Câu chuyện thời hoa lửa Ngôi trường gieo hạt giống cách mạng

Vào những năm cuối thập niên 1920, vùng đất Vĩnh Xương vẫn chìm trong bóng tối của ách thống trị thực dân phong kiến. Người dân quanh năm "bán mặt cho đất, bán lưng cho trời" nhưng vẫn không đủ ăn. Hết thuế thân, thuế ruộng, thuế chợ đến những khoản đóng góp vô lý khác khiến cuộc sống ngày càng cơ cực.

Trong hoàn cảnh đó, một người chí sĩ yêu nước đã tìm đến vùng đất Vĩnh Hòa – Vĩnh Xương. Đó là Nguyễn Quang Diêu, một nhà nho giàu lòng yêu nước quê ở Cao Lãnh.

Bề ngoài, ông chỉ là một người dạy học và nghiên cứu lễ nhạc. Nhưng bên trong trái tim người thầy ấy luôn đau đáu nỗi lo mất nước.

Sau khi đến Vĩnh Hòa, ông thường xuyên gặp gỡ các nhà nho yêu nước như ông Phan Thành Tựu và thầy Mười Dư. Những cuộc trò chuyện ban đầu chỉ xoay quanh chuyện học hành, lễ nghĩa, nhưng dần dần đã trở thành những buổi trao đổi về vận mệnh dân tộc.

Ông kể cho thanh niên trong vùng nghe về những cuộc đấu tranh chống áp bức trên thế giới, về tinh thần yêu nước của dân tộc Việt Nam và khát vọng giành lại độc lập.

Nhận thấy cần có một nơi để tập hợp thanh niên, Nguyễn Quang Diêu đã khéo léo xin phép chính quyền thực dân cho mở một ngôi trường dạy lễ nhạc tại xã Vĩnh Hòa.

Quan huyện và tỉnh trưởng tưởng rằng đây chỉ là một ngôi trường bình thường nên đồng ý ngay.

Nhưng họ không biết rằng phía sau những bài học lễ nhạc ấy là những bài học về lòng yêu nước.

Mỗi ngày, nhiều thanh niên từ Vĩnh Hòa, Tân An và Vĩnh Xương tìm đến học.

Trong số đó có những người sau này trở thành cán bộ cách mạng như Trần Văn Sóc và Lâm Phú Thệ.

Những buổi học thường bắt đầu bằng thơ văn.

Nguyễn Quang Diêu đọc cho học trò nghe những vần thơ nói về nỗi nhục mất nước, về cảnh nhân dân lầm than dưới ách thực dân.

Rồi ông nhẹ nhàng hỏi:

— Các con có thấy đau lòng khi quê hương mình bị người khác cai trị không?

Cả lớp im lặng.

Nhưng trong ánh mắt của những thanh niên trẻ tuổi đã bắt đầu xuất hiện ngọn lửa của lòng yêu nước.

Ngày qua ngày, ngôi trường nhỏ ấy trở thành nơi gieo những hạt giống đỏ đầu tiên trên quê hương Vĩnh Xương.

Đến năm 1929, từ những thanh niên được giác ngộ ấy, Chi hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên xã Vĩnh Xương được thành lập.

Các hội viên không hoạt động công khai mà tổ chức những hội đổi công, hội giúp người nghèo, hội lợp nhà, hội cấy lúa...

Bề ngoài là hoạt động tương trợ dân nghèo.

Nhưng bên trong là nơi tuyên truyền tư tưởng cách mạng và tập hợp quần chúng.

Từ những cuộc gặp gỡ giản dị ấy, phong trào yêu nước ở Vĩnh Xương ngày càng phát triển mạnh mẽ.

Nhiều người dân từ chỗ cam chịu đã bắt đầu nhận thức được con đường đấu tranh giải phóng dân tộc.

Ngôi trường nhỏ năm nào không có tiếng súng, không có chiến hào, nhưng đã làm nên một việc vô cùng lớn lao: gieo những hạt mầm cách mạng đầu tiên trên vùng đất Vĩnh Xương.

Và chính từ những hạt mầm đỏ ấy, phong trào cách mạng địa phương đã từng bước trưởng thành, góp phần viết nên những trang sử hào hùng của quê hương trong những năm tháng hoa lửa sau này