CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA Nguyễn Thị Thứ - biểu tượng vĩnh hằng của Mẹ Việt Nam anh hùng
Tác giả: Trần Tuấn Vũ
Đơn vị: KTPM K22C, Trường Đại học Công Nghệ Thông Tin và Truyền Thông Thái Nguyên
*Lời nói đầu
Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ là biểu tượng cao đẹp của lòng yêu nước và sự hy sinh cao cả của người phụ nữ Việt Nam trong các cuộc kháng chiến. Quê ở xã Điện Thắng Trung, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam, mẹ đã chịu nỗi đau mất 9 người con, 1 con rể và 2 cháu ngoại, tất cả đều là liệt sĩ hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Với những cống hiến và mất mát to lớn ấy, mẹ được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Hình ảnh của mẹ đã trở thành nguyên mẫu cho Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng tại Quảng Nam, là biểu tượng thiêng liêng về đức hy sinh, lòng yêu nước và ý chí kiên cường của các bà mẹ Việt Nam.
Tiểu sử
Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ sinh vào khoảng năm 1902 (theo căn cước công dân Việt Nam Cộng hòa) hoặc năm 1904 (theo giấy chứng minh nhân dân do Nhà nước Việt Nam cấp). Bà sinh tại xóm Rừng, xã Điện Thắng Trung, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam (nay thuộc phường An Thắng, thành phố Đà Nẵng). Đây là vùng đất giàu truyền thống cách mạng, có nhiều Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.
Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, bà Nguyễn Thị Thứ đã phải gánh chịu những mất mát vô cùng to lớn khi lần lượt nhận chín giấy báo tử của chín người con đã anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Không chỉ tiễn con ra chiến trường, bà còn cùng con gái cả là bà Lê Thị Trị nuôi giấu cán bộ, bộ đội và du kích cách mạng ngay tại nhà. Trong khu vườn của gia đình có năm hầm bí mật để che chở cho lực lượng cách mạng. Hai mẹ con luôn tìm mọi cách ngụy trang, bảo vệ an toàn cho những người đang hoạt động bí mật, góp phần quan trọng vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.
Với những hy sinh và cống hiến to lớn, ngày 17 tháng 12 năm 1994, bà Nguyễn Thị Thứ được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam phong tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Khi đến thăm bà, Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh đã xúc động nói: "Mẹ đã tiếp thêm nghị lực cho chúng con vững bước. Mẹ là Mẹ Việt Nam." Câu nói ấy đã thể hiện sự tri ân sâu sắc của Đảng, Nhà nước và nhân dân đối với những hy sinh cao cả của bà.
Hiện vật và sự vinh danh
Để ghi nhớ công lao to lớn của bà Nguyễn Thị Thứ, nhiều hiện vật gắn liền với cuộc đời bà hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam. Trong đó có bức tượng bằng đá sa thạch do nhà điêu khắc Nguyễn Long Biểu sáng tác và chiếc nồi đồng mà bà từng dùng để nấu cơm, đun nước phục vụ gia đình cũng như cán bộ, chiến sĩ cách mạng trong thời kỳ kháng chiến.
Đặc biệt, ngày 27 tháng 7 năm 2009, tỉnh Quảng Nam đã khởi công xây dựng Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng lấy nguyên mẫu từ hình ảnh của bà Nguyễn Thị Thứ. Tượng đài được xây dựng trên đỉnh núi Cấm, thành phố Tam Kỳ, với diện tích khoảng 15 héc-ta và tổng kinh phí hơn 411 tỷ đồng. Đây là tượng đài về Mẹ Việt Nam Anh hùng lớn nhất cả nước, trở thành địa chỉ đỏ để giáo dục truyền thống yêu nước và lòng biết ơn đối với các thế hệ hôm nay và mai sau.
Thông tin thêm
Gia đình bà Nguyễn Thị Thứ là một gia đình có truyền thống cách mạng vẻ vang. Con gái cả của bà là Lê Thị Trị cũng được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng vào năm 2007 vì có chồng và hai người con gái là liệt sĩ.
Chồng bà Lê Thị Trị là ông Ngô Tưởng đã hy sinh sau khi bị giam cầm và tra tấn dã man. Hai người con gái của bà Trị cũng lần lượt ngã xuống trong cuộc kháng chiến chống Mỹ khi còn rất trẻ, tiếp tục viết nên truyền thống yêu nước của gia đình.
Bà Nguyễn Thị Thứ qua đời vào ngày 10 tháng 12 năm 2010, hưởng thọ 106 tuổi. Bà được an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ huyện Điện Bàn. Sự ra đi của bà để lại niềm tiếc thương sâu sắc trong lòng nhân dân cả nước, nhiều lãnh đạo cấp cao đã đến viếng và bày tỏ lòng tri ân đối với những cống hiến của bà.
Để tưởng nhớ người mẹ anh hùng, từ tháng 12 năm 2011, một tuyến đường tại thị trấn Vĩnh Điện (nay thuộc thị xã Điện Bàn) đã được mang tên đường Mẹ Thứ. Hình ảnh và cuộc đời của bà Nguyễn Thị Thứ mãi là biểu tượng thiêng liêng của lòng yêu nước, đức hy sinh và tinh thần bất khuất của người mẹ Việt Nam trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lập, tự do cho dân tộc.
*Mẹ Thứ bên mâm có chín cái bát, chín đôi đũa dành cho 9 người con của mẹ đã hy sinh trong hai cuộc kháng chiến cứu nước (ảnh do Đại tá, Nhà báo Trần Hồng chụp)
