🔥 CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA NGUYỄN THÁI HỌC – “KHÔNG THÀNH CÔNG THÌ THÀNH NHÂN”

Có những người đi vào lịch sử bằng một chiến thắng.

Nhưng cũng có những người được nhớ đến bởi cách họ lựa chọn con đường của mình trong một thời đại đầy biến động.

Nguyễn Thái Học là một nhân vật như thế.

Ông sinh năm 1902 tại làng Thổ Tang, Vĩnh Tường, Vĩnh Yên, trong một gia đình trung nông. Từ khi còn là học sinh, Nguyễn Thái Học đã thể hiện tinh thần phản đối sự phân biệt, áp bức của chính quyền thực dân. Sau khi tốt nghiệp Trường Cao đẳng Sư phạm Hà Nội, ông tiếp tục học tại Trường Cao đẳng Thương mại thuộc Đại học Đông Dương. Theo Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, trong thời gian này ông nhiều lần gửi thư tới chính quyền thực dân, đề xuất những giải pháp phát triển kinh tế, giáo dục và nâng cao đời sống người dân Việt Nam.

Những đề xuất ấy không được chấp nhận.

Từ một người trẻ quan tâm đến giáo dục và phát triển xã hội, Nguyễn Thái Học dần nhận thấy rằng con đường cải cách trong khuôn khổ chính quyền thuộc địa rất khó thực hiện.

Cuối năm 1927, ông cùng những người đồng chí hướng thành lập Việt Nam Quốc dân Đảng và được bầu làm Chủ tịch. Tổ chức này nhanh chóng xây dựng cơ sở trong nhiều tầng lớp nhân dân, đặc biệt ở Bắc Kỳ.

MỘT THẾ HỆ TRẺ ĐI TÌM CON ĐƯỜNG CỨU NƯỚC

Những năm cuối thập niên 1920 là giai đoạn phong trào yêu nước Việt Nam có nhiều biến động.

Nguyễn Thái Học và những người cùng chí hướng lựa chọn con đường đấu tranh giành độc lập bằng khởi nghĩa vũ trang.

Năm 1929, trước sự đàn áp ngày càng mạnh của chính quyền thực dân, tổ chức của ông bị tổn thất nghiêm trọng. Hàng trăm đảng viên bị bắt hoặc bị giết. Trong hoàn cảnh đó, lãnh đạo Việt Nam Quốc dân Đảng quyết định đẩy nhanh việc chuẩn bị khởi nghĩa.

Đây là một quyết định lịch sử có nhiều hệ quả.

Cuộc khởi nghĩa Yên Bái diễn ra vào tháng 2/1930 nhưng do lực lượng và sự phối hợp giữa các địa bàn còn hạn chế, cuộc khởi nghĩa nhanh chóng bị thực dân Pháp đàn áp. Tại Yên Bái, nghĩa quân từng chiếm được một phần đồn binh Pháp và làm chủ tỉnh lỵ trong thời gian ngắn trước khi bị đánh bại.

Nhìn từ lịch sử, đây là một cuộc khởi nghĩa thất bại về mặt quân sự.

Nhưng câu chuyện về những người tham gia lại đặt ra một vấn đề khác:

Trong hoàn cảnh đất nước mất độc lập, một thế hệ trẻ đã lựa chọn làm gì?

“KHÔNG THÀNH CÔNG THÌ THÀNH NHÂN”

Sau khi cuộc khởi nghĩa thất bại, Nguyễn Thái Học bị bắt ngày 20/2/1930 tại Chí Linh, Hải Dương và bị kết án tử hình.

Ngày 17/6/1930, ông cùng 12 chiến sĩ Việt Nam Quốc dân Đảng bị thực dân Pháp hành quyết tại Yên Bái. Theo Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, trước khi hy sinh, Nguyễn Thái Học vẫn giữ tinh thần hiên ngang và hô vang lời chào Tổ quốc.

Điều đáng chú ý là trước khi cuộc khởi nghĩa diễn ra, Nguyễn Thái Học từng xác định tinh thần “không thành công cũng thành nhân”. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia xem đây là một trong những câu nói gắn liền với tinh thần của những người tham gia khởi nghĩa Yên Bái.

Câu nói ấy không thể thay đổi kết quả của cuộc khởi nghĩa.

Nhưng nó cho thấy một điều về tinh thần của một bộ phận thanh niên Việt Nam thời kỳ đó: họ sẵn sàng lựa chọn con đường đầy nguy hiểm để theo đuổi mục tiêu độc lập dân tộc.

NHÌN LẠI LỊCH SỬ BẰNG MỘT GÓC NHÌN CÂN BẰNG

Khi kể về Nguyễn Thái Học, điều quan trọng không chỉ là ca ngợi một nhân vật hay nhắc lại một cuộc khởi nghĩa.

Lịch sử cần được nhìn nhận đầy đủ cả về bối cảnh, lựa chọn, thành công và hạn chế.

Cuộc khởi nghĩa Yên Bái không đạt được mục tiêu quân sự đề ra. Tuy nhiên, theo Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, cuộc khởi nghĩa vẫn trở thành một dấu mốc đáng chú ý trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc, thể hiện tinh thần dấn thân của một bộ phận trí thức và thanh niên Việt Nam đầu thế kỷ XX.

Chính vì vậy, Nguyễn Thái Học không chỉ là một cái tên gắn với một thất bại lịch sử.

Ông còn đại diện cho một lớp thanh niên trí thức đã đặt câu hỏi về tương lai của đất nước và tìm cách hành động trước hoàn cảnh của thời đại mình.

BÀI HỌC CHO TUỔI TRẺ HÔM NAY

Tuổi trẻ hôm nay không đứng trước hoàn cảnh giống Nguyễn Thái Học.

Chúng ta được sống trong hòa bình, có cơ hội học tập, lựa chọn nghề nghiệp và xây dựng tương lai.

Nhưng câu chuyện ấy vẫn gợi ra những câu hỏi có giá trị:

Mình đang sống vì điều gì?

Mình sử dụng kiến thức của mình như thế nào?

Khi cộng đồng cần, mình có sẵn sàng góp sức hay không?

Và khi đứng trước một vấn đề khó, mình có đủ bản lĩnh để lựa chọn điều mình cho là đúng hay không?

Mỗi thời đại có một cách cống hiến.

Nếu thế hệ trước phải đấu tranh cho độc lập dân tộc, thì thế hệ hôm nay có thể góp sức bằng tri thức, lao động, sáng tạo, trách nhiệm với cộng đồng và khát vọng xây dựng quê hương.