CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA - Thoại Ngọc Hầu

I. THÔNG TIN NHÂN VẬT

Họ và tên: Nguyễn Văn Thoại (Thoại Ngọc Hầu).

Năm sinh: 1761 - Năm mất: 1829.

Quê quán: Điện Bàn, Quảng Nam (Hoạt động ở miền Nam).

Chức vụ: Trấn thủ Vĩnh Thanh (Vĩnh Long, An Giang).

Chiến công: Đào kênh Thoại Hà, kênh Vĩnh Tế để bảo vệ biên cương, phát triển nông nghiệp.

II. CÂU CHUYỆN LỊCH SỬ:

KỲ TÍCH ĐÀO KÊNH VĨNH TẾ VÀ TẦM NHÌN GIỮ NƯỚC

Thoại Ngọc Hầu là một danh tướng thời nhà Nguyễn, nhưng công lao lớn nhất của ông đối với đất nước lại không phải ở những trận chém giết, mà ở công cuộc khẩn hoang và kiến thiết vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Là Trấn thủ vùng Vĩnh Thanh (Biên giới Tây Nam), ông nhận thấy việc giao thông đường thủy gặp nhiều khó khăn, phòng thủ biên giới trước sự quấy nhiễu của giặc ngoại xâm rất bị động.

Năm 1819, ông dâng sớ xin triều đình cho đào một con kênh khổng lồ nối liền từ Châu Đốc (An Giang) ra đến vịnh Thái Lan (Kiên Giang) để vừa làm đường giao thông, vừa thau chua rửa phèn làm ruộng, lại vừa là hào chiến lược bảo vệ biên giới. Đó chính là con kênh Vĩnh Tế lịch sử (dài gần 90km). Công cuộc đào kênh diễn ra vô cùng gian khổ, kéo dài suốt 5 năm ròng rã. Hàng vạn dân phu và binh lính phải làm việc bằng tay không, dùng xẻng, cuốc dưới cái nắng đổ lửa của miền Tây và sự tấn công của muỗi độc, đỉa đói, thú dữ, sình lầy. Rất nhiều người đã bỏ mạng vì bệnh tật và kiệt sức.

Thoại Ngọc Hầu đã lăn lộn trên công trường cùng nhân dân, động viên, chăm sóc họ. Khi nghe tin nhiều người chết vì lam sơn chướng khí, ông đau xót làm bài văn tế thương khóc những vong hồn khuất mặt. Con kênh vĩ đại hoàn thành đã làm thay đổi hoàn toàn diện mạo vùng tứ giác Long Xuyên. Giao thông thuận tiện, ruộng đồng trù phú tươi tốt, phòng tuyến biên cương trở nên vững chắc. Để ghi nhận công lao của ông và người vợ hiền (bà Châu Thị Tế), Vua Minh Mạng đã đặt tên kênh là kênh Vĩnh Tế, và cho khắc hình con kênh này lên Cửu Đỉnh (Chín chiếc đỉnh đồng) đặt trước Thế Miếu tại kinh thành Huế.

III. CẢM NHẬN CỦA TÁC GIẢ

Thoại Ngọc Hầu là một vị tướng của hòa bình, người đã lấy mồ hôi và trí tuệ để khắc họa hình hài Tổ quốc. Kênh Vĩnh Tế là một kỳ tích kỹ thuật và quân sự của người Việt thời phong kiến. Tấm gương của ông dạy cho chúng ta về tầm nhìn chiến lược xây dựng đất nước và lòng yêu thương nhân dân. Tôi luôn tự hào kể cho học sinh nghe về những tiền nhân đã dùng bàn tay và khối óc để chinh phục thiên nhiên, biến vùng sình lầy phương Nam thành vựa lúa trù phú như ngày hôm nay.