CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA NẮNG HẠ TRONG TRÁI TIM NGƯỜI ANH HÙNG TUỔI HAI MƯƠI

Có những cái tên từ nhỏ chúng em đã nghe rất quen. Một con đường đi học mỗi

ngày, một ngôi trường rợp bóng cây bàng, hay một bức tượng đài trang nghiêm đặt giữa

sân trường... Nhưng thành thật mà nói, trước khi bước vào cuộc thi này, cái tên “Quách

Xuân Kỳ” đối với chúng em dường như chỉ là một trang lịch sử in trên giấy trắng mực

đen, trang nghiêm nhưng có phần xa cách. Chỉ đến khi bắt đầu tìm hiểu sâu hơn về anh,

khoảng cách thời gian mới thực sự biến mất.

Thực ra, hành trình đi tìm câu chuyện về anh Quách Xuân Kỳ của nhóm chúng

em không bắt đầu bằng những chuyến đi điền dã xa xôi, mà bắt đầu từ chính những cú

nhấp chuột sau giờ tan học ở lớp 10N Trường THPT Ngô Quyền. Là những đứa học trò

sinh ra trong thời đại số, công cụ quen thuộc nhất của chúng em chính là chiếc màn hình

máy tính và thanh tìm kiếm Internet. Cả nhóm đã dành nhiều đêm cùng nhau lùng sục

qua từng bài báo địa phương đã cũ, những trang tin điện tử của Đoàn Thanh niên, cổng

thông tin lịch sử Đảng bộ Bố Trạch và từng diễn đàn quê hương Quảng Bình. Giữa muôn

vàn thông tin trôi nổi trên mạng xã hội, chúng em cẩn thận đối chiếu từng mốc thời gian,

chắp nối từng mẩu chuyện vụn vặt và những bài viết hoài niệm về anh. Có những khoảnh

khắc rất xúc động diễn ra ngay trước màn hình máy tính, chúng em biết rằng người thân

của anh từng trân trọng lưu giữ một cuốn sổ tay nhỏ – di vật vỏn vẹn chỉ khoảng 30 trang

nhật ký, ghi chép từ ngày 27/3/1947 đến 24/1/1949.

Có lẽ, điều làm cả nhóm chúng em tiếc nuối nhất trong chuyến hành trình này là

chúng em chưa có cơ hội được tận mắt chạm tay vào, được đọc trọn vẹn từng con chữ

trong 30 trang nhật ký vô giá ấy. Nhưng dẫu chưa thể đọc hết từng ngày ghi chép của

anh, chỉ riêng chi tiết về cuốn sổ tay ấy và hai câu thơ anh từng nắn nót viết thật đậm,

thật nổi ở trang đầu cũng đủ làm chúng em lặng người:

“Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ

Mặt trời chân lý chói qua tim...”

Anh Kỳ sinh ra trong một gia đình trí thức nho học yêu nước, là người con thứ

năm trong nhà. Từ nhỏ anh đã mê văn chương, thuộc làu nhiều áng thơ của chí sĩ Phan

Bội Châu và nhà thơ Tố Hữu. Nghe kể đến đây, chúng em bỗng lặng người đi vì xúc

động. Tìm hiểu về hai câu thơ anh chép, chúng em bỗng giật mình tự soi lại chính mình.

Năm 1945, khi tìm thấy “mặt trời chân lý” , người thanh niên trẻ ấy đã hăng hái tham

gia Ủy ban khởi nghĩa giành chính quyền và khi anh vinh dự được đứng vào hàng ngũ

của Đảng, anh mới tròn 19 tuổi – cái tuổi mà thế hệ chúng em hôm nay còn đang hồi

hộp loay hoay trước ngưỡng cửa thi cử, còn đắn đo chọn ngành, chọn nghề. Vậy mà

người thanh niên ấy đã chọn cho mình một con đường dấn thân đầy hiểm nguy vì độc

lập của dân tộc.

Những năm tháng sau đó, khi giặc Pháp quay lại tàn phá quê hương Quảng Bình,

anh liên tục nhận những trọng trách gian lao: phụ trách công tác trinh sát Bố Trạch

(1946), Bí thư Huyện ủy Bố Trạch khi mới 22 tuổi (1948), rồi Tỉnh ủy viên, Bí thư Thị

ủy Đồng Hới (1949). Trong cuốn nhật ký ghi chép từ ngày 27/3/1947 đến 24/1/1949,

giữa muôn vàn gian khổ của những trận càn, những ngày đói rét bám dân xây dựng cơ

sở trong lòng địch, nét chữ của anh vẫn toát lên một tinh thần lạc quan đến kỳ lạ. Không

một lời than vãn, chỉ có niềm tin tuyệt đối vào một ngày mai đất nước sẽ ca khúc khải

hoàn.

