Câu chuyện thời hoa lửa Nguyễn Phan Chánh

NGUYỄN PHAN CHÁNH

Hoạ sĩ Nguyễn Phan Chánh xuất thân trong một gia đình nông dân ở xã Trung Tiết, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh. Thích vẽ từ khi còn nhỏ, ông vừa học chữ Nho vừa học vẽ. Thi đỗ vào khoá I Trường Cao đẳng Mĩ thuật Đông Dương (1924).

Ngay từ những tác phẩm nổi tiếng đầu tiên như : Chơi ô ăn quan, Cầu ao, Mẹ con, Ra đồng..., ông đã lấy cuộc sống nông thôn Việt Nam làm chủ để sáng tác. Bức Chơi ô ăn quan của ông trưng bày tại triển lãm tranh quốc tế đầu những năm 1930 ở thủ đô Pa-ri đã khiến báo chí tôn ông lên đỉnh cao của tranh lụa.

Cách mạng tháng Tám thành công đã giải phóng cho nghệ thuật, Nguyễn Phan Chánh hăng hái vẽ tranh tuyên truyền cổ động cách mạng và kháng chiến chống Pháp.

Hoà bình lập lại, Nguyễn Phan Chánh tiếp tục nghiên cứu tranh lụa. Nhiều bức tranh (đề tài chủ yếu vẫn về nông thôn) như Chống hạn tập đoàn, Sau giờ lao động, Một buổi cày, Vườn trẻ... đã tham dự triển lãm tranh toàn quốc và nước ngoài.

Tính cách nhân vật trong tranh thời kì này có thay đổi : những cô thôn nữ e lệ, những bà lão cục mịch ngày xưa nay trở nên hoạt bát, chủ động hơn trong cuộc sống mới, nhưng tất cả vẫn trong tuyến đề tài nông thôn xuyên suốt.

Những bức tranh cuối đời của ông như Tiên Dung và Chử Đồng Tử... là sự kết hợp tính hiện thực với tính lãng mạn.

Nguyễn Phan Chánh là người mở đường cho tranh lụa Việt Nam. Ông đã được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh năm 1996.