CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA – NGUYỄN VĂN KHỞI

Có những con đường không bắt đầu bằng tiếng gọi, mà bằng một bước chân lặng lẽ rời khỏi quê nhà. Tuổi hai mươi của nhiều người đã đi qua những con đường như thế không ngoái lại, cũng không cần hứa hẹn điều gì cho riêng mình. Ông Nguyễn Văn Khởi, sinh năm 1954 ở Yên Lư (Bắc Giang), thuộc về lớp người ấy. Quê hương của ông không có gì đặc biệt ngoài những điều rất đỗi quen thuộc: ruộng đồng, bờ tre, những mùa lúa nối nhau và nhịp sống chậm rãi lặp lại qua năm tháng. Tuổi thơ ông lớn lên trong sự giản dị ấy nơi con người ta học cách làm việc trước khi kịp nghĩ nhiều về lựa chọn. Những buổi theo người lớn ra đồng, những chiều lặng gió, những tối quây quần bên ánh đèn yếu ớt… tất cả không tạo nên những kỷ niệm rực rỡ, nhưng lại lặng lẽ bồi đắp một sự vững vàng từ bên trong. Rồi một ngày, ông rời khỏi không gian quen thuộc ấy để bước vào đời lính. Cuộc sống mới không ồn ào hơn, nhưng khắc nghiệt hơn. Những bước chân hành quân nối dài, những ngày làm việc trong kỷ luật chặt chẽ, những thiếu thốn trở thành điều hiển nhiên. Ở đó, thời gian không được tính bằng những dấu mốc đáng nhớ, mà bằng sự tiếp nối đều đặn của những ngày giống nhau những ngày buộc con người phải kiên trì mà đi qua. Nhưng chính trong sự lặp lại ấy, một thứ khác dần hình thành: tình người. Những con người xa lạ sống cạnh nhau, cùng chia sẻ từng điều nhỏ nhặt trong sinh hoạt, cùng vượt qua mệt mỏi mà không cần nói nhiều. Sự quan tâm không nằm ở lời nói, mà ở những hành động giản dị, đôi khi rất nhỏ nhưng đủ để người ta nhận ra mình không đơn độc. Giữa những ngày dài, sự gắn bó ấy trở thành điểm tựa, âm thầm mà bền chặt. Thỉnh thoảng, một lá thư từ quê nhà tìm đến. Không có gì lớn lao chỉ là vài dòng kể về gia đình, về mùa màng, về những điều vẫn đang diễn ra như cũ. Nhưng chính những điều bình thường ấy lại mang một sức nặng đặc biệt. Nó nhắc người đi xa rằng phía sau mình vẫn có một nơi chờ đợi, dù không nói thành lời. Rồi chiến trường lùi lại phía sau. Ông trở về.

Quê hương vẫn vậy, vẫn những con đường cũ, những cánh đồng quen, nhưng con người đã khác. Ông tiếp tục sống giữa cộng đồng, tham gia công việc địa phương, góp phần giữ gìn sự yên ổn của thôn xóm. Cách ông làm việc không có gì phô trương vẫn là sự rõ ràng, trách nhiệm và thói quen đặt việc chung lên trước. Ít nói, không ồn ào, nhưng đủ để người khác tin cậy. Nhìn vào cuộc đời ông, người ta khó tìm thấy những khoảnh khắc nổi bật. Nhưng nếu nhìn kỹ hơn, sẽ thấy một điều bền vững chạy xuyên suốt: ông luôn biết mình cần đứng ở đâu trong từng thời điểm. Khi cần rời đi, ông bước đi. Khi cần ở lại, ông lặng lẽ góp sức. Cuộc đời ấy không giống một dòng sông lớn dễ nhận ra, mà giống như mạch nước ngầm — âm thầm chảy, âm thầm nuôi dưỡng, không cần được gọi tên. Và có lẽ, chính những con người như vậy đã giữ cho cuộc sống này được bình yên theo một cách rất tự nhiên. Không cần kể nhiều, không cần ghi nhớ quá lâu nhưng sự hiện diện của họ thì vẫn ở đó, trong từng ngày trôi qua rất đỗi bình thường.