CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA NGỌN LỬA TỪ MÁI ĐÌNH TẾ XUYÊN
CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA
NGỌN LỬA TỪ MÁI ĐÌNH TẾ XUYÊN
Có những trang lịch sử được lưu giữ trong sách. Cũng có những trang lịch sử nằm ngay giữa làng quê, trong một mái đình, một ngôi chùa mà chúng em vẫn nghe tên nhưng chưa hiểu hết những câu chuyện phía sau. Khi tìm hiểu về Đình Xuyên, Gia Lâm, Hà Nội, em biết đến đình Tế Xuyên và dấu ấn hoạt động cách mạng của đồng chí Lê Quang Đạo tại nơi đây. Từ những dòng tư liệu ấy, em thêm hiểu rằng lịch sử dân tộc cũng được viết nên từ những địa điểm gần gũi với cuộc sống hôm nay.
Theo tư liệu giới thiệu về đình, miếu Tế Xuyên và chùa Linh Quang Phòng đăng trên Tạp chí Người Hà Nội, đình Tế Xuyên từng là nơi in ấn tài liệu cách mạng trong những năm 1941–1942. Nơi đây gắn với hoạt động của đồng chí Lê Quang Đạo khi làm Bí thư Ban cán sự Đảng huyện Từ Sơn, sau đó là Bí thư Ban cán sự Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh.
Điều khiến em suy nghĩ nhiều là công việc in tài liệu giữa hoàn cảnh hoạt động cách mạng phải giữ bí mật. Ngày nay, chúng em có thể dễ dàng đọc một cuốn sách, in một trang giấy hay chia sẻ một thông tin. Nhưng trong những năm tháng ấy, việc làm ra và chuyển đi những trang tài liệu cách mạng là công việc đầy hiểm nguy. Đằng sau mỗi trang giấy là trách nhiệm, sự cẩn trọng và lòng dũng cảm của những người tham gia.
Tư liệu không kể cụ thể ai đã in từng trang giấy, ai đã mang tài liệu rời mái đình. Em cũng chưa biết tên của tất cả những người từng góp sức tại đây. Nhưng chính điều đó khiến em mong muốn được tìm hiểu thêm. Bởi phía sau một địa điểm được ghi trong lịch sử luôn là những con người có thật, những công việc có thật và những đóng góp cần được ghi nhớ.
Câu chuyện về đồng chí Lê Quang Đạo hoạt động tại Tế Xuyên giúp em hình dung rõ hơn ý nghĩa của việc gây dựng cơ sở cách mạng. Muốn duy trì hoạt động trong hoàn cảnh khó khăn, người cán bộ cần có bản lĩnh, đồng thời cần sự chở che, đùm bọc của nhân dân. Một mái đình làng vì thế có thể mang trong mình trách nhiệm lớn lao đối với vận mệnh đất nước.
Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, từ 1946 đến 1954, miếu và chùa tại Tế Xuyên tiếp tục là nơi hoạt động của cán bộ nội thành và du kích. Những địa điểm vốn gắn với đời sống tinh thần của người dân đã trở thành một phần của lịch sử đấu tranh cách mạng tại địa phương.
Tìm hiểu câu chuyện ấy, em thấy lòng biết ơn cần bắt đầu từ việc hiểu đúng quá khứ. Chúng em cần biết ai đã cống hiến, quê hương mình từng trải qua những năm tháng nào, và cuộc sống bình yên hôm nay được đánh đổi bằng điều gì. Khi kể lại lịch sử, chúng em cũng phải có trách nhiệm với từng thông tin, không thêm những chi tiết chưa được kiểm chứng chỉ để câu chuyện trở nên xúc động.
Với em, tiếp nối truyền thống của cha anh bắt đầu từ những việc vừa sức: chăm chỉ học tập, trung thực, biết giúp đỡ mọi người và giữ gìn các di tích của quê hương. Em mong có dịp được nghe các bác cựu chiến binh, những người am hiểu lịch sử địa phương kể thêm về Tế Xuyên, để những dòng tư liệu ngắn được nối tiếp bằng những ký ức cụ thể.
“Thời hoa lửa” đã đi qua, nhưng trách nhiệm ghi nhớ vẫn thuộc về những người đang sống. Câu chuyện từ mái đình Tế Xuyên nhắc em trân trọng hòa bình và hiểu rằng: yêu quê hương còn là biết tìm hiểu, giữ gìn và kể lại trung thực lịch sử của chính quê hương mình.
Nguồn tư liệu: Bài “Đình, miếu Tế Xuyên và chùa Linh Quang Phòng (huyện Gia Lâm)”, tác giả Sơn Dương (tổng hợp), Tạp chí Người Hà Nội, ngày 25/7/2023.