Đầu năm 1949, trong một đợt càn khốc liệt, anh rơi vào tay giặc. Chúng em đã

từng rùng mình khi đọc về những đòn tra tấn tàn bạo của quân thù: dùi cui, roi gân bò,

đòn roi trút xuống thân thể người thanh niên mảnh khảnh. Nhưng kẻ thù có thể bẻ gãy

từng khúc xương chứ không thể bẻ gãy được ý chí sắt đá của anh. Ngay trong ngục tối

ẩm thấp, anh cùng các đồng chí bí mật thành lập chi bộ Đảng, trực tiếp làm Bí thư để

tiếp thêm ngọn lửa niềm tin cho các bạn tù.

Bất lực trước một tâm hồn thép, ngày 11/7/1949, giặc Pháp đưa anh ra xử bắn

công khai ngay tại Hoàn Lão. Anh ngã xuống trên chính mảnh đất chôn nhau cắt rốn của

4

mình, khi tuổi đời mới tròn hai mươi ba. Hai mươi ba tuổi – cái tuổi đẹp nhất, rực rỡ

nhất của đời người.

Ngày hôm nay, đứng trước nơi anh từng hy sinh, gió chiều lộng thổi qua những

tán cây bình yên, chúng em tự hỏi: Lấy đâu ra sức mạnh để một chàng trai trẻ có thể

ngẩng cao đầu trước họng súng kẻ thù một cách thanh thản đến thế? Có lẽ câu trả lời

nằm ở hai chữ: LÝ TƯỞNG. Anh và thế hệ thanh niên thời hoa lửa sẵn sàng gác lại

những ước mơ riêng tư, tình cảm cá nhân, sẵn sàng ngã xuống để hàng triệu đứa trẻ sau

này – như chúng em – được cắp sách tới trường dưới một bầu trời trong xanh, không còn

vương khói đạn bom. Khép lại những tư liệu mà chúng em đã tìm hiểu được về anh

Quách Xuân Kỳ, điều đọng lại sâu sắc nhất trong lòng chúng em không chỉ là niềm tự

hào, mà còn là một câu hỏi tự soi lại chính mình: “Chúng mình đã sống xứng đáng với

sự hy sinh ấy chưa?”

Hòa bình không phải là điều tự nhiên mà có, mà được đổi bằng cả tuổi thanh xuân

và máu xương của những người anh hùng như anh. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, mảnh

đất Hoàn Lão hôm nay đã thay da đổi thịt, khoác lên mình màu áo mới của sự đổi mới

và phát triển. Thế nhưng, dấu ấn của anh Quách Xuân Kỳ vẫn luôn hiện diện bất tử trên

đất mẹ. Tên anh được trang trọng đặt cho ngôi trường trọng điểm của thị trấn, và bức

tượng đài của người anh hùng trẻ tuổi vẫn đứng uy nghiêm giữa sân trường rợp bóng

5

cây bàng. Đó không chỉ là sự ghi nhận công lao của một người con ưu tú đối với quê

hương Bố Trạch, mà còn là ngọn đuốc tinh thần soi sáng, nhắc nhở bao thế hệ trẻ Hoàn

Lão hôm nay sống có trách nhiệm, học tập và cống hiến để xứng đáng với sự hy sinh

của thế hệ cha anh.

Giờ đây, mỗi tiếng trống trường vang lên, mỗi trang sách mở ra trong lớp học yên

bình hôm nay đều là thành quả được đánh đổi bằng xương máu và sự hy sinh kiên trung

của những người anh hùng như anh. Chúng em nhận ra rằng, biết ơn thế hệ đi trước

không nằm ở những lời nói sáo rỗng hay những bài văn hoa mỹ, mà phải bắt đầu từ

những hành động nhỏ nhất mỗi ngày: là sự nghiêm túc trong từng giờ học, là dũng cảm

vượt qua sự lười biếng của bản thân, là biết yêu thương gia đình, sống tử tế và nuôi

dưỡng khát vọng cống hiến để dựng xây quê hương ngày một giàu đẹp.

Ngọn lửa “Từ ấy” trong trái tim anh Quách Xuân Kỳ năm xưa không bao giờ tắt.

Ngọn lửa ấy vẫn đang âm thầm sưởi ấm và thắp sáng lý tưởng sống cho thế hệ học trò

chúng em hôm nay và mai sau.