CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA “NGƯỜI GIỮ ĐƯỜNG DÂY BÍ MẬT BÊN BỜ SÔNG CHỢ KINH – BÀ BA GHE”

Trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, khi cả vùng Hòa Tú, Tân Quy bị kìm kẹp bởi các cuộc càn quét, vẫn tồn tại một đường dây giao liên bí mật chạy dọc theo con nước Chợ Kinh. Người giữ đường dây ấy không phải một chiến sĩ du kích trẻ khỏe, mà là một bà lão bán cá đã ngoài sáu mươi, dáng người gầy nhưng đôi mắt sáng và nhanh nhẹn: Bà Ba Ghe.

Người dân vùng Chợ Kinh vẫn gọi tên bà thân thương – Bà Ba Ghe

Ban ngày, bà vẫn đều đặn chèo chiếc ghe cũ kỹ từ Chợ Kinh ra chợ Hòa Tú 1 bán mớ cá lòng tong, cá rô, cá sặc bắt từ đêm. Ai cũng nghĩ bà chỉ là một bà lão lam lũ, tối ngày sống với con nước. Nhưng ít ai biết rằng dưới khoang ghe, giấu dưới lớp sạp gỗ và thúng cá ươn, là bản đồ bố trí đồn bốt, thư mật, thuốc men và đôi khi là cả những tờ truyền đơn của lực lượng cách mạng.

Công việc của bà không chỉ đơn giản là vận chuyển. Bà quan sát đường đi lối lại của địch, lắng nghe thông tin từ dân buôn, từ quán nước, từ lính gác… rồi lặng lẽ truyền lại cho giao liên ở bến chòi lá cuối kênh. Cả một mạng lưới trinh sát nhỏ dựa vào đôi tai tinh tế và sự xảo trí của một người phụ nữ tưởng chừng vô hại.

Một lần, khi bà đang chèo ghe ra khỏi chợ, lính bất ngờ chặn lại để khám xét. Chúng nghi ngờ đường dây giao liên nằm đâu đó trong các ghe bán cá dạo, và bà là người đầu tiên bị gọi vào.

Bà Ba không đổi sắc mặt. Khi tên lính cúi xuống mở thúng, bà nhanh tay hất cả thúng cá xuống nước, cá sống quẫy tung tóe, mùi tanh bốc lên nồng nặc. Cả ghe tràn ngập mùi cá sống, nước đục và bọt, khiến bọn lính bịt mũi la oai oái. Cơn hỗn loạn nhỏ ấy đủ để che giấu túi tài liệu được giấu kín dưới đáy ghe, bọc trong lớp lá chuối trộn bùn. Tên lính chửi bới, đá mạnh vào ghe rồi cho đi, vì nghĩ bà quá nghèo, quá già để “làm việc gì lớn”.

Đêm đó, khi nước kênh lên đầy, bà lặng lẽ chèo ghe vào điểm hẹn. Tài liệu bà chuyển đến đã giúp du kích nắm được hướng hành quân của địch trong trận càn dự kiến ngày hôm sau. Nhờ đó, toàn đơn vị kịp rút sâu vào bưng, tránh được một cuộc phục kích có thể gây thương vong lớn.

Từ đó, ở Chợ Kinh người ta gọi bà là “Bà Ba giữ mạch sống Chợ Kinh” – bởi đường giao liên mà bà phụ trách chính là mạch máu nối liền tin tức, thuốc men, và niềm tin giữa dân với cách mạng.

Bà Ba Ghe không có huân chương, không có ảnh treo nhà truyền thống. Nhưng với nhiều người lớn tuổi ở Hòa Tú 1 và Hòa Tú 2, hình ảnh bà lão nhỏ bé chèo ghe trong sương sớm vẫn là một biểu tượng đẹp của lòng dân nuôi cách mạng, một phần ký ức không thể phai mờ của thời hoa lửa.