Câu chuyện thời hoa lửa – Nguyễn Anh Xuân

Lê Anh Xuân hoạt động tại Tiểu ban Văn nghệ thuộc Trung ương Cục miền Nam. Ông không ngồi trong phòng giấy mà lăn lộn khắp các chiến trường miền Đông Nam Bộ và vùng ven Sài Gòn.

Chiến công lớn nhất của ông không chỉ nằm ở những trận đánh, mà là việc "tạc" nên bức tượng đài bằng thơ về người lính. Trong chiến dịch Tết Mậu Thân 1968, ông đã chứng kiến và ghi lại hình ảnh một người chiến sĩ giải phóng quân hy sinh tại sân bay Tân Sơn Nhất. Người chiến sĩ ấy dù đã ngã xuống nhưng vẫn trong tư thế tựa vào xác xe tăng, tay vẫn cầm chắc tay súng như đang còn chiến đấu.

Từ đó, bài thơ "Dáng đứng Việt Nam" ra đời với những câu thơ gây chấn động:

"Anh ngã xuống đường băng Tân Sơn Nhất Nhưng Anh gượng đứng lên tì súng trên xác trực thăng Và Anh chết trong khi đang đứng bắn Máu Anh phun theo lửa đạn cầu vồng."

Đáng tiếc thay, chỉ một thời gian ngắn sau khi bài thơ ra đời, vào ngày 24/5/1968, Lê Anh Xuân đã anh dũng hy sinh trong một trận càn của đối phương tại vùng ven Sài Gòn (huyện Cần Đước, Long An).

Ông ngã xuống khi tài năng đang ở độ chín muội nhất, để lại niềm tiếc thương vô hạn cho đồng đội và giới văn nghệ sĩ lúc bấy giờ. Ông hy sinh nhưng "dáng đứng" của ông và những người lính trong thơ ông đã trở thành biểu tượng sống mãi.

Lê Anh Xuân là minh chứng rõ nét nhất cho sự kết hợp giữa cây bút và cây súng:

Người chép sử bằng thơ: Ông không chỉ đánh giặc bằng vũ khí mà còn bằng niềm tin và cảm hứng mà ông truyền lại qua từng con chữ.

Sự hóa thân: Ông viết về người lính hy sinh trong tư thế đứng, và chính ông cũng đã ngã xuống trên tư thế của một người chiến sĩ.

Vẻ đẹp của sự tận hiến: Cuộc đời ông là câu trả lời cho việc người trí thức nên làm gì khi đất nước lâm nguy.

Nếu Nguyễn Văn Thạc là tiếng lòng của thanh niên miền Bắc vào Nam, thì Lê Anh Xuân là đại diện cho những người con miền Nam tập kết trở về để bảo vệ quê mẹ. Ông đã biến cái chết bi tráng của người lính thành một vẻ đẹp bất tử, một "dáng đứng" tạc vào thế kỷ.