CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA Người du kích giữ làng Tiên Mỹ – ký ức không phai của mùa hè đỏ lửa 1972 Ở xã Tiên Phước
CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA
Người du kích giữ làng Tiên Mỹ – ký ức không phai của mùa hè đỏ lửa 1972 Ở xã Tiên Phước
- Giữa những triền đồi xanh ngắt và con suối nhỏ róc rách quanh năm, có một ngôi nhà cấp bốn đơn sơ nằm nép dưới gốc xoài già. Chủ nhân là ông Nguyễn Văn Hòa, nay đã ngoài bảy mươi, một cựu du kích từng tham gia nhiều trận đánh lớn nhỏ trong kháng chiến chống Mỹ. Dù tuổi cao tóc bạc, nhưng mỗi khi nhắc đến đồng đội, nhắc đến những ngày “đạn xé mưa rơi”, ánh nhìn của ông vẫn ngời lên niềm tự hào xen lẫn xúc động. Hôm chúng tôi đến, ông đang cặm cụi sửa lại chiếc rương gỗ cũ – nơi ông giữ những kỷ vật của thời chiến: chiếc khăn rằn đã sờn mép, tấm bản đồ chiến khu ủy ban xã vẽ tay, và đặc biệt là cuốn sổ nhỏ ghi lại những sự kiện mà ông gọi là “thời hoa lửa của đời mình.”
- Mùa hè năm ấy – khi tuổi 19 bước vào chiến trường Năm 1972, Mỹ – Ngụy mở nhiều cuộc càn quét lớn nhằm bình định vùng nông thôn, đặc biệt là những xã giàu truyền thống cách mạng như Tiên Phước. Khi ấy, ông Hòa mới tròn 19 tuổi, là một trong những du kích trẻ nhất của xã. Ông nhớ rõ ngày được kết nạp: “Thằng Hòa, rứa là mi chính thức là du kích. Tui giao mi giữ dốc Tiên Mỹ. Nơi đó mà địch chiếm được là cả mấy thôn mất hết!” Dốc Tiên Mỹ khi ấy là tuyến đường quan trọng nối các thôn Tiên Phú – Tiên Mỹ – Tiên Thuận. Không chỉ là nơi vận chuyển lương thực, mà còn là đường liên lạc của cán bộ. Vì vậy, giữ được con dốc là giữ được cả vùng căn cứ. Ông Hòa và đồng đội chỉ có vài khẩu súng trường cũ, mấy quả lựu đạn tự chế, nhưng ai nấy đều mang trong mình tinh thần thép: “Một tấc không đi, một ly không rời.”
- Cuộc càn quét bắt đầu: Đầu tháng 6/1972, địch huy động một đại đội bảo an phối hợp lính Mỹ từ căn cứ Tuý Loan kéo về Tiên Phước. Chúng đốt nhà, bắn pháo vào rừng để dọa du kích. Dân làng bị lùa về sân đình, còn bọn chúng chia nhóm lùng sục từng hộ. Ông Hòa kể: “Tiếng trực thăng quần thảo trên đầu, còn dưới đất là tiếng loa kêu gọi đầu hàng. Nhưng bà con mình kiên cường lắm, có ai chịu khai mô!” Các tổ du kích phải phân tán, ẩn nấp trong bụi tre, hầm bí mật, hoặc những gò mả giữa đồng. Lực lượng mỏng nhưng phải chống lại đội hình đông và trang bị mạnh. Dốc Tiên Mỹ bị chúng nhắm tới đầu tiên.
- Đêm không ngủ – tiếng súng đầu tiên: Đêm 12 tháng 6, trời tối đen như mực, mưa rả rích. Tổ du kích 7 người của ông ém quân tại triền đồi nhìn xuống con dốc. Mỗi người chỉ có ba băng đạn, hai quả lựu đạn. Lương khô chỉ còn nắm khoai sấy. Khoảng 1 giờ 50 phút sáng, những bóng đèn pin quét qua mặt đường. Giày đinh nện cồm cộp. Lính Mỹ đi trước, bảo an theo sau. Một đồng đội – anh Tư Lành – khẽ nói: “Đêm ni chắc tụi hắn càn vô làng. Mình mà rút lui, dân chết hết.” Không ai trả lời, nhưng mọi ánh mắt đều như nói thay tiếng lòng. Khi đội hình địch vào tầm bắn, ông Hòa thì thầm: “Bắn!” Tiếng súng nổ xé toang màn đêm. Lựu đạn ném xuống dốc vang lên tiếng nổ rung chuyển. Địch hoàn toàn bất ngờ. Chúng náo loạn, ngã nhào xuống mặt đường.
