Câu chuyện thời hoa lửa PHẠM THỊ NGHÈNG, ANH HÙNG PHÍA SAU CHIẾN TUYẾN

Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, mẹ cùng những người phụ nữ ở xã Quang Phú, thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình (nay là phường Đồng Thuận,tỉnh Quảng Trị) bền bỉ cần mẫn trồng phi lao bám biển. Trong những ngày kháng chiến chống Mỹ ác liệt, HTX Quang Phú lấy khẩu hiệu: “Rừng là nhà, biển là quê hương, bãi cát rừng dương là bức tường dựa vững chắc”, để vươn lên trở thành lá cờ đầu trong phong trào HTX trên toàn miền Bắc, đi vào lịch sử “gió Đại Phong, sóng Duyên Hải, buồm Quang Phú, trống Bắc Lý, cờ Ba nhất”. Đội trồng rừng của mẹ Phạm Thị Nghèng đã huy động chị em làng biển “trồng cây, gây rừng, lấn cát”. Đó không phải là một phong trào ngắn hạn, mà là một cuộc bám trụ bền bỉ kéo dài hàng chục năm trên cát trắng ven biển Quảng Trị. Từ năm 1964, giữa lúc chiến tranh chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt, mẹ đứng ra tập hợp chị em phụ nữ địa phương, thành lập đội trồng cây chắn cát.

Không vốn liếng, không máy móc, tất cả chỉ dựa vào đôi tay trần, đôi quang gánh và ý chí không lùi bước. Trong hơn 40 năm cần mẫn trồng rừng, đội trồng phi lao của mẹ Nghèng đã phủ xanh hơn 200 ha đồi cát,biến ngọn đồi khô khan thành nơi trú ẩn “xanh mát” tránh sự nhòm ngó của kẻ địch. Việc trồng phi lao trên cát là một công việc vô cùng gian nan. Cát nóng bỏng chân, gió biển quất rát mặt, cây non vừa trồng xuống đã có thể bị cát vùi lấp chỉ sau một đêm.

Có những ngày, bom đạn rơi nhiều vô số kể, cây vừa bén rễ đã bị xới tung, mẹ và các chị em lại lặng lẽ trồng lại từ đầu, bền bỉ gánh từng gánh nước tưới cây, che chắn từng gốc non, kiên trì giữ lấy mầm sống giữa miền cát khô cằn. Không chỉ là thành quả của một đời người, rừng mẹ Nghèng còn phát huy những công dụng to lớn và bền vững đối với vùng ven biển Quảng Bình.

Trong hoàn cảnh chiến tranh,rừng trở thành “căn cứ” tự nhiên giúp bộ đội ta lẩn trốn đường ngắm của kẻ thù. Ngoài ra, rừng cây còn trở thành dấu mốc tự nhiên giúp tàu thuyền bám biển, xác định hướng vào bờ, góp phần bảo đảm mạch giao thông và sinh kế của ngư dân. Rừng phi lao đã trở thành lá chắn tự nhiên chống gió Lào, bão biển và cát bay, giữ cho đất đai không bị sa mạc hóa, bảo vệ làng mạc, ruộng vườn và đường giao thông ven biển. Nhờ có rừng, nhiều khu dân cư từng bị cát vùi lấp nay được hồi sinh, cuộc sống người dân dần ổn định. Rừng cây cũng góp phần điều hòa khí hậu, giữ nguồn nước ngầm, bảo vệ môi trường sinh thái, tạo nên không gian sống bền vững cho cả con người và thiên nhiên. Quan trọng hơn cả, hiệu quả lớn nhất của rừng mẹ Nghèng không chỉ đo bằng diện tích cây xanh, mà còn nằm ở giá trị tinh thần và lịch sử.

Rừng là minh chứng sống động cho sức mạnh của những con người thầm lặng phía sau chiến tuyến.Họ không cầm súng nơi chiến hào bỏng rát khói bom, nhưng đã trở thành một phần của lịch sử dân tộc, góp công vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và phát triển con người.

Suốt gần nửa thế kỷ, mẹ Phạm Thị Nghèng vẫn bám cát như bám lấy quê hương mình. Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã từng nhiều lần tới thăm mẹ, Đại tướng ân tình: “Tôi một thời trận mạc, cầm quân đánh giặc, bà một đời vận động chị em phụ nữ trồng rừng, giờ gặp nhau, tóc ai cũng bạc trắng cả rồi!”.

Ghi nhận những đóng góp của mẹ đối với mảnh đất quê hương,năm 1999, mẹ được Nhà nước tặng Huân chương Lao động hạng Nhất. Năm 2000, mẹ được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới vì những cống hiến to lớn cho phong trào trồng rừng và bảo vệ môi trường. Có thể thấy, từ những hạt giống nhỏ bé ban đầu, dần hình thành nên cả một dải rừng phi lao phòng hộ, được người dân trìu mến gọi là “rừng mẹ Nghèng”.

Đó là thành quả của một đời người âm thầm gieo mầm sự sống, để hôm nay biển hiền hơn, đất vững hơn, và con người có thể yên tâm bám biển, bám làng.