CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA - Sứ thần Giang Văn Minh

I. THÔNG TIN NHÂN VẬT

Họ và tên: Giang Văn Minh.

Năm sinh: 1573 - Năm hy sinh: 1638.

Quê quán: Đường Lâm, Sơn Tây, Hà Nội.

Danh hiệu: Thám hoa, Sứ thần triều Lê Trung Hưng.

Sự kiện: Khẳng khái đối đáp với Hoàng đế nhà Minh, bảo vệ quốc thể và bị mổ bụng.

II. CÂU CHUYỆN LỊCH SỬ:

BẢN LĨNH SỨ THẦN VÀ CÂU ĐỐI BẰNG MÁU GIỮA ĐIỆN RỒNG

Năm 1637, Thám hoa Giang Văn Minh được Vua Lê Thần Tông cử làm Chánh sứ sang triều kiến nhà Minh (Trung Quốc). Lúc bấy giờ, nhà Minh cậy thế nước lớn, thường xuyên dùng lời lẽ kiêu ngạo, trịch thượng để chèn ép và sỉ nhục các sứ thần phương Nam.

Khi vào điện rồng bái kiến, Vua Minh Tư Tông (Sùng Trinh) muốn làm nhục đoàn sứ bộ Đại Việt, bèn hống hách đọc một vế đối sặc mùi ngạo mạn: "Đồng trụ chí kim đài dĩ lục" (Nghĩa là: Chiếc cột đồng của Mã Viện dựng từ xưa, đến nay rêu đã mọc xanh). Vế đối này ám chỉ việc Mã Viện từng sang đàn áp cuộc Khởi nghĩa Hai Bà Trưng, dựng cột đồng và khắc lời nguyền tiêu diệt nòi giống Việt. Nghe câu đối xấc xược ấy, các quan nhà Minh đắc ý cười cợt, chờ đợi sự lúng túng của vị sứ giả nước nhược tiểu.

Nhưng Giang Văn Minh không hề nao núng. Với phong thái đĩnh đạc của một bậc túc nho, ông ngẩng cao đầu, ánh mắt sắc lẹm nhìn thẳng vào Vua Minh, sang sảng đọc vế đáp trả: "Đằng Giang tự cổ huyết do hồng" (Nghĩa là: Sông Bạch Đằng từ xưa, máu quân thù vẫn còn đỏ). Vế đối hoàn hảo cả về niêm luật lẫn khí phách, như một cái tát trời giáng vào niềm kiêu hãnh của Thiên triều. Lời đối nhắc nhở nhà Minh về những thất bại nhục nhã ê chề của các đạo quân xâm lược phương Bắc (Nam Hán, Tống, Nguyên Mông) trên dòng sông Bạch Đằng lịch sử.

Vua Minh nghe xong tái mặt vì tức giận. Quần thần nhà Minh khiếp vía trước sự can đảm tột cùng của sứ giả nước Nam. Bất chấp luật lệ ngoại giao "Hai nước giao tranh, không chém sứ giả", Vua Minh vì quá uất hận đã hèn hạ ra lệnh hành hình Giang Văn Minh bằng cách mổ bụng, nhồi rơm vào thi thể ông và trả về nước.

III. CẢM NHẬN CỦA TÁC GIẢ

Thám hoa Giang Văn Minh đã mang theo cái chết bi tráng nhất, nhưng cũng vinh quang nhất của một nhà ngoại giao. Ông thà chịu cảnh phanh thây chứ quyết không để kẻ thù xúc phạm đến lòng tự tôn và danh dự của non sông đất nước.

Khí phách "Sứ thần bất nhục quân mệnh" của ông là di sản văn hóa tinh thần vô giá. Là một người thầy, tôi luôn tự hào khi kể câu chuyện này cho các em học sinh. Tôi muốn truyền cho các em thông điệp mạnh mẽ: Bất kể ở đâu, trong hoàn cảnh nào, chúng ta cũng phải ngẩng cao đầu tự hào về lịch sử dân tộc. Danh dự quốc gia cao quý hơn cả sinh mạng con người.