói: — Còn sống là còn đi tiếp. Con gái đất Triệu không biết lùi. Sau giải phóng, Lành trở thành thương binh 2/4, sống lặng lẽ bên bờ sông từng ôm bao xác đồng đội. Mỗi chiều, cô thắp hương cho những người lính đã nằm lại phía bờ bên kia. Dòng Thạch Hãn vẫn chảy, không còn đỏ bởi bom đạn, mà đỏ bởi ký ức không bao giờ tắt. Người ta hỏi sao cô chưa lập gia đình, cô chỉ cười: — Tôi đã hẹn với một người. Anh ấy ở lại bên kia bờ sông, không bao giờ trở về nữa. Ở tuổi ngoài bảy mươi, tóc bạc như sợi lau mùa gió, Lành vẫn xách đôi dép cao su ra bến sông mỗi sáng. Cô ngồi đó, nhìn về phía Thành Cổ, nơi tuổi trẻ của mình gửi lại như ánh lửa đỏ không tàn. Một đời người con gái, không son phấn, không lụa là, chỉ có niềm tin, dòng sông, và Tổ quốc.
Lịch sử không ghi tên Lành trong sử sách, nhưng mỗi con nước chảy qua vẫn như kể lại câu chuyện của cô – một người con gái Việt Nam bình dị mà hóa thành bất tử trong thời hoa lửa.