- Hy sinh giữa lửa đạn: Trong lúc hỗn chiến, một em bé chạy lạc khỏi sân đình, bị kẹt giữa hai làn đạn. Không suy nghĩ, anh Tư Lành lao lên che cho đứa trẻ. Một viên đạn xuyên qua vai khiến anh ngã xuống. Ông Hòa lập tức bò ra kéo anh vào hầm. Máu thấm đỏ chiếc áo du kích bạc màu. Anh Tư mỉm cười yếu ớt, bảo: “Tui không sao… Mi nhớ… giữ làng nghe…” Đó là câu nói cuối cùng của anh. Ông Hòa nhìn chúng tôi, giọng nghèn nghẹn: “Thằng nhỏ sống, nhưng Tư thì đi. Nó mới 18 tuổi. Lúc chôn, tụi tui chỉ có cái chăn cũ quấn lại. Nhưng mộ nó luôn nằm ở chỗ đẹp nhất trên triền đồi.”
- Giữ vững con dốc – giữ vững niềm tin: Sau gần một giờ giao tranh, quân địch hoảng loạn rút về phía nam, bỏ lại nhiều vũ khí. Con dốc Tiên Mỹ được giữ nguyên, dân làng được an toàn. Sáng hôm sau, bà con mang cơm, mang khoai lên chỗ du kích, ai nấy đều biết đêm qua là trận chiến “một mất một còn.” Ông Hòa kể: “Hồi đó cực lắm, sợ thì có chớ. Nhưng nghĩ tới cha mẹ, tới lũ trẻ trong làng, nghĩ tới cảnh quê mình bị đốt sạch… là tụi tui lại đứng lên.” Sau trận đánh, lực lượng du kích được huyện khen thưởng vì giữ vững tuyến đường chiến lược. Nhưng điều khiến ông nhớ nhất không phải tấm giấy khen, mà là những người đồng đội không bao giờ trở lại.
- Hơn nửa thế kỷ trôi – ký ức còn nguyên: Hôm nay, dốc Tiên Mỹ đã được bê tông hóa. Hai bên đường là những ruộng keo, ruộng sắn xanh mướt. Không còn tiếng súng, chỉ còn tiếng máy cày, tiếng học sinh đi học cười nói rộn rã. Ông Hòa mỗi chiều vẫn chống gậy đi bộ lên triền đồi nơi chôn anh Tư Lành. Ông đặt lên đó vài bông hoa rừng và lẩm bẩm: “Mi coi đó nghe Tư, làng mình yên rồi, con nít nớ không còn khóc trong bom đạn nữa.” Ông nói với chúng tôi: “Thanh xuân của tụi tui gửi lại hết trong chiến tranh. Nhưng đổi lại, tụi bây có hòa bình để sống, để học, để làm điều mình mơ ước. Rứa là đủ rồi.”
- Lời nhắn gửi đến thế hệ trẻ Câu chuyện của ông Hòa – của bao thế hệ thanh niên Tiên Phước – không chỉ là ký ức chiến tranh. Đó là lời nhắc nhở về lòng yêu nước, tinh thần hy sinh, sự đoàn kết và trách nhiệm với quê hương. Hòa bình hôm nay không tự nhiên mà có. Nó được tạo nên từ: • tuổi 19 của những chàng trai sẵn sàng ngã xuống, • những bà mẹ giấu từng lon gạo trong hầm bí mật, • những đêm “mắt không ngủ” để canh giữ con đường làng. Và cũng từ niềm tin bền bỉ rằng đất nước nhất định sẽ độc lập. ⸻ Kết Câu chuyện thời hoa lửa ấy không chỉ ghi lại một trận đánh, mà còn là biểu tượng của tinh thần bất khuất của người Tiên Phước. Nhờ những người như ông Hòa, như anh Tư Lành, quê hương hôm nay mới có thể bình yên để chúng ta tiếp tục xây dựng và phát triển. Những ký ức ấy cần được kể mãi – để thế hệ mai sau biết rằng họ đang sống trên mảnh đất được đổi bằng máu, nước mắt và tuổi trẻ của bao người đi trước.
